Retroscoop - IRHA Cat. 4.K Wasmachines Deel 1 A Belgische merken / Vlaanderen RetroScoop
 
   Toestellen
    
 
 
De ┬┤klik┬┤ naar je gedroomde Klassiekers

 International Register of Household Appliances (IRHA)

Cat. 4.K: Wasmachines

Deel 1 A: Belgische merken / Vlaanderen
  Work in progress

      

Benoit Vanhees
Versie 1: 25 juli 2018
 

Inleiding: afbakening & methodologie

Dit hoofdstuk 4.K van de IRHA handelt over huidhoudelijke wasmachines. Het gaat daarbij uitsluitend om toestellen geproduceerd voor 1960. Het kan zowel gaan om:

- handmatige exemplaren: ongeacht of ze een tobbe in hout of een kuip in metaal hebben

- elektrisch aangedreven toestellen of wasmachines op gas:

Deze tweede categorie kan nog eens worden opgedeeld in bv. boven- of voorladers, in kuipmodellen of trommelmodellen enz.

Belangrijke opmerking: ook gecombineerde toestellen, wasmachines die een geheel vormden met een droogzwierder zullen in dit hoofdstuk besproken worden. Aanverwante toestellen zullen later  in de volgende IRHA-rubrieken behandeld worden: 

4.B) Droogtrommels (clothes dryers)
4.C) Droogzwierders
4.D) Droogkasten (type Vesta)
4.J)  Wasfornuizen (ze doen wat denken aan een sterilisatieketel, met een dubbele bodem. De onderste is volledig dicht, in de binnenste zijn gaten. Centraal staat een buis verticaal opgesteld, afgetopt met een soort douchekop of "champignon". Het water in de ketel wordt verwarmd. Warm water stijgt via de buis en wordt via de douchekop continu verspreid over de was) en wasklokken (vacuum wassen)
4.L) Wasbollen (manuele was, bolvormig recipiënt, die door middel van een as manueel rondgetold wordt. Ideaal voor op de camping, of voor delicate was, voor luiers enz. Een openklapbaar onderstel liet toe om de bol bovenop een ligbad te monteren.)
4.M) Waterpistolen type Mixshot (manuele was)
4.N) Wringers (handmatige en electrisch aangestuurde)

De informatie per wasmachine of combitoestel zal geleidelijk aan in de individuele fiches verwerkt worden.

Diverse websites en boeken behandelden reeds erg uitgebreid de geschiedenis van wasmachines, de technische doorbraken en mijlpalen, de chronologie, het toenemend belang van industriële vormgeving, van ecologie en energie-zuinigheid  enz. De IRHA echter concentreert zich eerder op de verschillende producenten en al hun modellen die ze doorheen de jaren op de markt brachten. We zullen ons dus grotendeels beperken tot het aanleggen van een relevante bibliografie.

Het spreekt voor zich dat het identificeren van "alle" spelers in de wereld een werk van zeer lange adem zal zijn. Alleen al voor wat België betreft werden bijna 100 producenten geïdentificeerd, en het is zeker niet uitgesloten dat een bijna even groot aantal momenteel nog aan deze lijst ontbreekt. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat in onze buurlanden verhoudingsgewijs niet evenveel fabrikanten van wasmachines actief geweest zijn.

Uiteraard zal begonnen worden met de bekendere grote merken zoals AEG, Miele, Mors, Easy, Servis-Wilkins, Speed Queen enz., en dan geleidelijk aan getracht worden om kleinere spelers te detecteren.


Primus (Gullegem) catalogus uit 1958

Trachten, want over heel wat kleinere merken duikt maar zeer sporadisch bronmateriaal online op. Maar vaak volstaat het om bv. op 1 verkoopcatalogus te stoten, om in één klap weer 10, 12 "nieuwe" wasmachines te kunnen toevoegen.

Keren we even terug naar deze rubriek 4.K. Gezien de enorme hoeveelheid aan informatie zal dit in heel wat aparte stukjes opgedeeld moeten worden. Om het één en het ander echter overzichtelijk te houden, zullen linken gelegd worden tussen die onderdelen, zodat men gemakkelijk van het ene naar het andere onderdeel kan bewegen.

In Deel 1 zullen de Belgische producenten de revue passeren. Deze werden nog eens opgesplitst in respectievelijk

a) Vlaamse
b) Brusselse en
c) Waalse producenten.

In Deel 2 zullen in een later stadium de merken uit andere Europese landen aan bod komen. Deel 3 zal handelen over de Amerikaanse, Australische en bv. Canadese of eventueel Japanse merken. 

Het kan niet voldoende genoeg onderstreept worden: al de gepubliceerde uiteindelijke resultaten betekenen geenszins een eindpunt in de opzoekingen. We twijfelen er geen moment aan dat er nog zeer veel merken en nog veel meer, modellen nog niet opgenomen zijn. Dit is zeker niet verwonderlijk: zo´n inventaris opbouwen is werk van zeer lange adem: het is geen full time bezigheid, er zijn maar 24 u in een dag, en Retroscoop blijft tot op heden nog altijd een éénmansprojectje. En als men bedenkt dat sommige producenten soms tientallen modellen aan wasmachines op de markt gebracht hebben... Falda uit het Waalse Ransart bv. meldde al voor WO 2 dat het meer dan 60 verschillende modellen had. Daar staat tegenover dat de wil om de IRHA in de volgende jaren uit te blijven bouwen zeer groot is, en er geen maat staat op de de nieuws- en weetgierigheid van ondergetekende in dat verband.

Uiteraard, vele handen en ogen verlichten het (opzoek)werk. Iedereen die deze lijst kan helpen vervolledigen is zeer welkom om ons te contacteren via info@retroscoop.com. Het kan daarbij gaan om extra informatie over producenten of over bv. specifieke toestellen van een bepaalde producent.


Robusta verkoopfolder 1950´s

voorbeeelden van stukjes zzer welkome extra informatie zijn bv.: 

m.b.t. producenten van wasmachines
- naam stichter(s)
- namen van kaderleden, aantal personeelsleden
- jaartal van oprichting en jaartal van sluiting
- bestaat er nog een archief bewaard door heemkringen, musea, de familie van de stichter ?
- produceerde dit bedrijf enkel wasmachines, of ook bv. droogzwierders of nog heel andere toestellen ?
- nam het bedrijf deel aan bv. Expo 1935, 1958, aan internationale of nationale handelsbeurzen ?
- exporteerde het bedrijf, en naar welke landen vooral ? Of concentreerde men zich op de binnenlandse markt ? op de markt in de regio ?
- bestaat er beeldmateriaal over de fabriek ? bestaan de gebouwen nog ? bestaan er foto´s van het personeel, van reclamestands op handelsbeurzen, van verkoopcatalogi enz.

m.b.t. de geproduceerde modellen:

- wie was verantwoordelijk voor de vormgeving ? (naam kaderlid of eventueel van een externe ontwerper) ?
- bij wie werden onderdelen als motoren gekocht ?
- welke modellen verkochten het meest ? is iets geweten over de hoeveelheden toestellen die geproduceerd en verkocht werden ?

We denken daarbij niet alleen aan musea of heemkringen die meer informatie hebben over de lokale productie van wasmachines, maar ook bv. aan

- ex-werknemers of nakomelingen van vaak familiebedrijfjes die meer details kennen over spelers uit deze sector enz.
- verzamelaars van wasmachines of van items van bedrijven die ondermeer wasmachines geproduceerd hebben
- ex zaakvoerders of verkopers van elektro-zaken enz.

Zonder zo´n externe inbreng is het immers bijzonder moeilijk om de schaarsheid aan bronnen enigszins te compenseren. Zo´n  aanvullingen zouden dus zeker helpen om deze eerste online poging om alle Belgische merken en modellen van wasmachines te identificeren naar een nog hoger peil te brengen, Ook foto´s van bv. verpakkingen of van de fabrieken zelf, van het personeel enz. zijn dus zeer, zeer zeker erg welkom.

*     *     *     *     *

Beginnen doen we dus echter met de fabrikanten in eigen land, hetgeen op zich al een hele boterham is. Voor Vlaanderen alleen al werden voorlopig bijna 30 producenten geïdentificeerd, voor heel het land is een aantal dat de 100 overschrijdt zeker geen overdrijving. Daarom werd nog eens een opslitsing in Vlaanderen, Brussel en Wallonië gemaakt.

Sommige firmanamen zullen bij heel wat oudere lezers een belletje doen rinkelen, andere merken zijn dan weer bijzonder obscuur. In dat laatste geval is het soms maar één bron, één referentie die het bestaan van deze firma´s levendig houden. (bv. Venus in Oostende)

Getracht wordt om zo relevant mogelijk beeldmateriaal toe te voegen. Helaas moeten we het in enkele gevallen voorlopig ook nog doen met  op z´n best zeer middelmatige afbeeldingen. (bv. wat de firma FATA betreft) In afwachting van betere beeldmateriaal verkozen we deze schaarse illustraties of foto´s niettemin toch te tonen, met als filosofie "beter zeer matig beeldmateriaal dan helemaal niets". De afbeeldingen geven immers toch al ten minste een vaag idee van hoe de aldaar geproduceerde wasmachines er uitgezien moeten hebben. (Opm.: De afbeeldingen van de wasmachines van het merk Huba worden al binnen afzienbare tijd verbeterd)

De namen van de firma´s staan alfabetisch opgesomd. In verschillende gevallen zijn twee namen bekend voor firma´s, de naam van de oprichters van het bedrijf of de (voornaamste) merknaam. In de mate van het mogelijke worden ze op basis van de merknaam geïnventariseerd. Wanneer deze merknaam echter (nog) niet gekend is, zal noodgedwongen op de naam van de stichters teruggevallen moeten worden. Eén Waalse ondernemersfamilie, Demény-Menin stichtte blijkbaar twee verschillende merken: hun naam zal dus twee maal in dit hoofdstuk van de IRHA opduiken.

In technisch opzicht dient een onderscheid gemaakt te worden tussen toestellen met een vaste kuip of met een ronddraaiende trommel. In deze laatste zorgt het ronddraaien van de trommel ervoor dat de was goed doordrongen wordt door het zeepsop en het water. Bij de (doorgaans) oudere toestellen met een vaste kuip werden verschillende systemen bedacht om de was in het zeepsop te doen bewegen, wentelen, draaien. Ruw geschetst kan men twee systemen kunnen onderscheiden: schroefsystemen en pulsatoren.

Dit tweede systeem zou volgens de voorstanders minder risico inhouden voor beschadigingen aan het wasgoed. De analyse van de fiches van de machines van Robusta suggeren echter dat er in modellen met een pulsator minder was kan worden gedaan dan bij toestellen met een schroef met een evengrote capaciteit qua kuip. Dit punt zou evenwel verder onderzoek vergen.

Om dit enigszins te verduidelijken werden hieronder van de twee systemen enkele varianten getoond.


A) Schroefsysteem, Alpensysteem, Agitatoren enz.


Bovenaan geplaatste schroef

Onderaan geplaatst "Gulfstream" schroef van Primus

Bij het "Alpensysteem" is de schroef veel glooiender. Het merk Falda
bv. was één van de merken die dit systeem gebruikte. De producent van
bovenstaand toestel is niet gekend


Het Mechelse merk SAM gebruikte een "dubbele spiraal-slager"
in sommige van haar toestellen

B) Pulsator


Boven: een typische "pulsator" in een Hoover wasmachine uit ca. 1949
Daaronder: pulsator op de bodem van de kuip in een Belgisch toestel van Robusta

Daarnaast waren er ook merken die vonden dat zo´n systemen niet deugden, en die eerder voor het alternatief "wasklok" kozen. Het merk Queen uit Boutersem was één van de weinige die deze weg bewandelden.

Structuur 

1.A) Vlaamse producenten van wasmachines

- Alma  (Mechelen)
- Avenir, l´ (Carettre Gebr., ook wel Lavero PVBA)  (Roeselare)
- BEMA (Berckmans)  (Halle)
- Castra (Algoet)  (Anzegem)
- Fata Werkhuizen (J. Heynssens)  (Gent)
- Flandria  (Tiegem)
- Forta  (Halle)
- Gloria (Brackx)  (Stene / Oostende)
- Huba  (Ets. Hugo Baeyens)  Erembodegem
- Intégral (Huyghebaert)  (Mechelen)
- Iral (Ets. Alb. De Clippel-Van Vaerenbergh) (Aalst)
- Lux Washer, The (Gebr. Smets) (Leuven)
- Morisons (later G. Van Noten)  (Antwerpen)
- Nonis (Ets. Orlians) (Mechelen)
- Nova  (Tongeren)
- Overall  (Erembodegem)
- Primus  (Gullegem)
- Queen (Boutersem)

- Rapide (De Vleeschauwer)  (Ophasselt)
- Recorda (?)
- Recta Perle  (Diksmuide)
- Robusta  (Machelen)
- Rover (Ets. Van Royen)  (Menen)
- SAM  (Mechelen)
- Venus (Ets. Van Hille) (Oostende)
- Victoria (Ets. Van Kerckhoven Edouard & Fils) (Lokeren)

1.B) Brusselse producenten van wasmachines

- Belson
- Bico Wash (Ets. Lemal)
- Comet
- Cora
- Elca
- Electro
- Fulgura
- Gaspard
- Gerard
- Godin
- Incomparable l´ (Ets. J. De Decker)
- Karis, Joseph (Ets.)
- Maloni (Ets. Nicolas Maloens)
- Pilot
- Riby
- SEM

1.C) Waalse producenten van wasmachines

- ABS (Usines Schellens) (Ransart)
- Badoul (Jumet)
- Belgor (Leon Gillain) (Charleroi)
- Colinet (Peruwelz)
- Courtois (Chatelineau)
- Econome l´ (A. Lanoy & Fils) (Montigny-sur-Sambre)
- Eleda (Tournai)
- Elite (Kaise) (Ransart)
- Essort (Ransart)
- Eureka (Jumet)
- Extra (Bertrand & Cie.) (Lodelinsart)
- Falda (Faldani Van Impe) (Ransart)
- Favorite (Lebleu & Cie.) (Charleroi)
- Félinckx (Felix Hamelinckx) (Nodebais)
- Ferroba (La Louvière)
- First (Fonderies et Ateliers Halloy-Lebeau) (Montigny-sur-Sambre)
- Forbel (Jumet)
- Gauthy (Ets. des Lessiveuses Gauthy) (Ransart)
- Hesby (Luik)
- Hocq (Saint-Symphorien, Mons)
- Lanoy (Montigny-sur-Sambre)
- Lenoble (Ransart)
- Magic (Wanze-Huy)
- Maquet-Crotteux (Hollogne-sur-Geer)
- Melior (L. Burnick) (Jandrain)
- Merveilleuse (Ets. Demény-Menin) (Montigny-sur-Sambre)
- Mon Rêve (Ets. Demény-Menin) (Montigny-sur-Sambre)
- Net (Fr. Phillipart) (Auvelais)
- Nevamatic (Fontaine-l´Evêque)
- Nisol (Francq-Nisolle) (Gosselies)
- OK (Bertrand & Cie.) (Lodelinsart)
- Payen J.- Depasse (Jumet)
- Primax (Emile Marchal) (Jumet)
- Rafale (Rosières)
- Réussie, La (Charleroi)
- Robin (René Robin) (Ransart)
- Rola (Huy)
- Soleil (Jumet)
- Tomeca (Tonnelerie Mécanique Ardennais) (Arvillen St.Hubert)
- Triomphe (A. Piette) (Huy)

1.D) Producenten met een voorlopig onbekende vestigingsplaats

- Belfa
- Belfina
- Colina
- Eveco
 

 

1.A) Vlaamse producenten van wasmachines 

Alma

Alma was een producent uit Mechelen, die in de 1950´s drie wasmachines te koop aanbood. De verkoopcatalogus bevatte eveneens drie droogzwierders (de Types 31, 35 en 45). Deze zullen in een apart hoofdstuk van de IRHA aan bod komen.

In Mechelen waren minstens vier producenten van wasmachines actief. Naast Alma waren dat Intégral, Nonis en SAM.

Alma Type 15 / 15 gas

   

Naam:
Model: Type 15 / 15 gas
Type: vierkantige bovenlader
Jaartal / Periode: Eerste helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: Vierkantig model dat uitgerust kon worden met een manuele wringer (Presto ?) De versie op gas kan worden herkend aan de vijf ronde afkoelingsgaten juiste onder de voorste bovenrand en het ontbreken van het Alma-logo.
Vormgeving: opvallende verchroomde elementen en een groot logo op het elektrisch model.
Technische data: toestel voor 3 kg was, uitgerust met een "pulsateur mécanisme à double palier". Zonder afbeelding van de binnenzijde van zo´n toestel blijft het gissen wat hier precies mee bedoeld wordt. 
Bedrijfskundige opmerkingen: Mechelse producent
Bronnen: Ongedateerde reclamefolder van de verdeler Eugene Descamps uit Boussu-lez-Mons

Alma Type 50

   

Naam:
Model: Type 50
Type: met pulsator in verglaasd emaille
Jaartal / Periode: eerste helft 1950´s
Prijs in die periode: 3 950 Bfr., wat het een relatief goedkoop toestel van maakte. De meeste wasmachines kostten rond de 5000-6000 BFr. in die periode.
Fysische beschrijving: rond toestel
Vormgeving:
Technische data: voor 3 kg volgens de ene reclame, 4 kg volgens een tweede reclame van dezelfde verdeler. Uitgerust met een pulsator in verglaasd emaille
Bedrijfskundige opmerkingen: Mechelse producent
Bronnen: twee ongedateerde reclamefolder van de verdeler Eugene Descamps uit Boussu-lez-Mons

Alma Type 51


Naam:
Model: Type 51
Type: model met schoepen (battoir)
Jaartal / Periode: Eerste helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: voor 4 of 6 kg (sic): de reclamefolder van de firma verduidelijkt niet of er twee versies van dit toestel bestonden of waarom twee gewichten opgesomd worden, terwijl dit niet gebeurt bij de twee andere wasmachines.
Bedrijfskundige opmerkingen: Mechelse producent
Bronnen: Ongedateerde reclamefolder van de verdeler Eugene Descamps uit Boussu-lez-Mons


Avenir, l´ (Gebr. Carette / Lavero PVBA)

Eugeen Carette en zijn zonen waren de stuwende kracht achter deze producent in de Blekerijstraat te Roeselare. De firma produceerde ten minste drie wasmachines, een gecombineerd toestel en enkele droogzwierders. De producent was blijkbaar erg zeker van zijn stuk, want waar veel concurrenten maar 1 jaar garantie gaven, gingen de Carettes prat op hun waarborg van 3 jaar. Er was volgens een reclamefolder van de firma ook een PVBA  Lavero verbonden aan dit bedrijf. Het was het verkoopsbureau van de Gebroeders Carette. Hun grootste verkoopsucces was naar verluidt het best wel fraai afgewerkte model Tornado, die "in vijf werelddelen" verkocht werd, aldus de trotse producent. Dit vertaalt zich in iets meer en gevarieerder beeldmateriaal.

Behalve de productiesite was er ook nog minstens 1 depot voor de wasmachines en droogzwierders van l´Avenir in ons land. Deze bevond zich in de Walburgstraat te St. Niklaas. Het ging om de firma Fonteyne V.A.D. Tot hiertoe werden ook twee verdelers in het Brusselse geïdentificeerd, nl. Radio Labarre in Ukkel (cf. de fiche van de Tornado) en Stichelmans, gevestigd in de Ninoofse Steenweg in Brussel.

l´Avenir Diva

Naam: Diva
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4 400 Bfr. maar dat was zonder opleg voor verschillende opties, opgesomd op de afbeelding.
Fysische beschrijving: rond toestel
Vormgeving:
Technische data:
Extra: er bevindt zich een exemplaar in het MIAT (Industriemuseum vanaf sept. 2018) in Gent
Bedrijfskundige opmerkingen: geproduceerd in Roeselare
Bronnen:


l´Avenir Sirius

Naam: Sirius
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 3 475 Bfr.
Fysische beschrijving: opvallend kenmerk is dat ook de kuip geëmailleerd werd
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: geproduceerd in Roeselare
Bronnen:

 

l´Avenir Tornado

Naam: Tornado
Model:
Type:
Jaartal / Periode: ca. 1955
Prijs in die periode: 5 000 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: voor 3,5 à 4 kg. was in 4 minuten.
Extra: In de collectie van het MIAT (Industriemuseum vanaf sept. 2018) bevindt zich een exemplaar met nog een regelbare schakelaar links beneden op het vlak met het logo van de firma.

Bedrijfskundige opmerkingen: geproduceerd in Roeselare
Bronnen:
Extra beeldmateriaal:

   

l´Avenir Type G

Naam: 
Model: Type G
Type: bovenlader
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: balkvormig model met draaischakelaar in een rechthoekige uitsparing in de rechter bovenhoek. Onder deze uitsparing, en dit tot de onderzijde van het toestel een aantal evenwijdige verticale lijnen
Vormgeving: vrij modern ogend voor een toestel uit de 1950´s. De reeks verticale lijnen compenseert het anders sobere ontwerp
Technische data:
Extra: er bevindt zich een exemplaar in het Design museum in Gent
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Roeselare
Bronnen:

l´Avenir Tornessor

Naam: Tornessor
Model: Gecombineerd wasmachine plus droogzwierder
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:
Extra beeldmateriaal

 

BEMA (Berckmans)


In Halle waren er op gegeven moment twee producenten van wasmachines en droogzwierders. Tegenover het fraaie station die er ooit in deze stad stond, trok Victor Berckmans (1910-2005) een fabriek op, die bekend stond als BEMA. Iets verderop in dezelfde Vandepeereboomstraat, maar dan op de hoek met de Melkerijstraat kwam een tweede fabriek, het bekendere Forta tot stand. Officieel heette de firma Berckmans Fabriek van Elektrische Waschmaschienen en Wringers. Ze zou tot minstens ca. 1980 hebben bestaan. In de collectie van het MOT (Museum Outde Technieken) is een brochure uit 1934 van het bedrijf te vinden, volgens hun online catalogus. (Cat. Dvf 0169/04)

De installaties van BEMA werden net als het fraai station afgebroken, en maakten plaats voor appartementen, zoals men rechts op deze foto uit 2017 kan zien. Van Victor Berckmans is nog geweten dat hij getrouwd was met Albertine De Pauw. 


Foto: Benoit Vanhees

Voorlopig werd nog geen informatie gevonden over de BEMA-toestellen van voor 1960. Het vinden van oude catalogi of foto´s van zo´n toestellen is dus één van de topprioriteiten binnen dit kader.

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Castra (Algoet)

Voorlopig werd niet veel informatie over dit bedrijf gevonden. Het werd gesticht door de familie Algoet, en werd blijkbaar naar de eerste heer van Kaster, een wijk in Anzegem genoemd. De firma maakte een aantal elektrische wasmachines met open kuip (metaal of eikenhout) alsook wringers.

Castra Nr. 1

Naam: 
Model: Nr. 1
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving: geen aandacht voor het eleganter maken van het toestel, op wat verticale en horizontale lijnen in de kuip na. Qua ergonomoe biedt deze wasmachines geen extra´s ten opzichte van haar concurrenten. Robuustheid was prioriteit nr. 1
Technische data: bestond met een kuip van 100 of van 120 liter
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Castra Nr. 4

Naam:
Model: Nr. 4
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: toestel met grote kuip in metaal, schoepen aandereven door een motor doe onder deze kuip geplaatst is. Een vliegwel dat boven het deksel ervan uitsteekt is via een aandrijfriem met deze motor verbonden. Een afwateringskraan onderaan de kuip laat toe om het gebruikte water te laten weglopen in emmers of naar een afwateringsgoot in de vloer.
Vormgeving: geen aandacht voor het eleganter maken van het toestel, op wat verticale en horizontale lijnen in de kuip na. Qua ergonomoe biedt deze wasmachines geen extra´s ten opzichte van haar concurrenten. Robuustheid was prioriteit nr. 1
Technische data: kuip van 110 liter
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Castra Nr. 9 

 

Naam:
Model: Nr. 9
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: leverbaar met een kuip van 100 of van 120 liter
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Castra Nr. 15

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip in eikenhout van 110 liter
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Castra wringers

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Fata Werkhuizen (J. Heynssens)

De Fata´s werden gemaakt in de Werlhuizen J. Heynssens in de Akkergemlaan 173 te Gent. Het enige document dat we van dit bedrijf bezitten dateert wellicht uit het interbellum of nog van voor WO 1, onmogelijk te zeggen op dit moment. Op dit document staan twee toestellen afgebeeld. De kwaliteit van die illustraties is alles behalve opperbest. Bij gebrek aan beter moeten we ons momenteel tevreden stellen met deze povere afbeeldingen. Informatie over de afgebeelde modellen ontbreekt eveneens.

Fata model ? 


Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Fata model ? 


Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: model met ronde trommel en vuurhaard
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:


Flandria

Zeer bekend geworden producent van droogzwierders en wasmachines uit Tiegem (Anzegem). Volgens de legende die het bedrijf aan een illustratie van de fabrieken toevoegde, werd de firma opgericht in 1905. De Vlaamse Inventaris van Onroerend Erfgoed heeft het over 1920: wellicht was dat het jaartal waarin Flandria zich in de straat Westdorp vestigde. 

Aan de basis lag het echtpaar Camiel Van Maercke-Desmet. Uit een oude omslag blijkt dat de firma aanvankelijk "pulvérisateurs pour l´agriculture" produccerde, maar daar ook wasmachines bij nam. Die huidhoudelijke activiteiten zouden bijzonder lucratief blijken te zijn, en liet toe het bedrijf gestadig uit te breiden. Volgens een reclamebrochure uit de 1950´s besloeg de oppervlakte van de installaties meer dan 5000 m², en was er een eigen ijzergieterij, een eigen koperslagerij en een eigen kuiperij.

In de 1950´s waren er ten minste twee verkooppunten in het Brusselse, meer bepaald in de Jachtlaan in Etterbeek en in de Ninoofse Steenweg in Molenbeek. In een ongedateerde naoorlogse reclame werd onder een illustratie van de fabricagesite meegedeeld dat er reeds 150 000 Flandria´s in gebruik waren, in een reclamebrochure van enkele jaren later was dat al 200 000.

Ondanks vernieuwende modellen ("ware geprogrammeerde robotten") in de 1970´s moest ook dit bedrijf uiteindelijk de duimen leggen voor de buitenlandse concurrentie. (In het MIAT, vanaf sept. 2018 herdoopt in Industriemuseum bevindt zich een Economic 300)

In 1982 werden de activiteiten definitief gestopt. De directeurswoning en (een deel van ?) de ateliers achter wat vroeger een spoorweg lijkt geweest te zijn volgens onderstaande tekening bleven bewaard. De droogzwierders van de firma zullen in een apart hoofdstuk van de IRHA worden opgenomen.


Fotograaf onbekend
De installaties van meer dan 5000 m² en de voormalige,

al bij al erg bescheiden directeurswoning


Flandria F/1

Naam: geen
Model: F/1
Type:
Jaartal / Periode: tot eerste helft 1950´s (?)
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip van 115 liter. Kon geleverd worden met of zonder kolenbrander
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen:

Flandria F/2

 

Naam: geen
Model: F/2
Type: kuipmodel
Jaartal / Periode: tot eerste helft 1950´s (?)
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kon worden geleverd met of zonder kolenbrander.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen:

Flandria F/4

 

Naam: geen
Model: F/4 (brevet 434 431, gedeponeerd model nr. 288)
Type: kuipmodel al dan niet met verwarming
Jaartal / Periode: tot eerste helft 1950´s (?)
Prijs in die periode:
- standaard versie 6 650 Bfr., in een iets latere reclame 7 400 Bfr..
- met kolenbrander 8 400 Bfr.
- op gas 8 000 Bfr. en in de iets latere reclame 8 880 Bfr..
- op elktriciteit: 8 525 Bfr., in de latere reclame 9 500 Bfr.

Globaal genomen een duur toestel dus. De prijs ging nog eens extra de hoogte in, als men een handmatige of een elektrische wringer er bovenop wou:
- 1 095 Bfr. voor de manuele versie,
- 2 600 Bfr. voor de elektrische wringer
De rubberen rollen van zo´n wringer, die na verloop van tijd begonnen te verslijten, konden à rato van 150 Bfr. worden vervangen.

Fysische beschrijving: ronde kuip ofwel verlakt, in rood koper of in vernikkeld koper gemonteerd op een stevig onderstel met vier poten die tot bijna de bovenkant van de kuip doorlopen. De versie op elektriciteit heeft een elektromotor gemonteerd onder de kuip. Parallel met de kuip was een extra kookstel.
Vormgeving: behalve wat horizontale ringen rond de kuip geen zoektocht naar elegantie, de klemtoon ligt bijna 100 % op het praktische.
Technische data:
- toestel kon worden uitgerust met een extra kookketel "thermo siphon". Deze werkte op 3 kg. kolen, hout, gas of elektriciteit en zorgde voor een "zeer snelle en zuinige verwarming" van 100 liter water in 30 minuten.
- de tandwielen waren verwerkt in een oliecarter. Hierin zat 2 liter olie, die het mechanisme gedurende jaren smeerde. De firma onderstreept in sommige reclames dat ze heel wat inspanningen had gestopt in de ontwikkeling hiervan, omdat dit het voornaamste weke punt was van heel wat wasmachines. Met andere woorden, door hierin veel uren R&D in te steken wou de firma duidelijk de betrouwbaarheid van haar wasmachines zo hoog mogelijk maken.
- kuip van 110 of 115 liter (afhankelijk van de reclame). De dikke laag nikkel op het rood koper vermeed de oxidatie en dus het groen uitslaan van de kuip.
- toestel uitgerust met een klopper in aluminium om het water te doen bewegen. Goed voor een was van ca. 5 kg. in 5 minuten.
- de versie op elektriciteit was uitgerust met een elektromotor van 1/3de PK monofase, 220 V / 4000 Watt.

Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen: verschillende ongedateerde reclames van de firma

Flandria F 80

 

Naam: geen
Model: F 80
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode: zie hieronder
Fysische beschrijving: vierkant model op vier wieltjes
Vormgeving: enige inspanningen om het basisontwerp er wat mooier uit te laten zien, waaronder vooral de drie verticale lijnen die het bedrijfslogo nog eens extra accentueren. Sober maar toch mooi.
Technische data: kuip van 80 liter voor een was van ca. 3,5 kg.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen: reclamebrochures van de firma zelf

Flandria F 100 

Naam: geen
Model: F 100
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode: zie hieronder
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip van 100 liter voor een was van ca. 4,5 kg.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen: reclamebrochures van de firma zelf
 

 

Flandria Flandriette 60 liter

   

Naam: Flandriette
Model: 60 liter
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
- volgens de reclame hieronder bedroeg de prijs op gegeven moment "à partir de 3 700 fr."
- in andere reclamebrochures van het bedrijf (zie hierboven) worden echter volgende prijzen genoteerd: 
     5 600 Bfr. voor de versie op elektriciteit
     6 300 Bfr. voor de versie op gas
     1 095 Bfr. voor de manuele wringer Fresco.

Fysische beschrijving: rond en wit geëmailleerd toestel op drie wieltjes. De versie op gas heeft een ring van rechthoekige koelgaatjes op ongeveer halve hoogte.
Vormgeving: de zwarte rubberen ring rond het toestel zorgt tegelijkertijd voor een esthetische nood, maar is natuurlijk in de eerste plaats ook een stootrand.
Technische data: toestel voor 3 kg. was in 3 minuten. Kon worden geleverd op elektriciteit of op stads- of butaangas. Handwringer type Fresco met rollen van 350 mm breedte.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen:

Flandria Flandriette 75 liter

Naam: Flandriette
Model: 75 liter
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode: zie hieronder
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- toestel uitgerust met een klopper
- kuip van 75 liter voor ongeveer 3 kg. was (zo geeft de firma het op, al wordt hetzelfde gewicht opgegeven voor de versie met een kuip van 60 liter)
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen:

 

Flandria Puls 60

Naam: Puls 60
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
- met motor van 130 of 220 V: 3 500 Bfr.
- met verwarming op stads- of butaangas: 4 200 Bfr
- handwringer Fresco 1 095 Bfr.
- steun voor wringer: 195 Bfr.

Fysische beschrijving: rond wit toestel op rubberen wieltjes
Vormgeving: op het embleem en een zwarte horizontale lijn halverwege de hoogte na niet veel toegevingen aan elegantie. Deze lijn komt wellicht ook overeen met het motorgedeelte onderaan en de kuip bovenaan.
Technische data:
- wast 2,5 kg. droog linnen in 3 tot 4 minuten.
- inhoud van de kuip in wit verglaasd emaille van 60 liter (volgens andere reclame: 65 liter).
- toestel voorzien van een pulsator in bakeliet op bronzen zelfsmerende kussens (vandaar de naam van het toestel)
- motor van het merk Elnor met automatische start 130-220 V geïsoleerd van de machine.
- kon worden uitgerust met een manuele wringer van het merk Fresco. Deze had rollen in zuiver rubber van 280 mm breedte en 50 mm doorsnede.

Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen: reclame uit 1954 specifiek voor de Puls 60

Flandria Combiné

 

Naam: Flandria Combiné
Model: 
Type: gecombineerd model wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: zie hieronder
Fysische beschrijving: balkvormig twee in één toestel, waarin een wasmachine en droogzwierder in verwerkt zijn. Rust op vier rubberen wieltjes. Lichtjes afegronde bovenkant. Aan de voorzijde zijn onder het logo ook nog eens twee schakelaars in een rechthoekige uitsparing verwerkt. Zwarte stootrand aan de benedenkant en de bovenzijde van het toestel.
Vormgeving:  klemtoon ligt op het functionele, weinig decoratieve elementen
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Tiegem, Anzegem
Bronnen:



Forta

Behalve BEMA, de wasmachinefabriek van Victor Berckmans was er nog een tweede producent van zo´n toestellen actief in Halle. "Jos." D´haeze (Joseph ?) was de zaakvoerder van het bedrijf Forta. 

Forta ging er erg prat op, dat het deelnam aan de Expo ´58: uit reclame uit die periode blijkt dat het bedrijf met een stand aanwezig was in het Paleis der Gebouwen en Woningen, Groep 37. Het bedrijf bekwam er overigens een zilveren medaille. (Het zou interessant zijn om te weten welk bedrijf met de hoofdprijs ging lopen) Om zeker te zijn dat zoveel mogelijk mensen op de hoogte waren van deze gewonnen prijs en bekroning van de geleverde inspanningen liet de zaakvoerder van Forta ook nog eens een "Publibel" maken, een kleine reclame in de linker benedenhoek op gele postkaarten.

Wie vandaag naar hun toenmalig gamma kijkt, kan maar vaststellen dat hun aangeboden modellen op het minimalistische af sober waren, geen decoratieve elementen bezaten die de toestellen iets elegant meegaven.


Het hoekgebouw waarin de winkel was ondergebracht, bestaat nog steeds, en onderging slechts weinig ingrijpende veranderingen doorheen de jaren. Het was weliswaar niet okergeel, zoals een illustratie uit 1958 leek te suggereren. Op die illustratie ziet men op de gevel in de Melkerijstraat het woord "usine" staan, vreemd genoeg uitsluitend in het Frans. Echt groot lijken de installaties in dat geval niet geweest te zijn, tenzij de assemblage op de verdiepingen gebeurde ? Achter dit hoekgebouw kan het niet geweest zijn, want daar was in die tijd een distributiebedrijf van medicijnen gehuisvest.

Voorlopig werd dus nog niet uitgeklaard of die "usine" werkelijk in dit gebouw gevestigd was, of elders. Mogelijk kunnen ex-werknemers hierover wel duidelijkheid verschaffen.

Om de vermelde prijzen die in de onderstaande fiches opgesomd worden correct te interpreteren, moet men nog weten dat dit een basisprijs was. Daar bovenop kwamen nog verschillende extra´s, zoals opgesomd in een reclamebrochure van Forta uit 1958:

In de 1970´s noemde Forta zichzelf nog steeds "La reine des lessiveuses automatiques". Om die bewering kracht bij te zetten werd bv. uitgepakt met de Super Automatique 550 N. (Fabriakanten van wasmachines zijn zelden vindingrijk bij het bedenken van namen).

Ook in dit geval hield deze ooit zo trotse Belgische firma uiteindelijk niet stand tegen de buitenlandse concurrentie, en moest het de deuren sluiten. Vandaag de dag ziet het voormalig bedrijfsgebouw er zo uit:


Foto Benoit Vanhees 2018

Forta 56

 

Naam: geen
Model: 56
Type: rond model met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4 900 Bfr.
Fysische beschrijving: ond wit geëmailleerd toestel op drie rubberen wieltjes
Vormgeving: op het minimalistische af sober
Technische data: kuip voor 3 kg. was, die in 4 minuten gereinigd werd
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Halle dat ook droogzwierders maakte
Bronnen: reclamebrochure Forta, ca. 1958

Forta 100

Naam: geen
Model: 100
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 5 950 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving: op het minimalistische af sober
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Halle dat ook droogzwierders maakte
Bronnen: reclamebrochure Forta, ca. 1958

Forta 185

Naam: geen
Model: 185
Type: model met klopper ("slager" volgens Forta)
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 7 050 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving: op het minimalistische af sober
Technische data: voor 5 tot 6 kg.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Halle dat ook droogzwierders maakte
Bronnen: reclamebrochure Forta, ca. 1958

Forta 200

Naam: geen
Model: 200
Type: rond toestel met pulsator ("schroef" volgens een tweetalige Forta-brochure)
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 5 950 Bfr.
Fysische beschrijving: rond wit geëmailleerd toestel op drie rubberen wieltjes 
Vormgeving: op het minimalistische af sober
Technische data: kuip voor 4 kg., die in 4 minuten gewassen wordt
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Halle dat ook droogzwierders maakte
Bronnen: reclamebrochure Forta, ca. 1958

Forta Combinée 80

 

Naam: Combinée
Model: 80
Type: tweemotorig, in één toestel een wasmachine + droogzwierder met elk een ronde vorm
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 6 500 Bfr. (relatief goedkoop voor zo´n dubbel toestel)
Fysische beschrijving:
Vormgeving: op het minimalistische af sober
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Halle dat ook droogzwierders maakte
Bronnen:

Forta Combiné 2500

Naam: Combiné (ditmaal mannelijk)
Model: 2 500
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 9 500 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving: op het minimalistische af sober
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Halle dat ook droogzwierders maakte
Bronnen:


Gloria (Brackx)

Vermoedelijk waren de "inrichtingen Brackx" in Oostende en Stene enkel een importeur, en geen producent. Enkel een Pubibel, een kleine reclame in het onderste kwadrant links op een gele briefkaart (nr. 1600) suggereert een link tussen Brackx, Gloria en de wasmachine-industrie. Naar verluidt ging het om wasmachines van een bepaald merk (Olympia ? Olympus ???), die enkel aan de Belgische kust onder de naam Gloria verkocht werden.

Zolang geen zekerheid is of er in de inrichtingen brackx al dan geen wasmachines gemaakt werden, behouden we deze naam hier.

 

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:
 


Huba (Ets. Hugo Baeyens)

De wasmachinefabriek Huba is één van de oudste van het land. Het bedrijf gaat terug naar 1898, en was gevestigd in Erembodegem-Terjoden, nabij het station van Haaltert. (In 1977 werd de helft van dit gehucht trouwens aan de gemeente Haaltert toegevoegd) De firmanaam is een samentrekking van de twee eerste letters van de voornaam en achternaam van de stichter, Hugo Baeyens. 

Vanaf haar bestaan produceerde deze zaak een zeer uitgebreid gamma aan toestellen. Doorheen dit aanbod kan men trouwens veel leren over de technische evolutie in deze sector. Na aanvankelijk wasmachines met houten kuipen te hebben geproduceerd, werd (wellicht na WO 2) overgestapt op modellen met een metalen kuip. Daar waar de eerste modellen ook geen verwarming hadden, werden de wasmachines op gegeven moment ook uitgerust met "vuurhaarden" op steenkolen. Een andere evolutie van de kuipmodellen betreft het aandrijfsysteem. Met ziet de elektromotor nu eens op de grond naast het toestel, dan weer tussen de poten op zekere hoogte. Maart het was vooral belangrijk om te zien hoe de aandrijving via blootliggende tandwielen op gegeven moment evolueerde naar tandwielen in een gesloten oliebadcarter, zodat ze permanent gesmeerd werden. Vervolgens stapte het bedrijf over op modernere toestellen, waarvan een deel met pulsator, een ander deel met een "vleugel" (of schroef).

Huba maakte ook verschillende modellen "douches" en droogzwierders, die in andere hoofdstukken van de IRHA ter sprake zullen komen. In de onderstaande opsomming vindt men dan weer wel de verschillende gecombineerde modellen terug, toestellen waarin een wasmachine met een droogzwierder werden samengebracht.

Zoals bij de inleiding tot de IRHA werd aangegeven, beperkt dit register zich tot de toestellen van voor 1960, ten minste, in de mate dat ze allemaal correct gedateerd kunnen worden.


A) Kuipmodellen
Huba 5 en 5 T

Naam: geen
Model: 5 en 5 T
Type: model met houten kuip zonder verwarming
Jaartal / Periode: 1945-1955 (?) (de ongedateerde brochure toont eveneens de Mondiale Rond en Mondiale Vierkant, die naar alle waarschijnlijkheid na WO 2 verschenen 
Prijs in die periode: voor beide modellen 3 150 Bfr.
Fysische beschrijving: toestel met vliegwiel dat boven het deksel uitsteekt en via een drijfriem verbonden is met de elektromotor tussen de poten van de wasmachine. Het toestel heeft vier poten, met dwarsbalken 2 aan 2 met elkaar verbonden.
Vormgeving: in de trend van de vooroorlogste machines, geen toegevingen aan elegantie en decoratie. Het gedeelte met de poten ziet er vrij ruw en primitief uit.
Technische data: 5 had een tobbe van 110 liter in eik, 5 T één in teak
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen: reclamebrochure van de firma (1955 ?)

Huba 7 en 7 T 


Naam: geen
Model: 7 en 7 T
Type: model met houten kuip zonder verwarming
Jaartal / Periode: 1945-1955
Prijs in die periode: 4 200 Bfr. voor beide modellen
Fysische beschrijving: toestel met een ronde houten kuip, verstevigd door vier metalen banden in de volle omtrek. Een vliegwiel dat tot ongeveer de hoogte van het deksel komt en via een drijfriem verbonden is met de elektromotor die op de grond naast één van de drie poten van de wasmachine geplaatst.
Vormgeving: in de trend van de vooroorlogse machines, maar toch opvallend, met wat zwierigere poten dan men gewoonlijk zag.
Technische data: tobbe van 120 liter, de 7 had een kuip in eik, de 7 T in teak
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen: reclamebrochure van de firma (1955 ?)

Huba 8 en 70

Naam: geen
Model: 8 en 70
Type: model met houten kuip zonder verwarming
Jaartal / Periode: 1945-1955
Prijs in die periode: de eerder rudimentaire 8 kostte 3 500 BFr, de verbeterde 70 (zie technische data) 5 100 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving: in de trend van de vooroorlogse machines
Technische data: de 8 had een mechanisme met blootliggende tandwielen, de 70 was een sterk verbeterde versie waarbij deze tandwielen in een gesloten oliebadcarter verwerkt waren. Op deze manier werden ze continu gesmeerd. Kon geleverd worden met een kuip in eik of teak. (de reclamebrochure vermeld niet langer een "T" voor de teak-versie) Gemonteerd op 3 poten, die de zwierigheid van die van de 7 en 7T missen.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen: reclamebrochure van de firma (1955 ?)

Huba 10 en 12 

Naam: geen
Model: 10 en 12
Type: model met metalen kuip, wellicht het eerste model van HUBA in dat geval. Model 12 was tevens uitgerust met verwarming, de 10 nog niet.
Jaartal / Periode: 1945-1955
Prijs in die periode:
- 5 200 Bfr. voor de 10
- 5 600 BFr voor de 12
de extra kost voor een "rotule vuurhaard" bedroeg hier blijkbaar dus 400 BFr.

Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: toestel op een stevig metalen onderstel gemonteerd. Onder de metalen kuip bevindt zich een "vuurhaard". De elektromotor is op de grond geplaatst, en via een drijfriem verbonden aan een vliegwiel.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen: reclamebrochure van de firma (1955 ?)

Huba 15 en 77

Naam: geen
Model: 15 en 77
Type: kuipmodel
Jaartal / Periode: 1945-1955
Prijs in die periode:
- 4 500 Bfr. voor de 14
- 6 000 Bfr. voor de 77

Fysische beschrijving: kuipmodel op drie stevige poten, die doorlopen tot de bovenzijde van de kuip. 
Vormgeving: nauwelijks enige versiering. Deze blijft beperkt tot verticale ribbels in de zijwand van de kuip en enige zwierigheid in de poten. Op één van de drie zijden (afgebakend door twee poten) prijkt in het groot het logo. Elegantie was zeker geen streefdoel, en qua ergonomie lijkt het toestel volledig op die van de concurrentie.
Technische data: daar waar model 15 nog uitgerust was met een aandrijving via blootliggende tandwielen, werd dit in de 77 vervangen door een gesloten oliebadcarter. Daarbij zijn de tandwielen beter beschermd tegen roesten, en worden ze continu gesmeerd.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen: reclamebrochure van de firma (1955 ?)

Huba 17 en 19

 

Naam: geen
Model: 17 en 19
Type: beide toestellen hadden een ronde metalen kuip en "zijwerk" De 17 was niet uitgerust met een vuurhaard, de 19 wel
Jaartal / Periode: 1945-1955
Prijs in die periode:
- 5 000 Bfr. voor de 17
- 6 000 Bfr. voor de 19

Fysische beschrijving:
Vormgeving: ook dit model was voorzien van drie zwierig ontworpen poten 
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen: reclamebrochure van de firma (1955 ?)

Huba 79

Naam: geen
Model: 79
Type: kuipmodel met vuurhaard en elektromotor
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 7 900 Bfr.
Fysische beschrijving:
- toestel met metalen kuip, op een metalen ring rustend, en verder ter plaatse gehouden door drie smal toelopende poten die tot de bovenzijde van de kuip doorlopen.
- elektromotor op de grond geplaats, verbonden door een drijfriem met een klein vliegwiel dat eveneens onder de kuip geplaatst werd.
- onder de kuip bevindt zich verder een blokvormig gedeelte waarop dit vliegwiel bevestigd is.
- een as loopt kennelijk door tot op het centrale punt van de onderkant van de kuip.

Vormgeving: enige zwieirgheid en sierlijkheid in de poten, die als een speerpunt naar de bovenzijde van de kuip doorlopen
Technische data: mechanisme verwerrkt in een oliecarter, toestel uitgerust met een vuurhaard.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

 

B) Modellen met "vleugel" (schoepensysteem)

Bovenop de hierna volgende prijzen (B, C, D en E) waren nog volgende extra opties mogelijk:
- versie op stadsgas of butaan: + 1 000 BFr.
- tijdschakelaar (minuterie): 450 BFr.
- Acmé wringer: 1 280 BFr.
- pomp om de toestel na gebruik te ledigen: 800 BFr.

Huba Florida

 

Naam: Florida
Model: er bestonden versies van 60, 70 en 80 liter met elk een andere prijs
Type:  ronde wasmachine met een schoepensysteem
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- 5 500 Bfr voor de versie van 60 liter.
Fysische beschrijving: binnen- en buitenkant in verglaasd emaille
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

Huba Splendid 

 

Naam: Splendid
Model: er bestond een versie van 60 en één van 70 liter
Type: vierkante wasmachine met schoepensysteem
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- de goedkoopste versie kostte 5 500 Bfr
Fysische beschrijving: vierkant model op vier rubberen wieltjes met 6 uitsparingen om de motor na gebruik te laten afkoelen
Vormgeving: geen enkele versierende elementen, op de merknaam na
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

Huba Combi

 

Naam: Combi
Model:
Type: gecombineerd wasmachine + droogzwierder in één behuizing
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 12 500 Bfr
Fysische beschrijving: balkvormig, afgewerkt in verglaasd emaille, gemonteerd op 4 rubberen wieltjes, een horizontale rij van 10 rechthoekige gaatjes voor afkoeling van de twee motoren
Vormgeving: geen enkele versierende elementen, op de merknaam na
Technische data: de wasmachine heeft een kuip van 50 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

 

C) Modellen met pulsator
Huba Américain

 

Naam: Americain
Model:
Type: viertkantige wasmachine met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 6 200 Bfr
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip in verglaasd emaille van 60 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

Huba Champion 

 

Naam: Champion
Model:
- nr. 50: 50 liter
- nr. 70: 70 liter
Type: wasmachine met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 
- nr. 50: 5 800 Bfr.
- nr. 70: 6 200 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip van 50 of 70 liter, afhankelijk van het model
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

Huba Junior 

 

Naam: Junior
Model:
Type: wasmachine met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- 3 600 Bfr. zonder,
- 4 250 Bfr. met wringer

Fysische beschrijving: kleine ronde wasmachine afgewerkt met verglaasd emaille
Vormgeving:
Technische data: kuip van 55 liter, eveneens afgewerkt in verglaasd emaille
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

Huba Super 

Naam: Super
Model:
Type: wasmachine met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4 500 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip van 60 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

Huba Combinée Favorite

Naam: Combinée Favorite
Model:
Type: gecombineerd toestel, wasmachine met pulsator + droogzwierder
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 8 900 Bfr.
Fysische beschrijving: balkvormig, afgewerkt in verglaasd emaille, gemonteerd op 4 rubberen wieltjes, een horizontale rij van 8 rechthoekige gaatjes voor afkoeling van de twee motoren
Vormgeving:
Technische data:
- automatisch toestel met tijdmeter, één enkele schakelaar om de wasmachine en de droogzwierder te bedienen
- de kuip van de wasmachine had volgens een reclamefolder uit die periode slechts een inhoud van 30 liter (?)

Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

Huba Combinée Luxe 

Naam: Combinée Luxe
Model:
Type: gecombineerd toestel, wasmachine met pulsator + droogzwierder
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 11 300 Bfr
Fysische beschrijving: balkvormig, afgewerkt in verglaasd emaille, gemonteerd op 4 rubberen wieltjes, een horizontale rij van 10 rechthoekige gaatjes voor afkoeling van de twee motoren
Vormgeving: geen enkele versierende elementen, op de merknaam na
Technische data:
- wasmachine: kuip van 50 liter (wat eerder aan de lage kant is). Koper-vernikkelde mand,
- droger: koper-vernikkelde mand, gemonteerd op een wisselstroom-motor. Totale onafhankelijke vering, volkomen stabiliteit.
Het toestel is uitgerust met een tijdmeter (minuterie)
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

d) noch schoepensysteem, noch een pulsator
Huba Lilliput (1)

Naam: Lilliput
Model:
Type:
Jaartal / Periode: ca. 1950
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: in reclame uit 1950 werd dit model beschreven als een 4 in 1 toestel, dat de was kon koken, wassen, spoelen en droog zwieren.
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Huba Lilliput (2)

Naam: Lilliput
Model:
- nr. 11 (60 liter) "niet geleverd met drogermand"
- nr. 12 (70 liter) "niet geleverd met drogermand"
- nr. 22 (55 liter)  "met vernikkelde kuip en drogermand"

Type: werkte met een pomp, niet met een schoepensysteem of pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 
- nr. 11: 6 000 Bfr
- nr. 12: 6 500 Bfr
- nr. 22: 7 700 Bfr.

Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem -Terjoden
Bronnen:

e) nog geen zekerheid
Huba Mondial

Naam: Mondiale
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Intégral (Huyghebaert)

In Mechelen zijn er ten minste vier producenten van wasmachines actief geweest doorheen de jaren. Naast Alma, Nonis en SAM was dat de firma Intégral van de gebroeders Huyghebaert. Dit bedrijfje was actief vanaf het interbellum, doch momenteel bestaat er geen zekerheid over tot wanneer het is blijven bestaan. De broers hadden hun ateliers in het Vlietje, meer bepaald op het nr. 6. Het op hun reclame opgegeven telefoonnummer -403- is het enige element waarop momenteel gesteund wordt om het als uit de 1930´s te dateren. Deze reclame is ook de enige tot hiertoe gekende document dat het bestaan van die firma illustreert. Mogelijk zullen evenwel in lokale kranten uit die tijd -zoals de Gazet van Mechelen- meer sporen bevatten.

Naam: Integral
Model:
Type: kuipmodel met of zonder vuurhaard en wringer
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode:
- zonder vuurhaard 1 400 Bfr.
- met vuurhaard: 1 500 Bfr.

Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen: ongedateerde reclame uitgegeven door de firma zelf

Iral (Ets. Alb. De Clippel-Van Vaerenbergh)

Ook in Aalst was op gegeven moment een producent vvan wasmachines actief, en zelfs van zeer luxueuse en peperdure modellen. Stichter van het bedrijf was Albert De Clippelk-Van Vaerenbergh. (naar alle waarschijnlijkheid is de firmanaam een samentrekking van de voornaam van zijn vrouw - Iris ? Irma ?- en zijn eigen voornaam).

De ateliers waren gevestigd in de Zonnestraat, aanvankelijk in de nrs. 84 en 86, in de tweede helft van de 1950´s enkel nog op het nr. 86. Er werd voorts opgegeven dat het bureau en het magazijn zich bevonden in de Nazarethstraat nr. 69. De firma produceerde ten minste vier modellen, en bestond reeds op het moment dat de telefoonnummers in Aalst nog uit 4 cijfers bestonden. Gezien de Iral-modellen 3 en 4 nog in 1959 werden aangeprezen, nemen we aan dat het bedrijf haar nrs. 1 en 2 wellicht ook nog in de 1950´s ontwikkeld heeft. Voorlopig blijven deze fiches nog oningevuld, tot nieuwe informatie opduikt. 

Naam:
Model: nr. 1
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Naam:
Model: nr. 2
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Iral nr. 3

Naam:
Model: nr. 3
Type: Samengestelde trommelmachine standaard model
Jaartal / Periode: 2de helft 1950´s
Prijs in die periode: 14 000 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: wasmachine met trommel voor 4 kg. was
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Iral nr. 4

Naam:
Model: nr. 4
Type: Samengestelde trommelmachine groot model
Jaartal / Periode: 2de helft 1950´s
Prijs in die periode: 16.500 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving: de licht gebogen vorm van de voorkant geeft deze wasmachine op een eenvoudige maar doeltreffende manier extra présence. Globaal genomen sober maar toch elegant, wat wel mocht voor de vraagprijs.
Technische data: wasmachine met trommel voor 6 kg. was. Dit toestel kon de was koken, wassen, spoelen en drogen.
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:


Lux Washer, The (Gebr. Smets)

Ook de universiteitsstad Leuven heeft ten minste één firma gehad, die wasmachines commercialiseerde. Slechts één reclame (gepubliceerd naar aanleiding van een handelsfoor in Leuven) wijst op het bestaan van de firma van de Gebroeders Smets in de Tervuursestraat nr. 18, en hierin valt duidelijk het woord "wasmachinefabriek" op; als dit correct is, waren de broers dus geen importeurs, maar wel degelijk producenten of assembleerders. Ze waren de zonen van meester-kuiper en WO 1 veteraan Jozef Smets. Uit documenten in het Archief van de Stad Leuven blijkt dat hij tonnen maakte. Op gegeven moment vroeg vader Smets de toestemming om motoren in zijn ateliers te mogen plaatsen, omdat hij niet langer de tonnen manueel kon maken. Of deze beroepsactiviteit ook geleid heeft tot de productie van houten tobbes voor wasmachines is vooralsnog niet geweten.

De eerste en enige aanwijzing voor het bestaan van deze wasmachinefabriek toont meteen al een rond toestel in metaal, duidelijk uit de 1950´s. De reclame spreekt evenwel ook over drogers. Vreemd genoeg staat de naam in het logo op de illustratie van hun wasmachine gespeld als "Wascher" (zie hierboven), terwijl de naam elders op de reclame in grote letters als The Lux Washer wordt gespeld.) (zie hieronder)

Het gebouw op het nr. 18 in de Tervuursestraat lijkt nog steeds te bestaan, al is het zeker niet uitgesloten dat de oorspronkelijke gevel doorheen de jaren veranderingen heeft ondergaan. Zo lijken de deuren en ramen vrij recent te zijn. De ateliers moeten zich achter dit relatief smalle huis hebben bevonden. Het bpuwperceel loopt inderdaad diep naar achter door. 


Foto Benoit Vanhees 2017
Het nr. 18 is het huis uiterst links op deze foto

Helaas ontbreken momenteel bijna alle details over de best wel mooie Lux Washer.

Naam: Lux Was(c)her
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: het toestel kon uitgerust worden met een wringer van het merk Fresco, zoals op de bovenstaande afbeelding te zien
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:


Morisons

Het bedrijf werd voor WO 1 gesticht door J-L Morisons. Het was toen gevestigd in de smalle Dambruggestraat nr. 109 in Antwerpen (gebouwen afgebroken). Er was in die periode eveneens sprake van een vestiging in Birmingham en één in Parijs. (Of daar ook wasmachines geproduceerd werden of bv. geïmporteerd werden, is momenteel onduidelijk) 

Voor zover bekend heeft de firma maar een beperkt aantal modellen wasmachines gemaakt. Het bekendste was de "Morison´s Washer", een en toestel in wit cederhout uit Virgina, dat volgens een heel eigen principe werkte. Volgens een verkoopbrochure van de Parijse elektrozaak van J. Kaufmann (rue d´ALger 1) werd zowat 25 jaar gesleuteld aan dat mechanisme, om het volledig perfect te krijgen.

Het toestel had geen klopper of schoepen of een gelijkaardig mechanisme. In 1924 schreef E-H Weiss een artikel in het populair wetenschappelijk tijdschrift La Nature (nr. 2606.), getiteld "Les appareils domestiques pour laver le linge". Hierin beschrijft hij stap voor stap de verschillende toen bekende manieren om de was te doen. De machine van Morisons werd hierin in een aparte paragraaf besproken, wat betekent dat de firma met een heel eigen systeem bedacht had. De auteur trachtte de werking ervan in enkele zinnen te beschrijven, maar zonder dit effectief in werking te zien, valt het wat moeilijk om ht procédé te begrijpen. In de verkoopbrochure van J. Kaufmann werd getracht om aan de hand van een scherma iets meer verduidelijking te verschaffen. Maar toegegeven voor een leek zou enkel een demonstratie geholpen hebben om de werking van het mechanisme te begrijpen.

Morisons probeerde dan ook zijn wasmachines in België aan de man en vrouw te brengen, door een aantal examplaren voor één maand uit te lenen aan mensen die hij "digne de confiance" achtte. Zij moesten vervolgens dan -hopelijk toch- voor de nodige mond-aan-mondreclame zorgen.

  

Ten minste sedert 1921 werd de firma herdoopt in "Nouv. Etabl. Morisons" Het bedrijf bezat in die periode alleszins over flink wat kapitaal: op een briefhoofd uit dat jaar wordt gesproken van 4 000 000 BFr., een zéér aanzienlijk bedrag in die tijd ! De firma droeg deze nieuwe naam mogelijk (!!!) tot rond 1935. Een oude verkoopbrochure spreekt immers over het feit dat men de firma terug kon vinden in het Palais de l´Habitation (Nouveau hall) op de standen 1835-36-1871-72. Dit verwees mogelijk naar één van de "paleizen" op de Wereldtentoonstelling van Brussel in 1935 (???)  De firma had in die periode een twintigtal depots in België.

 

Wellicht nog voor WO 2 werd een tweede naamswijziging doorgevoerd. Een zekere G. Van Noten nam toen de Nouveaux Etabl. Morisons over. De zaak was toen gevestigd in de Grammestraat nr. 35, nog steeds iu Antwerpen. Dit was alleszins in de periode dat Antwerpse telefoonnummers uit 5 cijfers bestonden. De "Washer" in cederhout werd ook toen nog steeds te koop aangeboden. Behalve dit manuele / mechanische toestel produceerde Morisons ook twee lectrische wasmachines en een aantal wringers (25 en 35 cm breedte),Het Antwerps bedrijf  verkocht voorts een model van het merk (?) Swan.

Uit een verkoopbrochure van een winkel uit Parijs blijkt dat er ook zoiets als een "Savonnée Morisons" bestond, een "poudre garantie sans chlore". Uit de eerder aangehaalde brief uit 1921 blijkt dat de firma ook actief was op het vlak van naaimachines, zonder dat duidelijk wordt of ze importeerder was, of producent.

Mogelijk was er in de aanvangsjaren ook een band tussen het gelijknamige historisch Belgisch merk van motorfietsen eveneens gevestigd in Antwerpen en de wasmachineproducent. De brief uit 1921 bv. legt uit aan een potentiële klant uit Roeselare: "Wat de bijbehoorigheden der rijwielen betreft, wij hebben dien handel overgelaten aan Mr. C. Van Sand, 18, Klapdorp Antwerpen (...)." (Een adres dat voorkwam op de eerder afgebeelde lijst van depots)

 

Morisons Washer

Naam: Washer
Model:
Type: manueel model in cederhout
Jaartal / Periode: 1910´s-1930´s
Prijs in die periode:
- 215 Bfr. voor de wasmachine
- 120 BFr. voor de wringer
De firma bood toen al in die periode de mogelijkheid aan om op krediet te kopen. De prijzen waren in dat geval respectievelijk 240 Bfr. en 135 BFr.

Fysische beschrijving: manuele wasmachine, al dan niet uitgerust met een wringer, met een tobbe in wit cederhout uit Virginia, en rustend op een driepotig voetstuk.
Vormgeving:
Technische data: kuip 30 cm hoog, 60 cm diameter, kon 80 liter water bevatten.V
olgens E-H Weiss in La Nature in een artikel gepubliceerd in maart 1924 ging het bij Morisons om een aparte manier van het wasgoed te doorspoelen met zeepwater. Er kwamen bv. geen schoepen bij aan te pas. Het water werd in beweging gebracht door de speciale vorm van een ronde wasplank en een ronde dekpklaat, iets smaller dan de diameter van de kuip. Stukjes hout geplaatst in de vorm van zonnestralen rond een cirkel duwem het water buitenwaarts, gaatjes in beide onderdelen laten toe dat het water van boven naar beneden of vice versa kan stromen. Een ongedateerde reclame van de firma vatte het als volgt samen: "Jaagt het zeepsop door het waschgoed van links naar rechts, van rechts naar links, van ´t midden naar den buitenkant, van onder naar boven en klopt het waschgoed terzelfdetijd op zijne geheele oppervlakte." In een andere reclame werd beweerd dat een kind ermee de was kon doen.

Het toestel werd zeker al in 1912 te koop aangeboden, en werd zeker tot in de 1920´s verkocht. Zo nu en dan duikt er wel een exemplaar op in veilingsites. Dat was onder meer het geval in juli 2018, toen een exemplaar in zeer goede staat aangeboden werd... en vlotjes de kaap van 300 Euro bereikte.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf gevestigd in Antwerpen, met op gegeven moment bijhuizen in Birmingham en Parijs, opgericht voor WO 1.
Bronnen: Verschillende reclamefolders en correspondentie van de firma

  



*     *     *     *     *
  


Momenteel is het niet 100 % zeker of dit
het elektrisch wasmachine (1) of (2) is, of
een eventueel 3de type. (ca. 1935)


Morisons Elektriek Waschmachien (1)

Naam: "Elektriek Waschmachien"
Model: met getande stang
Type:
Jaartal / Periode: 1930´s (?)
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf gevestigd in Antwerpen, met op gegeven moment bijhuizen in Birmingham en Parijs, opgericht voor WO 1.
Bronnen: Verschillende reclamefolders en correspondentie van de firma

Morisons Elektriek Waschmachien (2) 

Naam: "Elektriek Waschmachien"
Model: met wormwiel
Type:
Jaartal / Periode: 1930´s (?)
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf gevestigd in Antwerpen, met op gegeven moment bijhuizen in Birmingham en Parijs, opgericht voor WO 1.
Bronnen: Verschillende reclamefolders en correspondentie van de firma


Nonis (Ets. Orlians & Co.)

  
Twee van de semi-professionele Nonis-wasmachines,
respectievelijk voor 6 en 8 kg. droge was.

Deze Mechelse p.v.b.a. was gevestigd in de Populierendreef 25-27, hetgeen later veranderd werd in 29-31 (zij het door een verhuis, zij het door een hernummering). Het IRHA concentreert zich op toestellen voor gewone huishoudens.

De wasmachines van Orlians echter waren dure, zeer stevige toestellen voor 6 tot zelfs 8 kg. was, wat er eerder semi-professionele toestellen van maakte. Men verwacht deze bijzonder robuste apparaten eerder in hotels, rusthuizen en dergelijke. Daarom worden ze hier niet besproken. Volledigheidshalve vermelden we hier wel de naam van het bedrijf en het segment waarin het actief was. Ook omdat voorlopig niet definitief uitgesloten kon worden dat het bedrijf op gegeven moment ook kleinere toestellen op de markt heeft gebracht.

De datering ervan is moeilijk, de toestellen zou zowel uit de late 1940´s als 1950´s dateren. Het enige referentiepunt voorlopig is dat ze dateren uit de periode dat er in Mechelen nog telefoonnummers waren met 5 cijfer. 

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:


Nova

De IRHA beperkt zich, zoals uiteen gezet in het inleidend artikel tot huishoudtoestellen geproduceerd voor 1960. Niettemin, volledigheidshalve noteren we hier graag dat ook de Luikse, later Tongerse producent van wafelijzers, strijkijzers enz. Nova zich in de 1970´s ook even op de markt van wasmachines gewaagd heeft.

Na de succesvolle productie van een Miniwash van het Franse Calor, ging het over tot de productie van een aantal eigen modellen, waaraan de voormalige medewerkers met veel warme emoties aan terug denken. Ze werden volledig in Tongeren ontworpen en ineen gestoken, en kenden best wel commercieel succes. Zo´n Miniwashes waren handig op bv. campings, of als tweede wasmachine voor luiers en dergelijke. 

Overall


Collectie Retroscoop

Overall was een producent van verschillende types wasmachines, droog-zwierders en wringers, gevestigd in de Termurenlaan 17-19 te Erembodegem. Over de stichter, oprichtings- en sluitingsjaar enz. ontbreken momenteel alle informatie. Wel dateren alle tot hiertoe gevonden documentatie uit de 1950´s of later.

Het bedrijf lijkt niet vast te hebben gehouden aan één specifiek logo op haar machines. De firma liet -net als een aantal concurrenten- eveneens een Publibel drukken. Het gaat om een kleine reclame op het onderste linker kwadrant van een gele briefkaart. Het ging meer bepaald om het nr. 1558.

Overall Batta

Naam: Batta
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- zonder verwarming: 4 750 Bfr
- type Cuivral buitenkuip in vernikkeld koper: 4 750 Bfr.
- met verwarming (stads- of butaangas): 5 600 Bfr
- supplement voor de wringer: 1 050 Bfr.
Fysische beschrijving: rond toestel op (drie ?) rubberen wieltjes
Vormgeving:
Technische data: kuip van 4 kg.
Extra: "Een echt juweel"
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem, dat eveneens droogzwierders en wringers produceerde
Bronnen:

Overall Luxe

 

Naam: Luxe
Model:
Type: met schroef (wentel)
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- zonder verwarming: 5 000 Bfr., in een andere verkoopbrochure: 5 200 Bfr.
- met verwarming op butaan- of stadsgas: 6 200 Bfr.
- wringer: 1 050 Bfr.
- automatische stop: 400 Bfr.
- supplement schakelaar: 100 Bfr.
Fysische beschrijving: vierkant toestel op vier rubberen wieltjes. Koperen kader en kuip.
Vormgeving: zeer sober, geen decoratieve elementen die voor extra prestige zorgen
Technische data: kuip voor 4 kg was, uitgerust met een schroef (wentel)
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem, dat eveneens droogzwierders en wringers produceerde
Bronnen:

Overall Super

Naam: Super
Model:
Type: toestel met gebreveteerde pulsator (automatische smering)
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- zonder schakelaar (interrupteur): 5 450 Bfr.
- supplement voor verwarming: 1 000 Bfr.
- wringer: 1 050 Bfr.
Fysische beschrijving: vierkant toestel op 4 rubberen wieltjes. Kader en kuip in verchroomd koper. Geëmailleerd in een oven ofwel verglaasd emaille
Vormgeving: beperkt aantal versierende lijnen op de voorkant geven extra cachet aan een anders sober toestel.
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem, dat eveneens droogzwierders en wringers produceerde
Bronnen:

Overall Cadmia Combiné

 

Naam: Cadmia Combiné / Combiné Luxe
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- met "geëmailleerde kop" (van de droger): 9 990 Bfr. (onduidelijk wat hiermee bedoeld wordt)
- Luxe versie: kop en mand van droger gechromeerd koper) en met tijdschakelaar (minuterie): 11 500 Bfr.)
- supplement voor model met "vleugel" (battoir): 1 000 Bfr.) (wellicht wordt hiermee een schroef, wentel... bedoeld, al is niet duidelijk welk systeem de wasmachine zonder deze vleugel dan gebruikte)
- supplement voor verwarming: 1 000 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kookt, wast en spoelt 4 kg was "in 4 minuten". 
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem, dat eveneens droogzwierders en wringers produceerde
Bronnen:

Overall Thermo-Siphon

 

Naam: Thermo-Siphon
Model:
Type: gecomineerd 2 -in 1 toestel wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- met verwarming: 7 200 Bfr.
- wringer: 1 050 Bfr.
Fysische beschrijving: balkvormig, op vier rubberen wieltjes
Vormgeving: zeer sober gehouden toestel, binnen de klasse van gecombineerde toestellen ook erg goedkoop. Het logo staat wel tweemaal op de voorkant
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Erembodegem, dat eveneens droogzwierders en wringers produceerde
Bronnen:


Primus

Bedrijf uit Gullegem in de buurt van Kortrijk, waarvan de geschiedenis teruggaat naar 1902. De productie van commeciële wasmachines voor huishoudens begon in 1920. Oprichter van dit bedrijf, dat op gegeven moment zelfs hofleverancier zou worden was de familie Theys. (Op de website van Erfgoed Kortrijk is nog een andere foto te zien van de historische productiesite, waarop de naam "Theys p.v.b.a." effectief op het dak geplaatst werd.)

In de 1960´s was het neusje van de zalm die uit de Primus-fabriek rolde het volautomatische wasmachine Futura. Naast de basisversie "a" was er de nog betere versie "b" met zijn 4 volledig autonome programma´s.

Wellicht in de late 1970´s (?) werd Primus overgenomen door de familie Van Hollebeke. De precieze chronologie dienst later nog te worden verfijnd. Primus had in heel het land verkooppunten, een lijstje dat ook geleidelijk aan in kaart gebracht zal worden, omdat het een interessante meerwaarde heeft binnen het kader van de geschiedenis van deze wasmachineproducent.

- A. Singelyn & Cie. Nederkouter 49 te Gent

Het bedrijf bestaat nog steeds, maar concentreert zich nu op de productie van industriële wasmachines. Op hun website is een interessante tijdslijn terug te vinden van hun gestadige groei en internationalisering. In 2003 verhuisde de productie naar Tsjechië, en in 2014 werd Primus overgekocht door de Amerikaanse groep Alliance, die beschouwd wordt als de wereldleider in dit marktsegment.


Primus Américaine

Naam: Americaine / Américaine Thermo / Américaine Gaz
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: rond toestel op drie pootjes, verplaatsbaar op drie rubberen wieltjes
Vormgeving: enige decoratieve elementen, zoals  6 horizontale plooilijntjes rond het logo, alsook verticale lijntjes op de pootjes geven het anders sobere standaardmodel wat extra uitstraling. Het motiefje met de twee paar van 3 lijntjes van verschillende lengte komt voor op meerdere toestellen van Primus.
Technische data:
- semi-professioneel toestel voor 6 kg. was, met een kuip van 125 liter.
- de was werd door een "wentel", blijkbaar nog een ander woord voor schroef, klopper, slager, vleugel (in het Frans allemaal "battoir") in beweging gebracht.
- voorzien van een extra ketel om water mee aan de kook te brengen, een zogenaamde Thermo-Siphon. (zie hieronder). Dit gebeurde met steenkolen
- zoals de concurrentie bood ook Primus de mogelijkheid aan om de verwarming op stads- of butaangas aan. Deze toestellen zijn te herkennen aan twee rijen van 5 afkoelingsgaatjes, 1 vlak onder het deksel, 1 ter hoogte van twee van de drie pootjes.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen:

   

Primus Atomic

Naam: Atomic (werd dit later de Pulsor ?)
Model:
Type:
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode: ca. 1958
- "sociale prijs": 5 950 Bfr.
- wringer breedte 30 cm.: 1 090 Bfr.
- verwarming op stads- en butaangas, steenkolen (thermo-siphon): 1 200 Bfr.
- verwarming op elektriciteit (3 000 Watt): 2 100 Bfr
Fysische beschrijving: 48 x 48 x 78 cm., kuipinhoud 60 liter
Vormgeving: Blijkbaar werd in de tweede helft van de 1950´s overgeschakeld op een nieuw logo.
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen:

Primus Commander

Naam: Commander
Model:
Type:
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode: (ca. 1958)
- "sociale prijs": 6 800 Bfr.
- verwarming op stads- of butaangas of steenkolen (thermo-siphon): 1 200 Bfr.
- verwarming op elektriciteit: 2 100 Bfr.
- wringer van 35 cm breedte: 1 190 Bfr.
Fysische beschrijving: rond toestel op drie hoge pootjes met daaronder rubberen wieltjes. Diameter 63 cm, hoogte van de grond tot het deksel: 80 cm
Vormgeving: de afgeronde vormen geven het toestel iets "goedmoedigs". Blijkbaar werd in de tweede helft van de 1950´s overgeschakeld op een nieuw logo.
Technische data:
- dubbele isothermische kuip met een inhoud van 100 liter.
- vervaardigd in roestvrij materiaal
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen:

Primus Corail

Naam: Corail
Model:
Type: wasmachine met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s (zeker tot 1958)
Prijs in die periode: (sept. 1955)
- wasmachine: 4 400 Bfr.

- wringer: 1 090 Bfr.
Fysische beschrijving: rond toestel met afgeronde bovenkant, deksel met een donker knopvormig handvat, verplaatsbaar op drie rubberen wieltjes.
Vormgeving: sober maar toch zeer elegant toestel, o.a. dank zij de twee donkere horizontale lijnen die de omtrek van het toestel maken. 
Technische data: inhoud kuip 70 liter, goed voor 3,5 kg droge was die volgens de reclame op 3 minutes goed gewassen kon worden. Het toestel is uitgerust met een pulsator.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen: reclamefolder van de firma uit ca. 1955 en één uit 1958

Primus Cristal

Naam: Cristal
Model:
Type: rond toestel
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode: (ca. 1958)
- wasmachine: 5 700 Bfr.
- "grote luxe wringer (350 mm)": 1 190 Bfr.

Fysische beschrijving: diameter 55 cm, hoogte 79 cm
Vormgeving:
Technische data: kuip in verglaasde emaille met een inhoud van 80 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen: reclamefolder van Primus uit 1958
 

Primus Cubic

Naam: Cubic
Model:
Type: vierkant toestel met een schroef / wentel (batteur) van het type Gulfstream. Volgens de reclame van het bedrijf wastte deze "plus doux qu´à la main."
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- wasmachine: 5 700 Bfr.
- wringer: 1 090 Bfr.
(- leverbaar met verwarming voor een supplement)

Fysische beschrijving: vierkantig model van 48 x 48 x 75 cm., verplaatsbaar op 4 rubberen wieltjes
Vormgeving: het wat sobere imago wordt niettemin opgevrolijkt door twee paar van drie plooilijntjes van afnemende lengte aan weerszijden van het centraal geplaatste embleem van het bedrijf, een leeuw.
Technische data: vierkantige kuip met een inhoud van 60 liter, goed voor 3 kg. droge was.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen:

Primus Mosquito

Naam: Mosquito / Mosquito Thermo / Mosquito Gaz
Model:
Type: model met pulsator
Jaartal / Periode: ca. 1955
Prijs in die periode:
- wasmachine: 5 150 Bfr.
- wringer: 1 090 Bfr.
Fysische beschrijving: vierkantig model op vier wieltjes, 48 x 48 x 75 cm.
Vormgeving: het wat sobere imago wordt niettemin opgevrolijkt door twee paar van drie plooilijntjes van afnemende lengte aan weerszijden van het centraal geplaatste embleem van het bedrijf, een leeuw.
Technische data: kuip van 60 liter, goed voor 3 kg. droge was die volgens de reclame in 3 minuten schoon gewassen wordt. Kuip met dubbele wand, binnenkant vierkantig, verchroomd rood koper. (in de engelse vertaling wordt evenwel van "white enamel" gesproken). Verwarming mogelijk met stads- of butaangas, steenkolen (thermo-siphon) of elektriciteit
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen:

   

Primus Prima

Naam: Prima
Model:
Type: kleinste model van de firma
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: 42 x 42 x 82 cm
Vormgeving: het wat sobere imago wordt niettemin opgevrolijkt door twee paar van drie plooilijntjes van afnemende lengte aan weerszijden van het centraal geplaatste embleem van het bedrijf, een leeuw.
Technische data: kuip van 40 liter, goed voor 2,5 kg droge was, uitgerust met een wringer
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen:

Primus Pulsor

Naam: Pulsor (mogelijk een nieuwe naam voor de Atomic ?)
Model:
Type: vierkant toestel met pulsator
Jaartal / Periode: ca. 1958
Prijs in die periode:
- "sociale prijs": 5 600 Bfr.
- verwarming: 1 200 Bfr. (gas of steenkolen) of 2 100 Bfr (electriciteit)
Fysische beschrijving: 48 x 48 x 78 cm
Vormgeving: sober design zonder frivoliteiten, behalve de afgeronde vorm van de bovenkant
Technische data: dubbele isothermische kuip van 60 liter, roestvrij materiaal. Verwarming met stads- of butaangas, of steenkolen (thermo-siphon) of electriciteit (2 500 Watt)
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen: reclamebrochure Primus 1958

Primus Dua

 

Naam: Dua
Model:
Type: gecombineerd, 2 in 1 wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 9 500 Bfr.
Fysische beschrijving: balkvormig model van 42 x 90 x 84 cm
Vormgeving: het wat sobere imago wordt niettemin opgevrolijkt door twee paar van drie plooilijntjes van afnemende lengte aan weerszijden van het centraal geplaatste embleem van het bedrijf, een leeuw.
Technische data: wasmachine uitgerust met een pulsator, kuip van 40 liter voor 2,5 kg was. Twee onafhankelijke motoren.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen:

Primus Combinée

Naam: Combinée 
Model:
Type: gecombineerd 2-in-1 toestel wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: medio 1950´s
Prijs in die periode:
- sociale prijs Combinée: 12 500 Bfr.
Fysische beschrijving:
- de twee ronde toestellen zijn door een centraal gedeelte met de bedieningsknoppen en een embleem van de firma met elkaar verrbonden
- het toestel heeft vier poten, die deelt tot over de zijwand van de wasmachine of de droogzwierder doorlopen.

Vormgeving: geen opvallende versierende elementen
Technische data:
- kuip van 120 liter met dubbele isothermische wand: binnenkant in verchroomd koper (geen roest) voor 6 kg. was
- klopper type "Gulfstream" die voor een zachte stroming van het water zorgde
- twee onafhankelijke motoren
- droogzwierder werkt zonder vibraties te veroorzaken

Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen: reclamefolder eerste helft 1950´s voor de Combinée

 

Primus Combinée Splendid

Naam: Combinée Splendid
Model: 
Type: gecombineerd 2-in-1 toestel wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: ca. 1958
Prijs in die periode:
- sociale prijs Combinée Splendid: 13 500 Bfr.
- verwarming met butaangas, stadsgas of steenkolen (Thermo-siphon): supplkement van 1 200 Bfr
- elektrische verwarming 4 500 Watt: supplement van 2 100 Bfr.
- zelfwerkende pomp om het toestel na gebruik te ledigen: 1 800 Bfr.
Wie dus het toestel met elektrische verwarming en een pomp wou, zat niet ver meer af van 20 000 Bfr.

Fysische beschrijving: 
- de twee ronde toestellen zijn door een centraal gedeelte met de bedieningsknoppen en een embleem van de firma met elkaar verrbonden.
- het toestel heeft vier poten, die deelt tot over de zijwand van de wasmachine of de droogzwierder doorlopen.
- het bedieningspaneel van de Splendid is uitgebreider dan die van de Combinée van enkele jaren eerder. Nu is er een "precisiethermometer" naast "hermetische schakelaars"
- ook de bovenzijde van dit gecombineerd toestel is veranderd: de thans meer afgeronde bovenkant is verchroomd. Ook de afvoer van de droogzwierder werd aangepast.
- afmetingen: (D) 63 x (B) 110 x (H) 87 cm
Vormgeving: de verchroomde en thans afgeronde bovenzijde verleent extra cachet aan dit relatief dure toestel
Technische data:
- ten opzichte van de Combinée heeft de kuip een iets kleinere inhoud van 100 in plaats van 120 liter. Toch was dit blijkbaar nog altijd voldoende voor de zelfde hoeveelheid droge was, nl. 6 kg.
- de droger heeft een automatische rem

- dubbele isothermische kuip in roestvrij materiaal
- twee motoren met dubbele winding 110/220 V. Een voltage van 130 V was mogelijk op aanvraag
- de klassieke mogelijkheden voor verwarming en een optie voor een automatische pomp tegen een aanzienlijke meerkost.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen: Primus reclamefolder "Reken maar uit" uit 1958

Primus Combiné Duplex

Naam: Combiné Duplex
Model:
Type: gecombineerd toestel 2 in 1: wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode: zie hieronder afbeelding
Fysische beschrijving: balkvormig model H: 80 cm x D 45 cm x B 95 cm op 4 wieltjes. Centraal geplaatst klein dashboard bovenaan toestel met verklikkerlampen en tijdschakelaar.
Vormgeving: model zonder decoratieve elementen, nieuw logo.
Technische data: leverbaar met pulsator of klopper, met verwarming op gas of op elektriciteit.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Gullegem, in de buurt van Kortrijk
Bronnen: reclamebrochure van Primus uit 1958

 

Queen (N & P Dekeyser)

Deze producent van wasmachines had Boutersem ("Bautersem-Vertryck") als uitvalsbasis, en was ontstaan uit een houtzagerij. In de 1920´s werd er hout uit het Hoge Noorden en uit eigen land verwerkt. Het bedrijf hield zich toen ook bezig met bouwmaterialen, en was eveneens een verkooppunt van de producten van Eternit.

In welk jaar precies met de productie van wasmachines begonnen werd is voorlopig niet geweten. Het is evenmin uitgeklaard of de firma begon met wasmachines met een houten kuip, wat volledig in het verlengde zou liggen van de activiteiten van de houtzagerij.

Feit is echter dat het bedrijf in 1935 aanwezig was op de Wereldtentoonstelling van Brussel, waar het volgens een reclame van 1937 een "Grand Prix" behaalde. (Op andere gelegenheden behaalde het bedrijf ook nog een aantal "prix d´honneurs, diplômes et médailles." Even interessant, de reclame vermeldt dat alle ambulante huishoudscholen van de Belgische Staat uitgerust waren met wasmachines van het merk Queen. Terwijl de activiteiten rond wasmachines verder uitgebouwd werden, bleef de zagerij gewoon verder draaien. Uit een briefhoofd van 1940 blijkt dat het bedrijf in dat verband ook tonnen en kisten voor klanten die daarom vroegen produceerde.

De stuwende kracht achter deze Vlaams-Brabantse speler waren Napoleon en Pierre Dekeyser. Hun eerste wasmachines met kuip beschikten over een uniek en gepatenteerd mechanisme dat met een speciale "zuigklok" werkte. Hierdoor was geen wentel (schroef) meer nodig. De zuigklok zorgt voor het samendrukken van de lucht zoals een compressor dat in sterkere mate doet, waardoor het vuil gemakkelijk uit het was los kon komen.

Er waren in de 1950´s ook manuele wasklokken op de markt, maar Queen verwerkte dit systeem dus in haar wasmachines met ronde kuip. De werkwijze was dat men het wasgoed één dag op voorhand liet weken in water waaraan bepaalde producten werden toegevoegd. De dag erna werd de was in de wasmachine geplaatst, werd warm water toegevoegd. De verticaal op en af bewegende zuigklok zorgde ervoor dat het losgekomen vuil uit het wasgoed opgezogen werd.

In een interessant artikel op Wikipedia wordt het als volgt goed samengevat:

"De klok bestaat uit een buitendeel en een binnendeel, waar het sop doorheen wordt gespoeld. Het werkt door persen en zuigen middels gaatjes in de wanden. Dergelijke wasklokken werd ook ´vacuüm wassers´ genoemd. Soms hadden ze een veermechanisme tussen binnen en buitenkant."

Toestellen met een wasklok kunnen gemakkelijk herkend worden aan een soort houder die boven het deksel uitsteekt, waarin de steel van de klok op en af kon bewegen.


gerestaureerde afbeelding op basis van de collectie Edward "Chille" Michiels

Queen begon daarnaast ook een reeks gesloten toestellen te produceren, alsook droogzwierders en zogenaamde "douches" of "fornuizen" zoals Queen ze zelf noemde. Deze zullen in andere hoofdstkken van het IRHA worden behandeld. In 1958 nam het bedrijf deel aan de Wereldtentoonstelling in Brussel. (zie brochure hierboven)

De firma had volgende verkooppunten (aan te vullen)

- Jos. Van den Broeck: Ballei 7-9 Teralfene tel. 268 Denderleeuw
- Robert d´Hollander Dendermonde

De onderstaande fiches zullen zeer binnenkort verder worden aangevuld met zowel data als afbeeldingen uit de recent aangekochte verkoopfolder "Queen maakt van uw wasdag een vreugdedag".

Queen model IV

Naam: geen
Model: IV
Type: model met kuip
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- zonder verwarming: in één van de reclamebrochures van het bedrijf wordt dit model omschreven als het model VI. Of dit correct is of een drukfout is momenteel niet duidelijk.
- met gasverwarming: 6 150 Bfr. in vroege 1950´s, 6 750 Bfr. in 1958
- met kolenverwarming (of hout):
        a) vuurhaard in plaatijzer: 6 150 Bfr
        b) in gietijzer: 6 500 Bfr.

Fysische beschrijving: toestel op 4 korte pootjes, die doorlopen tot net onder het deksel van de wasmachine. Onderaan het "haardvuur". Kuip in vernikkeld rood koper. Vliegwiel dat boor het grootste deel boven het deksel uitsteekt. Kleine motor (?) achteraan op het toestel, door middel van een drijfriem verbonden met het vliegwiel. Eveneens een soort statief waarbinnen de steel van de wasklok op en af kan bewegen wanneer het toestel in werking is.  
Vormgeving: complex ogend toestel, zonder decoratief bedoelde elementen.
Technische data:
- kuip van 120 liter in vernikkeld rood koper
- uniek mechanisme zonder raderwerk: werkt met een zogenaamde regelbare dubbele "zuigklok", een gepatenteerd systeem dat volgens de fabricant "in de wereld" als "het meest doelmatig" zou erkend worden, en het minst hardhandig voor de was.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Boutersem
Bronnen:

Queen model VI

Naam:
Model: VI
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: de tot hiertoe gevonden Queen reclame is onvoldoende duidelijk om ondubbelzinnig te kunnen bepalen welk verschil er is tussen de IV en de VI. Eén van de tekeningen toont een model met lichtjes naar buiten gebogen pootjes: is dit misschien de VI ?
Vormgeving:
Technische data: ook dit model is uitgerust met de "wasklok"
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Boutersem
Bronnen:

Queen Brio

 

Naam: Brio
Model:
Type: model met open ronde kuip en gietijzeren vuurhaard
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 3 950 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- kuip in rood koper van 100 liter, uitgerust met een vuurhaard in gietijzer.
- afgaande op de foto is dit toestel niet langer uitgerust met de wasklok van de IV.

Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Boutersem
Bronnen:

Queen Minor 

Naam: Minor
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Boutersem
Bronnen:

Queen Speed

 

Naam: Speed
Model:
Type: vierkant model met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- zonder verwarming: 5 250 Bfr.
- met stadsgas of butaan verwarmd: 6 250 Bfr.
Fysische beschrijving: vierkant model op vier rubberen wieltjes, met twee uitsparingen aan de zijkanten om zo nodig het toestel op te tillen.
Vormgeving: sober, heen versierende elementen maar mooi afgewerkt toestel
Technische data: pulsator gemaakt uit geel koper (messing) kuip van 50 liter in vernikkeld koper, goed voor 15 kg. was in 1 u. Het toestel is uitgerust met een tijdschakelaar.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Boutersem
Bronnen:

Queen Splendor

   

Naam: Splendor
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- zonder verwarming: 6 750 Bfr.
- met stads- of butaangas verwarmd: 7 750 Bfr.
- supplement voor een alpensysteem: 1 000 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip van 80 liter, ideaal voor middelgrote gezinnen (20 kg. was op 1 u of ongeveer 5 kg./4 minuten. Men kon kiezen tussen een pulsator of een alpensysteem.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Boutersem
Bronnen:

Queen Splendor Combiné 

  

Naam: Combinéé Splendor
Model:
Type: combi toestel 2 in 1 wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- zonder verwarming: 12 750 Bfr
- met stads- of butaangas verwarmd: 13 750 Bfr.
Fysische beschrijving: weinig elegant geheel op wieltjes
Vormgeving: een wat vreemde creatie van twee precies aan elkaar geflanste toestellen: verschillend van bv. de typische balkvormige combi-toestellen van bij de concurrentie, of van de twee ronde toestellen die op een elegante manier met elkaar verbonden werden door een tussenstuk, zoals bij SEM of bij Easy.
Technische data: kuip in vernikkeld koper, tijdschakelaar
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Boutersem
Bronnen:


Rapide (De Vleeschauwer)

Over de firma Rapide van de Gebroeders De Vleeschauwer weten we maar een paar gegevens. Het bedrijf was gevestigd in Ophasselt, een deelgemeente van Geraardsbergen. Het was minstens sedert de tweede helft van de 1920´s  actief. Naast wasmachines produceerden de broers ook nog "beetmolens", wat in het Frans "coupe-racines" werd. In 1930 nam het bedrijf deel aan de internationale tentoonstellingen van Antwerpen en Luik, en behaalde er een gouden medaille..


De "beetmolen" van Rapide

De recentse sporen tot op heden teruggevonden gaan terug naar de late 1950´s, toen Rapide in vrouwenbladenreclame maakte voor een combitoestel wasmachine + droogzwierder.

Rapide model ? 

 

Naam:
Model:
Type: kuipmodel
Jaartal / Periode: 1930´s (?)
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: model met kuip in rood koper, vliegwiel dat voor de helft uitsteekt boven het deksel van het toestel, en door middel van een drijfriem verbonden is met een op de grond geplaatste motor.
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:

Rapide Combinée 

Naam:
Model:
Type: Combinée wasmachine + droogzwierder
Jaartal / Periode: ca. 1958 (jaartal onderstaande reclame)
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving: vrij luxueus afgewerkt met chroomstrips.
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:


Recorda

Recorda was een producent van wasmachines en droogzwierders uit Hulste, een deelgemeente van Harelbeke. Oprichter was Jozef Lagae-Verrue.

Momenteel werd nog geen informatie gevonden over de verschillende modellen van dit bedrijf. Het bovenstaande ongedateerde briefhoofd is mogelijk uit de 1950´s, maar zou evenzeer uit de 1960´s kunnen dateren. Momenteel kan dus nog niet met zekerheid gezegd worden of Recorda effectief in het IRHA opgenomen hoort te zijn.

Tot bevestiging of ontkenning ondubbelzinnig uit documenten afgeleid kan worden, wordt de naam hier onder voorbehoud gecatalogeerd. 

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:


Recta Perle ( Ets. Costenoble-Labis)

De Recta Perle wasmachines werden geproduceerd door de Ets. Costenoble-Labis. Dit bedrijf werd opgericht in 1904 in de "rue d´Eessen" (Esenstraat) nr. 16 in Diksmuide. De firma opende op gegeven moment ook een vestiging in Roubaix, meer bepaald in de rue de Rome nr. 82-84.

Behalve de Recta Perle maakte de Ets. Costenoble-Labis een 20-tal wasmachines met houten kuipen in rode cypres, eik en in pitch pine. Sommige daarvan waren handmatig, andere waren uitgerust met een motor. Voorlopig ontbreekt alle andere informatie over deze toestellen.

 

Naam: Recta Perle
Model:
Type: kuipmodel
Jaartal / Periode: 1930´s ?
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- poten en dragend kader uit gegalvaniseerd gietijzer
- kuip in geonduleerd (golvend) rood koper van 100 liter, "soudée complètement à l´autogène". Iets breder aan de bovenrand is dan onderaan, wat het doen wentelen van de was in het warme water zou vergemakkelijken
- vuurhaard in gietijzer die het water in 25 minuten kon laten koken. Men kon ook opteren voor verwarming door gas. 
- uitgerust met een wringer die ervoor zorgt dat het uitgewrongen water terug in de kopen kuip terecht komt
- bronzen kraan om de kuip leeg te laten lopen.
- blijkbaar bezat het toestel geen "alpensysteem" want de firma spreekt van "non par frottement mais par flottement, sous la seule action de l´eau savoneuse chaude, qui traverse le linge". Er is sprake van een "remue linge n° 1 ou 2", maar zonder afbeeldingen is het onduidelijk wat hiermee precies als mechanisme bedoeld wordt. 
- de firma zag dit als een ideaal toestel voor gezinnen, hotels of bv. pensionaten.

Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Diksmuide en Roubaix
Bronnen: ongedateerde gedrukte communicatie van deze firma naar potentiële verkopers


Robusta (Ets. Felix Muls)

Felix Muls richtte in 1908 de wasmachinefabriek "Ets. Felix Muls - Mekanieke Kuiperij" op. Op enkele uitzonderingen na is het hiermee één van de oudste Belgische producenten. In de 1930´s lag het bedrijf in de woonblok gevormd door de Georges Ferrestraat (nrs. 7-21) en de Cornelis Peetersstraat (nr. 41). De hoofdingang en de brievenbus bevonden zich op dat laatste adres.

Vandaag de dag vindt men daar enkel nog wat gebouwen en ateliers van terug in de Ferrestraat, vanaf nr. 9. De nrs. 17, 19 en 21 zijn anno 2018 gewone woonhuizen. De site heeft dus in de loop der jaren heel wat verbouwingen ondergaan. Het is in 2018 nog moeilijk om te zeggen of er nog iets uit de 1930´s overschiet, of zo de overgebleven gebouwen eerder uit de 1940´s of 1950´s dateren. Helaas werden geen briefhoofden gevonden, die de fabriek doorheen de jaren tonen, dat zou uiteraard geholpen hebben. Er werden tot hiertoe evenmin foto´s uit de periode dat Robusta nog actief was gevonden. Op de zijmuur van het hoogste gebouw in de Ferrestraat staat nog half vervaagd "Lessiveuses Robusta" te lezen, blijkbaar niet in het Nederlands (?)


Foto´s Benoit Vanhees situatie in juli 2018
 

De naam Robusta werd in de eerste helft van de 1930´s ingevoerd. Op een reclamekaartje afgestempeld in 1933 staat nog Felix Muls, op één het jaar later afgestempeld Robusta. Het is natuurlijk altijd mogelijk dat een kaartje van al enkele jaren oud werd afgestempeld, dus kan men op basis van die twee kaartjes zeker niet zeggen dat de naamsverandering tussen 1933 en 1934 gebeurde, enkel dat de naam Robusta minstens naar 1934 teruggaat.

Naast wasmachines maakte Robusta eveneens droogzwierders. In de jaren ´50 ging het om een gamma van meer dan 45 toestellen of variaties op een bepaald model waaruit de klant kon kiezen.

In een reclame uit 1952 beweerde het bedrijf over 2 500 verkooppunten in België te beschikken, in de late 1950´s was dat zelfs naar 3 000 geklommen. Ondertussen had Robusta ook een site aan de Schaarbeeklei 332. (herstellingen)

In 1958, jaar van de Brusselse wereldtentoonstelling bestond de firma 50 jaar. Naar aanleiding daarvan werd het gamma grotendeels herzien en een wat modernere look meegegeven. De toestellen in de jubileum-catalogus kregen een nieuw logo in typisch Expo-stijl, waaronder in een gelijkaardige vierhoek van gelijke vorm maar van veel kleiner formaat het modelnummer werd vermeld. Verschillende Robusta-toestellen hadden enkel zo´n nummer, geen naam.

Voorlopig werden enkel na-oorlogse bronnen over dit bedrijf gevonden. Over de kuipmodellen van voor WO 2 werd vooralsnog geen informatie gevonden.

In de vroege 1960´s introduceerde Robusta de "300", een volledig automatische wasmachine, die autonoom een gefaseerd programma kon afwerken. In de Robusta Nouvelles ("Editions Foire Internationale") van april-mei 1960 gaf de firma ook aan klaar te zijn voor de Europese markt.

Vooroorlogse modellen

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen:

In het MIAT (vanaf sept. 2018 omgedoopt tot Industriemuseum) bevinden zich twee verschillende modellen met een kuip: bij gebrek aan catalogi enz. is het voorlopig onmogelijk om deze exemplaren te dateren: ze kunnen dus zowel van voor, tijdens of een stuk na WO 2 zijn: zo´n modellen werden door verschillende producenten nog tot ca. 1955 nog geproduceerd.

Robusta American Type 51

 

Naam: American Type
Model: Type 51
Type: rond model
Jaartal / Periode: eerste helft 1950´s (ca. 1952)
Prijs in die periode: (ca.)
a )klein model (3 kg)
- standaard model: 5 600 Bfr

- met manuele ACME wringer en gasverwarming: 8 000 Bfr

b) groot model (5 kg) 
- met manuele ACME wringer en gasverwarming: 8 700 Bfr
- met elektrische ACME wringer maar zonder gasverwarming: 9 300 Brf

- met elektrische ACME wringer en gasverwarming: 10 300 Bfr
Fysische beschrijving: rond model op drie rubberen wieltjes, verglaasde witte emaille
Vormgeving: zekere inspanningen om er een aantrekkelijk model van te maken
Technische data: het klein model heeft een kuip van 75 liter, het groot model één van 120 liter. Men kon kiezen tussen een "moteur démarrant seul" ofwel een "moteur triphasé". Hierboven staan modellen met gasverwarming afgebeeld, hieronder het model zonder
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclames van Robusta uit de 1950´s

  

Robusta Quatra

Naam: Quadra
Model:
Type: vierkant model met pulsator
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- basisversie: 4 700 Bfr
- versie met wringer: 6 100 Bfr
- versie met gasverwarming: 5 700 Bfr
Fysische beschrijving:
Vormgeving: er werd duidelijk aandacht besteed aan het maken van een toestelletje dat niet alleen praktisch was, maar ook mooi oogde: de afgeronde zijden, horizontale versierende plooilijntjes gegroepeerd per drie enz.
Technische data: kuip voor 3 kg was, die in 3 minuten gewassen wordt. Pulsator in inox op de bodem van de kuip.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma

 

 Robusta Noir-blanc 

 

Naam: Noir-blanc
Model: Type: snelwasmachine met pulsator en grote inhoud
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- pulsator in inox op de bodem van de kuip
- kuip voor 3 kg droge was
- kon geleverd worden met gasverwarming of op elektriciteit. In dat laatste geval waren er 3 keuzemogelijkheden, 1 000, 2 000 of 3 000 Watt
- was leverbaar met of zonder handmatige wringer
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma
 

Robusta 101 Pulsor

Naam: Pulsor
Model: 101
Type: klein rond toestel met een pulsator
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: klein toestel met een kuip van 40 liter, goed voor (amper) 1,5 kg droge was. Het toestel mat 70 cm hoog op 40 cm diameter. Het toestel is uitgerust met een pulsator. Het toestel kon worden uitgerust met een manuele wringer van Robusta
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma

Robusta 102-103 Rex

Naam: Rex
Model: 102-103
Type: klein rond toestel met pulsator (102) of vierbladige schroef (103)
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- 102: met pulsator / 2 kg was
- 103: met vierbladige schroef in Thermodur  / 3 kg was
Afmetingen: 80 cm hoogte en diameter van 50 cm, kuip van 36 cm diepte. Inhoud van 70 liter. Kan geleverd worden met handmatige wringer

Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma

Robusta 104-105 Square

Naam: Square
Model: 104 en 105
Type: vierkant model met pulsator (104) of schroef (?, battoir) in Thermodur (105)
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- dubbele wand
- verwarming op gas of elektriciteit
- kon op aanvraag worden uitgerust met een Robusta manuele wringer
afmetingen: hoogte 80 cm, breedte 47,5 cm, diepte 40 cm. Kuip van 70 liter inhoud voor 2 kg was voor de 104 en 3,5 kg voor het model 105.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma
 

Robusta 106 S.P.

 

Naam: Type 55
Model: 106 S.P. (simple paroi)
Type: Groot rond model met vierbladige schroef
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- vierbladige schroef in Thermodur
- enkelvoudige wand

- kuip voor 4,5 kg. droge was
- kon op aanvraag uitgerust worden met een elektrische verwarming.
- afmetingen: 80 cm hoogte, 55 cm doormeter. De kuip was 38 cm diep en had een inhoud van 100 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma

 

Robusta 107 D.P.

 

Naam: Type 55
Model: 107 D.P. (double paroi)
Type: Groot rond model met vierbladige schroef
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- vierbladie schroef in Thermodur
- groot model met dubbele wand

- kon uitgerust worden met verwarming op gas of op elektriciteit
- kon op aanvraag uitgerust worden met een Robusta manuele wringer

afmetingen: 90 cm hoog, 56,5 cm doorsnede. De kuip was 36 cm diep, en kon 4,5 kg was bevatten. Inhoud van de kuip: 100 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma

Robusta 113-114

Naam:
Model: 113 en 114
Type: vierkant toestel met pulsator in inox (113) of een vierbladige schroef  in Thermodur (114)
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- met pulsator of schroef
- kon uitgerust worden met verwarming op gas of electriciteit

- op aanvraag kon een manuele wringer van Robusta meegeleverd worden
afmetingen: 75 cm hoog, 47,5 cm breed en 40 cm diep. De kuip had een inhoud van 70 liter. In het model met pulsator (de 114) paste 2 kg was, in die met een schroef (115) kon 3,5 kg. was.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma

Robusta Magni

 

Naam: Magni
Model: 130 &135, 131 & 136 (Jubilé serie 1908-1958)
Type: Combi toestel 2 in 1 wasmachine-droogzwierder
Jaartal / Periode: ca. 1958
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: het neusje van de zalm van Robusta
Extra: In het MIAT in Gent, vanaf sept. 2018 herdoopt in Industriemuseum bevindt zich een fraai exemplaar, in tegenstelling tot zoals op de afbeeldingen aan deze fiche toegevoegd voorzien van het trapeziumvormige logo uit de late 1950´s.
Bedrijfskundige opmerkingen: bedrijf uit Machelen dat ook droogzwierders produceerde
Bronnen: reclamebrochures van de firma

Rover (Ets. Van Royen) 

Vader Van Royen en zijn zoon runden te Menen een wasmachinefabriek. De wasmachines en droogzwierders van dit familiebedrijf werden verkocht onder de merknaam Rover. De wellicht erg onvolledige informatie die tot op heden gevonden werd, suggereert dat de firma pas na WO 2 actief werd, en (vooral ?) vierkante modellen fabriceerde. De reclames tonen op zijn minst twee gewone  machines, een erg gelijkende vierkantige droogzwierder en een twee-in-in wasmachine + droogzwierder. Bij gebrek aan modelnummers of namen werden deze toestellen hier ten voorlopige titel model 1, 2 en 3 genoemd. 

De reclames van de firma zijn voor de rest niet echt een grote hulp: het verschil tussen de twee afgebeelde vierkantige modellen wordt niet uitgelegd, er wordt meegedeeld dat de toestellen in een "couleur agréable" werden vervaardigd, onder te verduidelijken over welke kleur het ging. Wel interessant is dat het bedrijf slechts een garantie van 1 jaar aanbood, iets waarin het door verschillende concurrenten flink overtroffen werd.

 

Van dit bedrijf is nog geweten dat het eveneens -net als enkele concurrenten- een Publibel op gele postkaarten liet drukken. (1129). Voorts is nog geweten dat er een verkooppunt in Doornik was. (Achille Dutrieux, 41 rue de la MAdeleine)

Alle andere gegevens zoals het jaar van oprichting en stopzetting, het adres enz. ontbreken momenteel.

Rover "model 1"

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode: tweede helft 1940´s of 1ste helft 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: wasmachineproducent uit Menen
Bronnen:

Rover "model 2"

Naam:
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 5 200 Bfr. en 400 Bfr. voor de tijdschakelaar (minuterie)
Fysische beschrijving:
Vormgeving: versierd met aantal verticale lijnen van verschillende lkengte, van de bovenrand tot (bijna) de benedenrand en andere versierende elementen
Technische data: 54 x 54 x 83 cm, buitenkant verglaasd emaille, kuip in rood koper
Bedrijfskundige opmerkingen: wasmachineproducent uit Menen
Bronnen:
 

Rover "model 3"


Voorlopig de enige beschikbare afbeelding

Naam:
Model:
Type: combinée wasmachine plus droogzwierder
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 10 900 Bfr.
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: wasmachineproducent uit Menen
Bronnen:

SAM (Ets. Andries N.V.) 

Van de firma Andries is voorlopig noch een oprichtingsjaar, nog een jaar van stopzetting der activiteiten gekend. Behalve dat het bedrijf uit het Mechelse was, is ook niets meer geweten over de ligging. Ook het aantal personeelsleden, het aantal ooit geproduceerde modellen enz. is vooralsnog onbekend. Slechts enkele elementjes uit de geschiedenis van dit bedrijf werden tot nu toe gevonden:

- de familie die deze onderneming stichtte heette Andries. Het is niet uitgesloten dat SAM dan ook de initialen waren van de oprichter.

- de firma produceerde wasmachines en droogzwierders, zowel voor huishoudens als voor (semi-)professioneel gebruik, zoals model 72

- net zoals verschillende andere concurrenten liet ook SAM een publibel verschijnen, namelijk nr. 1556. Deze wordt getoond in de fiche van de SAM Matic.

- voorts werd reclame gemaakt voor hun wasmachines en droogzwierders door de winkelketen Elma Chain Store Co., die winkels had in Antwerpen, Brugge, Gent en Kortrijk. Deze verdeler gebruikte in 1953 een grote reclamewagen, waarmee het land werd rondgereden, om zo tel van producten voor de was en voor de keuken aan huisvrouwen op het platteland en in kleine steden te gaan tonen. (Het zou heel interessant zijn om hier meer over te weten te komen, en om te achterhalen of er nog andere wasmachineproducenten bij gelijkaardige reclamecampagnes betrokken waren).

- in de 1950´s had het bedrijf een relatief uitgebreid gamma van wasmachines, ook al ging het in feite om een beperkter aantal oer-modellen, die in verschillende versies te koop werden aangeboden.

- SAM begon in de 1950´s met de SAM Matic eerste automatische wasmachines met een trommel, type bovenlader op de markt te brengen.

- de droogzwierders en (was)fornuizen ("buanderies") zullen in andere hoofdstukken van de IRHA ter sprake worden gebracht. De (semi-) professionele toestellen worden hier evenmin behandeld, omdat de IRHA zich concentreert op de klassieke huishoudens en de "consumer market". Dat betekent dat de modellen 47 en 49, beide met een kuip voor 7 kg droge was hier niet werden opgenomen, de 48 (5 kg) echter wel nog/

Hieronder drie (helaas ongedateerde) prijzenlijsten van SAM uit de 1950´s, die de evolutie van de prijzen van verschillende modellen laat zien.



vreemd genoeg wordt in de prijzenlijst hieronder geen verschil
meer gemaakt inhet gewicht vand e 50-51 en 52-53 (zoals hierboven)

 SAM model 48

Naam: geen
Model: 48
Type:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: zie prijzenlijst hierboven
Fysische beschrijving: kuip met inhoud van 5 kg
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen: prijzenlijst SAM

SAM model 50-51-52-53

  
Het model 52-53 en zijn "spiraal-slager met dubbele werking"

Naam: geen
Model: 50-51-52-53
Type: ronde bovenlader met spiraal-slgar, op drie (?) pootjes met wieltjes
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: zie prijzenlijst hierboven
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
model 50: 3 kg geen verwarming
model 51: 3 kg verwarming op gas
model 52: 3,5 kg geen verwarming en met spiraalslager
model 53: 3,5 kg verwarming op gas en met spiraalslager

in een reclame over de modellen 52 en 53 wordt vermeld
- dat het mechanisme geruisloos is (tekening van vredig slapende baby in wieg vlak naast de wasmachine geplaatst)
- dat de machine voor een "volmaakte was" dank zij een "spiraal-slager met dubbele werking" (zie afbeelding)
- dat de kuip geïsoleerd is met "amiant", wat het Franse woord voor asbest is. - - deze kuip zelf is in "Monel": er wordt niet uitgelegd wat dat precies is, alleen dat dit neerkomt op geen onderhoud.
- de kuip had een inhoud van 3 kg,
- door het toestel uit te rusten met verwarming op gas kon de was snel gewassen worden
- het toestel kon worden uitgerust met een "grote ACME wringer"

Bedrijfskundige opmerkingen: producent uit Mechelen
Bronnen:

SAM  Matic

 

Naam: Matic
Model:
Type: vierkantige bovenlader met horizontale trommel
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: producent uit Mechelen
Bronnen:

 

SAM Combimatic

Naam:
Model:
Type: gecombineerd model wasmachine plus droogzwierder
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving: volkomen balkvorrmig model type diepvriezer, met bovenaan twee openklapdare deksels
Vormgeving:
Technische data:
Extra: in het MIAT in Gent (vanaf sept. 2018 herdoopt in Industriemuseum) bevindt zich een exemplaar van dit fraaie toestel
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:
 

 

Venus (Ets. Van Hille)

Volgens een briefhoofd uit 1945 bevond zich in die periode een "Fabriek van Waschmachienen en Wringers ´Venus´" in Oostende. Deze werd opgericht door Joseph Vanhille, die hierin samenwerkte met zijn zoon. De firma was gevestigd in de Wagenstraat, op het nr. 18. (H.R. 4420)

Dit briefhoofd is evenwel tot op dit moment de enige aanwijzing voor het bestaan van zo´n "Fabriek". Over de Venus-machines ontbreekt voorlopig dan ook elk spoor.

Naam: Venus
Model:
Type:
Jaartal / Periode: 1940´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen:
Bronnen:


VK / Victoria (Ets. Van Kerckhoven Edouard & Fils)

De geschiedenis van de Ets. Van Kerckhoven & Fils gaat terug naar 1880. Dit bedrijf uit Lokeren werd opgestart als "mekanieke kuiperij", en produceerde minstens tot in de 1930´s tuimelkerns (voor de productie van boter) en wasmachines.

De installaties van dit familiebedrijf bevonden zich volgens hun publiciteit uit het interbellum in de Groendreef nr. 142-145. (Waarom precies een paar en een onpaar huisnummer werd opgegeven is nog niet duidelijk: misschien woonden de uitbaters tegenover hun atelier, of is er een andere uitleg. Feit is dat deze huisnummers op ten minste twee documenten opduiken)

Hoewel het bedrijf verschillende wasmachines onder de naam Victoria produceerde; werden enerzijds ook tuimelkernen onder die naam gemaakt, en anderzijds ook wasmachines onder andere namen verkocht. Zo had het Lokers bedrijf ook wasmachines met namen als The Best S.A., The Best S.B, Excellent, Iris A.... Of Victoria dus wel een "officiële" merknaam is, is niet geweten.

Voorlopig werden enkel afbeeldingen van matige kwaliteit gevonden. 

 

VK Victoria nr. 1

 

Naam: Victoria
Model: nr. 1
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode: 400 Bfr
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- kuip van 100 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen:

VK Victoria nr. 2 

Naam: Victoria
Model: nr. 2
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen:

VK Victoria nr. 3

Naam: Victoria
Model: nr. 3
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode:
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data: kuip van 100 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen:

VK Victoria nr. 4

 

Naam: Victoria
Model: nr. 4
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode: 475 Bfr
Fysische beschrijving:
Vormgeving:
Technische data:
- kuip van 100 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen:

VK The Best S.A.

 

Naam: The Best
Model: S.A.
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode:
- 80 liter in cypres:  190 Bfr
- 80 liter in eik:  200 Bfr
- 100 liter in cypres: 200 Bfr
- 100 liter in eik: 210 Bfr
Fysische beschrijving: houten model op drie poten
Vormgeving: zeer rudimentaire afwerking, weinig elegant
Technische data:
- wasblok met vier vleugels
- "kuip en bodem zijn geribd"
Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen:

VK The Best S.B.

Naam: The Best
Model: S.B.
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode:
- 80 liter in cypres: 180 Bfr
- 80 liter in eik: 190 Bfr
- 100 liter in cypres: 190 Bfr
- 100 liter in eik: 200 Bfr
Fysische beschrijving: houten model op drie poten
Vormgeving: zeer rudimentaire afwerking, weinig elegant
Technische data:
- wasblok met vier vleugels
- "kuip en bodem zijn geribd"
Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen:

VK Excellent

 

Naam: Excellent
Model:
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: 1930´s
Prijs in die periode:
- 80 liter cypres: 150 Bfr
- 80 liter eik: 160 Bfr
- 100 liter cypre: 160 Bfr
- 100 liter eik: 170 Bfr
Fysische beschrijving: houten model op drie poten
Vormgeving: zeer rudimentaire afwerking, weinig elegant
Technische data:
- kuip: 80 of 100 liter
- kon worden besteld in cypres of in het iets duurdere eik
- wasblok: "houten as voorzien van blok met vier tappen"
- C-versie: zelfde prijs, "verschilt enkel in mekaniek, zijnde plat zonder enkel tandwiel"

Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen:

VK Iris A

Naam: Iris
Model: A
Type: model met houten kuip
Jaartal / Periode: ca. 1934
Prijs in die periode: 475 Bfr
Fysische beschrijving:
Vormgeving: in vergelijking met de andere modellen van deze firma al meer aandacht voor afwerking, zoals in de golvende stevige poten in metaal
Technische data:
- kuip van 100 liter
Bedrijfskundige opmerkingen: mekanieke kuiperij uit Lokeren
Bronnen: 

 
 
database afsluiten