Retroscoop - IRHA Cat. 4.C / 4.K: Falda (Ransart) wasmachines en droogzwierders RetroScoop
 
   Toestellen
    
 
 
De ´klik´ naar je gedroomde Klassiekers

IRHA Cat. 4.C / 4.K droogzwierders / wasmachines

Falda (Ransart)
Inventieve en succesvolle producent
van oerdegelijke toestellen

   

Benoit Vanhees

In juni 2014 werd een droogzwierder uit de jaren vijftig van producent Falda als "voorwerp van de week" op deze website uitgekozen. Het toestel met de vijf sterren op de witte romp kwam uit de fabriek van Faldani Van Impe uit Ransart, Charleroi. In afwachting van een artikel over heel de sector van wasmachines en droogzwierders ins ons land reproduceren we hier in licht gewijzigde vorm de korte bijdrage over de droogzwierder Model 1001.

 

Het Model 1001 of de "5 Sterren"-droogzwierder (1950´s)

 

De kloeke droogzwierder Model 1001 “Cinq Etoiles” was een geapprecieerd toestel van het Belgische merk Falda. Zijn wat bolle vormen en het gebruik van geëmailleerd metaal verraden in één oogopslag dat het potige apparaat uit de 1950´s dateert. Een periode waarin de prijzen voor huishoudtoestellen nog erg hoog lagen, iets wat echter gecompenseerd werd door oerstevigheid en betrouwbaarheid.

Toestellen werden toen nog ontworpen om een heel leven of toch heel lang mee te gaan. De Waalse producent speelde in haar reclames ondubbelzinnig in op de duurzaamheid van dit apparaat. De relatief hoge aanschafprijs werd dan ook omschreven als een soort investering. 4200 Fr. was in de 1950´s voor veel mensen nog meer dan een half maandloon...

 

Een compleet andere verkoopsfilosofie dan vandaag gehanteerd wordt. Prijzen zijn ondertussen democratischer geworden. Daar staat tegenover dat heel wat toestellen -vaak bewust- zo prutserig ontworpen zijn dat ze na amper enkele jaren de geest geven...

Als kleuter werd de voornamelijk in metaal vervaardigde stofzuiger van mijn ouders vaak een geïmproviseerd "paard". Het oerdeglijk gemaakte toestel kon probleemloos het gewicht van een kleine Benoit dragen.  Kleuters uit de 21ste eeuw, die iets gelijkaardigs zouden proberen met de lichte maar weinig robuuste opvolgers met veel plastic onderdelen zouden al snel brokken veroorzaken. Een slagveldje met een afgebroken handvat hier, een gebarsten laadklep ginds. Spectaculair, dat wel, maar niet meteen iets dat hun hardwerkende ouders erg zouden weten te appreciëren. 

Maar om op de Falda 5 sterren terug te komen. Wat was de achtergrond van dit toestel, en wie produceerde het eigenlijk ? Net zoals Suske en Wiske dat wel eens doen, duiken we terug in de tijd, naar het begin van de 20ste eeuw. Toen begon de zoon van een bescheiden familie ingeweken Vlamingen nabij Charleroi met een fabriekje voor wasmachines.


De snelle opstart van Falda

Het bedrijf Falda werd in 1902 opgericht door Faldani Van Impe. Als uitvalsbasis voor zijn al bij al bescheiden fabriekje van wasmachines koos hij het Waalse dorpje Ransart, thans een deel van Charleroi. Het was een streek van steenkoolmijnen, metaalindustrie en toeleveringsbedrijfjes die hierop inpikten.

Ransart was net als Jumet een plaatsje waar verschillende fabrikanten van wasmachines actief waren. Behalve Falda was er (o.a.) ook nog Arthur Lenoble, de Ets. Gauthy, de coöperatie René Robin, ABS Usine Schellens, Kaise en Essor.

Naast nood aan plaatijzer en metalen had Van Impe vooral ook veel hout nodig, om de tobbes van zijn eerste wasmachines te kunnen maken.

In het interbellum werkten er blijkbaar zo´n 50 mensen, voornamelijk mannen. Naast industrieel moet bedrijfsleider Van Impe ook een uitvinder zijn geweest. In de 1930´s nam de ondernemer diverse patenten in de VS voor onderdelen van centrifuges voor wasmachines en droogzwierders. Verschillende bedrijven zouden in de 1940´s en ´50´s daarnaar verwijzen, en hem dus schatplichtig zijn geweest.


De productie van droogzwierders

Wanneer het bedrijf precies met de productie van droogzwierders begon, werd vooralsnog niet achterhaald. Er is maar weinig informatie over Falda als bedrijf terug te vinden. Het oudste spoor naar zulke toestellen voert ons alleszins al terug naar de 1930´s.

In een brochure van ca. 1935 voor de “Essoreuse-Centrifuge Falda” werd deze -zonder blikken of blozen- tot “la plus perfectionnée au monde” gebombar-deerd... Of nog, het perfecte antwoord op de “éternel cauchemar” van iedere huisvrouw tijdens het seizoen van “la pluie, la neige, le mauvais temps”: het droog krijgen van de was... Al zullen toen weinig mensen zich zo´n duur toestel in die periode hebben kunnen veroorloven... Europa begon zich moeizaam te herstellen van een econmische crisis die in de vroege 1930´s had toegeslagen.


Bron: House and Garden Documents

Na de oorlog bracht Falda diverse modellen van droogzwieders uit, zonder de wasmachines uit het oog te verliezen. De "5 Etoiles" was één van hun best verkopende modellen, maar er werd ook een "draagbare" of beter kleinere droogzwierder uitgebracht, net als een toestel dat wasmachine en droog-zwierder combineerde.

 
Deze pistachegroene versie bezit niet alleen een metalen deksel maar eveneens een pedaal om het draaien van de motor te onderbreken

 

Het doorzichtig deksel wordt door middel van een draaibare
klem gesloten gehouden tijdens het zwieren.

Op het deksel van sommige toestellen treft men nog
deze waarschuwing aan.

Het model “5 étoiles” dateert uit de tweede helft van de 1950´s. Een garantiebewijs voor zo´n toestel vermeldt 1957 als jaartal. Er bestaan modellen met een deksel in metaal en anderen met een exemplaar in een soort plastiek. Het toestel met het metalen deksel kon aan en uit gezet worden door middel van een pedaal. Het toestel met een plexiglas deksel was voorzien van een rubberen klem, gemonteerd op een koperen staaf. Deze staaf loopt van de bovenkant van het toestel tot aan de voet. Wanneer men de droogzwierder op het elektrisch net heeft aangesloten, zal het pas in werking treden van zodra men de plastieken deksel heeft afgesloten. Het uitzetten van het toestel wordt ingezet van zodra de klem weer losgekoppeld wordt. Falda bracht de vijf sterren-droogzwierder uit in het leliewit, in gebroken wit maar ook in een aantrekkelijk soort pistachegroen. (tot hiertoe werden enkel exemplaren met een metalen deksel in deze kleur geïndentificeerd)

Het toestel werd tot 5 jaar na de aankoop gewaarborgd, met uitzondering van de motor, waarvoor de waarborg 1 jaar geldig bleef. Maar zoals reeds aangegeven: mijn 60 jaar oud toestel werkt nog perfect, ondanks een winterslaap van minstens 15 jaar ! 

Een zogenaamde "Vide poches", een reclame-item in geëmailleerd metaal, waarin men de inhoud van broek- en vestzakken tijdelijk in kan opbergen tijdens de was en het drogen in een zwierder. Er waren er ook met een afbeelding van de draagbare mini-droogzwierder van Falda. De firma schonk ook wel geëmailleerde onderleggers weg.  Deze reclame-items werden geproduceerd door de Emaillerie Belge.



De andere producten van Falda

Falda begon aanvankelijk met de productie van wasmachines. De eenvoudigste modellen waren voorzien van een houten tobbe, de duurdere van een metalen. De namen die voor deze toestellen gekozen werden, waren alles behalve poëtisch. We tonen hier enkele voorbeelden, afbeeldingen uit een ongedateerde catalogus, wellicht uit de vroege 1930´s. De goedkoopste modellen van Falda kostten in die tijd toch al meer dan 1000 BFr., wat een zeer hoog bedrag moet zijn geweest. De duurste toestellen, het neusje van de zalm van deze Waalse firma met Vlaamse roots was in die tijd van u voor 2500 Bfr. De toestellen konden uitgerust worden met de gebreveteerde wringer van het merk.

 

Het einde

Ook na WO 2 ging Falda door met het produceren van wasmachines; Het bedrijf had per slot van rekening een stevige reputatie opgebouwd, en ook de naoorlogse productie van droogzwierders onderhield de interesse in de wasmachines van dit merk. Zo kwam er bijboorbeeld een wasmachine dat met aardgas verwarmd werd.

Wanneer Falda precies met haar activiteiten stopte, wordt nog uitgeplozen. De laatste vermelding in dit verband dateert voorlopig vann 1966. Het ziet er ook naar uit dat er enkele decennia later nog een poging werd ondernomen om het oude, trotse merk weer nieuw leven in te blazen. Wellicht gaat het om een groep investeerders, die enkel de naam, het logo... en de reputatie overkochten. De wasmachines die ze op de markt brachten was bijzonder goedkoop, wat ons doet vrezen voor de kwaliteit ervan. Hetzelfde gebeurde met tal van andere ooit zo gereputeerde Belgische merken, o.a. van strijkijzers.

In de toekomst zal een langer artikel aan deze firma gewijd worden, net als aan andere Belgische producten.


Twee 1960´s wasmachines van Falda Het onderste model staat in het
Openluchtmuseum van Bokrijk (Hangar 58). Daaronder reclame voor een
Falda wasmachine uit een zeer recent verleden, die met een vijfsterrensticker
en een Belgische vlag naar een roemrijk verleden hint. De prijs is echter verdacht laag.

       

 

 
 
database afsluiten