Retroscoop - IRHA Cat. 4.K.a: Easy Spindrier Sauter Elida en de SEM Combiné (1) RetroScoop
 
   Toestellen
    
 
 
De ´klik´ naar je gedroomde Klassiekers

IHRA Cat. 4.K.a
De Easy Spindrier, de Sauter Elida
en de SEM Combiné
Twin tubs” met dat ietsje meer…

Benoit Vanhees
Versie 1: 11 juli 2019

   

Deel 1: Inleiding / Easy Spindrier

Structuur

Inleiding
Deel 1: De Easy Spindrier
1.1 De beginjaren
1.2 De Derschug jaren: van kleine producent naar wereldspeler
1.3 Glorie... en verval
1.4 De Spindrier op de markt - Na de munitie, hoog tijd voor wasmachines
1.5 Fraaie set: twintub + strijkmachine
1.6 Variaties en speciale versies

1.7 Andere naoorlogse wasmachines en toestellen
1.8 Versoberingsoperatie

Deel 2
Sauter Elida

SEM Combiné


Inleiding

We leven in tijden waarin samen met de “kids” tijdens de “solden” naar een “pop up store” gaan op de lange “bucket list” van “to do’s” staat en andere gruwelijke Anglicismen. Niemand zal het ons dus kwalijk nemen, dat we er een oude weer even van onder het stof vandaan halen. De “twin tub” dus... Wasmachines die samen met een tweede toestel tot 1 geheel gecombineerd werden. In ons land werd dan ook het Romanisme “combiné” bijzonder populair om hetzelfde soort combo-toestellen aan te duiden. Het tweede apparaat dat aan de wasmachine gekoppeld werd, kon één of meerdere andere fasen van het wasproces aanpakken: afkoken, spoelen en / of droogzwieren.

Drie van zo’n toestellen met een dubbele kuip mogen in deze nieuwe bijdrage naar hartelust de show komen stelen. Onze drie "gasten" zijn de Amerikaanse Spindrier van het merk Easy, de Zwitsers-Franse Sauter Elida en een Belgische bijdrage, die van het Gentse bedrijf SEM...

*   *   *   *   *

 

Huishoudtoestellen zijn er in allerlei maten, gewichten, kleuren(combinaties), materialen en vormen. Iedere verzamelaar kan dan ook probleemloos een niche qua belangstelling selecteren, hetzij een eerder klassieke, hetzij een vrij frivole.

Binnen elke categorie van zo´n apparaten kan men bvb. kiezen om te verzamelen op basis van gebruikte materialen (hout, chroom, bakeliet…), naar ontwerper (Dieter Rams, Raymond Loewy…), naar periode, naar genre, naar technologische evolutiefase enz. De mogelijke invalshoeken zijn niet op twee handen te tellen.


Een fantastisch ogende
Westinghouse Laundromat (late 1940´s)

Binnen het uitgebreid segment van wasmachines vormen de zogenaamde “twin tubs” of “combinés” een wat aparte categorie. Vooral de combo-toestellen die een speciaal voor de gelegenheid bedachte vormgeving meekregen, weten menig verzamelaarshart in de wereld sneller te doen kloppen. Apparaten dus, die meer waren dan twee min of meer aan elkaar geflanste toestellen zoals bij sommige fabrikanten, maar toestellen die tot een mooi presentabel geheel gevormd werden, bvb. door “stroomlijning”.

Zeker tot in de 19de eeuw, vaak ook ettelijke decennia langer viel de was doen onder het takenpakket van dienstpersoneel of werd het uitbesteed. Rond de late 1870´s, vroege 1880´s verschenen de eerste min of meer in het huishouden bruikbare stoomwasmachines op de markt. Sommige producenten, zoals het Amerikaanse Missouri Steam Washer meenden dat deze technische evoluties een hele socio-economische revolutie op gang gingen brengen. Het kopen van een wasmachine (noteer de "stripes"-broek) werd bijna als een patriotische daad voorgesteld, die zou toelaten om Amerika weer terug aan de Amerikanen te geven.

De discussie welk bedrijf het allereerste elektrische wasmachine introduceerde, woedt ook vandaag nog voort. Een debat dat in het verleden misschien tot wat overhaaste conclusies geleid heeft omtrent Alva J. Fisher. (1) 

Op dezelfde manier is het ook "gevaarlijk" om met de grootste stelligheid te beweren dat bedrijf X of Y als eerste het idee lanceerde om een wasmachine en een droogzwierder in één toestel te combineren. Om zinvol op zo’n vraag te antwoorden, zou men immers eerst al een zeer volledige en correct gedateerde documentatie van “alle” combo-toestellen die ooit het levenslicht zagen moeten kunnen aanleggen. Dit terwijl iedereen die zich al wat op dit onderzoeksterrein begeven heeft, heel goed weet hoe moeilijk het is om relevante documentatie over heel wat merken en hun individuele toestellen terug te vinden.

Soms vindt men wel documentatie in die zin, maar valt deze nog onmogelijk correct te dateren. Maar men mag ook niet vergeten dat er tal van startende bedrijfjes zijn geweest, die wellicht nooit reclame in tijdschriften of strooibrieven hebben gemaakt.(2) Wanneer men in het achterhoofd houdt dat er in de VS rond 1900 blijkbaar meer dan 1000 producenten van wasmachines waren, krijgt men ook een goed idee van de schaal van zo’n onderzoek.

Alleszins, louter afgaan op uitvindersbrevetten garandeert zeker geen juist antwoord op de vraag rond wie nu “de eerste” was. Een patent aanvragen kostte immers geld, en zeker niet alle net startende producenten vroeger er dan ook één aan. Het is ook niet uitgesloten dat handige knutselaars al elektromotoren hadden aangesloten op een mechanische wasmachine, maar hun "uitvinding" nooit gecommercialiseerd hebben.


Wiki Commons DSC0433
Een gemotoriseerde "Woman´s Friend" in
het Indiana State Museum

Het wassen van kledij is een proces, dat verschillende stappen telt. Het is dus niet verwonderlijk dat producenten op bepaald moment apparaten hebben ontwikkeld, die moesten toelaten verschillende van die stappen te combineren. De eerste “twin tubs” verschenen wellicht in de 1890’s op de markt, in een periode dat wasmachines nog niet uitgerust werden met een elektromotor. Eén van de pionier van zo’n toestellen met twee kuipen was het bedrijf Woman’s Friend uit Indiana. Maar het is zeer wel mogelijk dat er nog andere merken bestonden die nog eerder met dat idee afkwamen.

Wasmachines aangedreven door een elektromotor begonnen pas in het eerste decennium van de 1900’s te verschijnen. De eerste “Twin tubs” aangedreven door elektromotoren verschenen tijdens, mogelijk net iets voor het uitbreken van WO 1 in de VS. Deze toestellen waren aanvankelijk nog voorzien van twee houten kuipen, één voor het wassen en één voor het spoelen van het wasgoed. Dit type apparaat kan men gemakkelijk herkennen, doordat beide kuipen met een “agitator” uitgerust zijn.


Een "Queen" van J.H. Knoll
op een rudimentair onderstel
 

Onder de oudste merken moet men onder meer Dexter uit Fairfield (Iowa), Meadows uit Pontiac (Illionois), Knoll uit Reading (Pennsylvania), Voss Brothers te Davenport (Iowa) en Haag Brothers uit Peoria (Illinois) vermelden. Het is evenwel erg waarschijnlijk dat er nog verschillende andere namen in dat rijtje horen, iets wat diepgaander onderzoek zou vergen.


Foto / collectie van Lee Maxwell,
één van de belangrijkste Amerikaanse experten

Daar waar de kuipen van de eerste modellen van Dexter en van de Haag Brothers op een heel rudimentair metalen frame opgesteld waren (3), ziet men bij Meadows al eerste stapjes in de zoektocht naar het maken van een mooi ogend toestel. Hun “twin tub” kreeg een veel beter afgewerkt metalen onderstel in een vrolijke gele kleur mee. (Op bepaald moment werden ook de houten kuipen in zo´n geel geleverd). Een interessante meerwaarde van hun toestel was dat de bijgeleverde wringer via een railsysteem en twee pedalen boven de waskuip of spoelkuip verplaatst kon worden.

Weldra volgden al snel “twin tub”-modellen met metalen kuipen. Na WO 1 begonnen bedrijven meer en meer aandacht te besteden aan industriële vormgeving. Het hoeft geen betoog dat zo’n toestellen enkel voor de meest kapitaalkrachtigen weggelegd was, bv. voor bedrijven, hotels, ziekenhuizen of zeer rijke gezinnen. (4) Verschillende van die Amerikaanse pioniersmerken zijn ondertussen al lang verdwenen. Reclamemateriaal van zo’n firma’s is doorgaans bijzonder schaars.

Ook in Europa begonnen na WO 1 meer en meer producenten van wasmachines combo-toestellen te produceren. In eigen land bijvoorbeeld moeten we in dat verband zeker het Brusselse merk Fraipont vermelden. Deze firma maakte in de 1930´s wasmachines met zowaar drie kuipen. (zie de Inventaris van Belgische Wasmachineproducenten op deze website). In dezelfde periode was ook het merk Riby in de Belgische hoofdstad actief.

Dit bedrijf commercialiseerde in de 1930´s enkele modellen twin tubs. Ook hier weer is meer onderzoek nodig om te achterhalen of het merk deze wasmachine wel degelijk zelf produceerde, of aankocht bij een ander bedrijf in het binnen- of buitenland. (5)

Vanaf de 1950’s begon de levensstandaard beetje bij beetje voldoende te stijgen, om een breder commercieel draagvlak voor zo’n combo-toestellen te doen ontstaan. De beste exemplaren konden ondertussen het wasgoed zowel wassen, koken, spoelen en droog zwieren. Dit was dan ook de ontwikkelingsfase die net vooraf ging aan de volledig automatische toestellen met maar 1 kuip, die vanaf de tweede helft van de 1950’s op de markt begonnen door te breken.

Tal van producenten van wasmachines en droogzwierders waagden zich in de tweede helft van de 1940’s maar vooral in de 1950’s aan een eigen “twin tub”. Het leek er soms haast op, alsof elk merk dat zichzelf respecteerde zo’n geïntegreerd duo “moest” hebben, om au sérieux te worden genomen. Ook in de inventaris van Belgische producenten van wasmachines die hier op Retroscoop uitgebouwd wordt zitten verschillende fabrikanten die zo’n combo-toestel aan hun gamma toevoegden.

Allerlei verkoopargumenten werden uitgespeeld om deze klasse van toestellen aan te prijzen.

Goedkoper dan twee machines aankopen
Sommige combo’s hadden maar 1 motor, die om beurt door de wasmachine, en vervolgens door de droogzwierder gebruikt werd. Op die manier kon men dus de kosten van een tweede motor uitsparen. Nadeel van zulke toestellen was uiteraard dat, wanneer de motor defect was, men volledig technisch werkloos was, tot de reparateur was langsgekomen.

Andere producenten kozen dan ook heel bewust ervoor om beide toestellen met een eigen motor uit te rusten. Dat maakte zo´n "twin tubs" weliswaar duurder, maar liet toe om toch één van de twee apparaten te gebruiken in het geval van een defecte motor. Sowieso kon men met zo´n toestel ook simultaan wassen en bv. drogen, wat bij "twin tubs" met één motor niet noodzakelijk het geval was.

De "twin tubs" van een aantal producenten waren ook zuinig wat betreft watergebruik. Door het toestel uit te rusten met een handig systeem van pompen kon reeds gebruikt water maximaal herbruikt worden. Dit is overigens de reden waarom ook vandaag de dag nog steeds (draagbare) "twin tubs" gemaakt worden. Ze zijn erg in trek in streken die vaak te maken hebben met watertekort, maar ook bv. op campings. Uiteraard lijken de hedendaagse "twin tubs" maar weinig op die van meerdere decennia geleden. Zo worden vandaag de dag zoveel mogelijk lichte kunststoffen gebruikt om ze te produceren.

Beter voor het wasgoed

   

In de periode voor WO 2 , tot zelfs de 1950´s waren heel wat wasmachines nog uitgerust met een "wringer". Het ging om een houten of metalen frame, waarin twee boven elkaar geplaatste rollen verwerkt waren. Door middel van een slinger kon het wasgoed "door de mangel" gehaald worden. Later verschenen ook elektrische exemplaren, die het slingeren overbodig maakten.

Op deze manier kon al een belangrijk deel van het water en het zeepsop uit de net gewassen en gespoelde kledij geperst worden.

De beste modellen, waaronder die van ACME ("U kunt zingen bij het wringen") lieten toe de afstand tussen de twee rollen in te stellen. Niettemin waren wringers niet altijd even zachtzinnig met kledingsstukken en ander textiel. Ze hadden de neiging om kreuken te veroorzaken, en erger, zo nu en dan knopen te vermorzelen, ritssluitingen te doen blokkeren enz.

In een reclame uit 1928 van de firma Easy werd het als volgt geformuleerd:

"(...) no more broken buttons, hooks or fasteners... No injurious straining of fabrics, cracked silks or rayon garments... No stretched or distorted woolen garments... No deep, hard-to-iron wrinkles in clothes... No water to lift or carry (...)".

Zo nu en dan raakten trouwens ook wel eens onvoorzichtige vingers geklemd tussen de rollen.

Tijdwinst
Vanaf de tweede helft van de 1920´s verschenen de eerste droogzwierders op de markt. Zij hadden niet die nadelen die wringers hadden, en wisten dank zij de middelpuntvliegende kracht tot een kwart meer water uit het wasgoed te slingeren. Daar waar men met een wringer slechts kledingsstuk per kledingsstuk door de mangel kon halen, kon men er ook meerdere in de kuip van een droogzwierder per beurt plaatsen. Weliswaar nam het vullen en weer ledigen van de kuip ook tijd in beslag. Niettemin zouden droogzwierders wel degelijk toelaten de wasdag enigszins sneller af te ronden dan een wringer dat deed.

Hun grote nadeel was dat ze relatief duur in aanschaf waren in vergelijking met wringers. In de 1950´s kostte een goede droogzwierder type Falde 5 sterren toch nog altijd bijna 4 x zoveel dan de duurste wringers, bv. die van ACME.

Mogelijkheid tot fraaie vormgeving


AutomaticWasher.Org
Een uiterst geslaagd ontwerp van Philco
(in de stijl van de "twin tubs" van het merk Dexter)

Het samenvoegen van twee toestellen in één liet producenten die dat wilden toe om met een speciaal voor de gelegenheid bedacht fraai geheel af te komen. Daar waar sommige fabrikanten gewoon één van hun wasmachines met een tweede toestel combineerden, zonder wat voor inspanningen dan ook op het vlak van vormgeving. "Sober maar degelijk" was dan vaak de invalshoek, want al die decoratieve tierlantijntjes die verzamelaars vandaag zo doen jubelen hadden natuurlijk wel een prijs.

Andere firma´s echter grepen de kans aan, om de nieuwe behuizing van de twee machines bijzonder decoratief en elegant te maken. Vooral Amerikaanse firma´s trokken daarbij alle registers open, in navolging van de flamboyante (of opzichtige) Amerikaanse auto´s uit die tijd.

Er waren evenwel ook een aantal nadelen aan combo-toestellen verbonden:

"Koppelverkoop"
Niet elke bouwer van goede wasmachines was ook noodzakelijkerwijze een leverancier van even fameuze droogzwierders of andersom. Combo-toestellen lieten niet toe om een wasmachine van merk X en een droogzwierder van het merk Y te kopen.

Relatief duur in aankoop
Het liet ook niet toe de zware investering wat in de tijd te spreiden, wat zeker een nadeel was wanneer de klanten niet wilden ingaan op de talloze mogelijkheden om op krediet te kopen. Daar waar dit heel gebruikelijk was in de VS, was “boven zijn stand leven” lang niet zo populair in het nog erg katholieke en voorzichtigere Vlaanderen.

Tamelijk omslachtig in het gebruik
In vergelijking met het wassen met een wasbord en het drogen van het wasgoed door middel van een manuele wringer, betekenden de eerste "twin tubs" uit het interbellum een enorme verlichting van het werk. Van zodra evenwel de eerste volautomatische wasmachines begonnen door te breken, bleek echter dat de tussenfase -die van de "twin tubs"- eigenlijk toch nog redelijk arbeidsintensief was geweest.

Ondanks het feit dat heel wat verkopers en producenten van “twin tubs” de klanten met termen als “automatic” om de oren sloegen, was het gebruik van zo’n dubbele toestellen inderdaad vaak nog redelijk omslachtig. Men diende rubberen slangen op kranen aan te sluiten, de hete kledij bv. met houten tangen naar de andere kuip over te brengen enz. “Automatic” in de vroege 1950’s betekende dus zeker nog niet wat er enkele jaren later onder verstaan werd. (Wellicht werd in het Nederlands later dan ook van VOL-automatisch gesproken).

*   *   *   *   *

Keren we even terug naar de nieuwe mogelijkheden qua industriële vormgeving (of “design”, alweer een Anglicisme, zij het ditmaal een ondertussen goed ingeburgerde) die de ontwikkeling van "twin tubs" toelieten.

Ruw geschetst waren er twee duidelijke invalshoeken. Er waren enerzijds de toestellen die bestonden uit het samenvoegen van twee ronde apparaten, die al dan niet afzonderlijk verkrijgbaar waren. Dit leidde tot apparaten die van bovenuit gezien ruwweg de vorm van een 8 of een peer hadden. Dit soort toestellen verscheen vanaf de 1930’s, zowel in de VS als in West-Europa.

De andere benadering was deze van balkvormige combo-toestellen, die wat op diepvriezers leken. Zij waren het eindresultaat van het bijeen brengen van twee min of meer vierkantige wasmachines en droogzwierders. Er waren echter ook producenten die geen zo’n vierkante wasmachines of droogzwierders in hun gamma hadden, maar niettemin voor hun combo meteen met zo’n balkvormig ontwerp afkwamen.

Zeker naar het einde van de jaren 50 en de vroege 1960’s werd zo’n eerdere sobere vormgeving gezien als beter passend in de moderne woningen. Belgische voorbeelden van zo’n balkvormige versies waren deze van Forta (Halle), van SAM (Mechelen) of de Moderna’s.

In dit artikel hebben we het over drie toestellen waarbij enkel de eerste invalshoek qua vormgeving gevolgd werd. Bij deze -uiteraard subjectieve- selectie werd bovendien gekozen om grotendeels abstractie te maken van de eventuele technische merites van zo’n toestellen. Enkel esthetische overwegingen lagen aan de basis van de keuze. Een zoektocht doorheen honderden afbeeldingen en de eigen collectie leidde tot de selectie van drie combo’s, die o.i. met een flinke kop en brede schouders boven de concurrentie uitstaken. En ook vandaag nog positieve emoties en appreciatie weten op te roepen. De drie toestellen dateren uit de periode 1940-1960.

In dit artikel staan we eerst stil bij een kloek en nogal frivool Amerikaans model dat ondertussen een soort cultstatus bij heel wat verzamelaars geniet. Dan volgt een best wel elegant Zwitsers-Frans toestel van meer dan 100 kg, om te eindigen met een verrassende Belgische bijdrage. Drie modellen die in heel wat musea met een collectie huishoudtoestellen thuis horen. Drie toestellen ook, die zeker meer algemene bekendheid bij nostalgici en retro-fanaten verdienen.

Wasmachines en combo’s werden uiteindelijk steeds soberder qua ontwerp, minder sierlijk, minder frivool ook. Verchroomde elementen en andere tierlantijntjes die net “karakter” gaven aan ontwerpen werden vanaf de tweede helft van de 1950’s steeds meer achterwege gelaten. Heel wat onderdelen die tot dan toe in metaal waren uitgevoerd werden, werden gaandeweg in kunststof uitgevoerd, firmaplaatsjes en logo’s werden systematisch minder zwierig. Zo’n ingrepen werden door marketingdiensten voorgesteld als “modern” en “eigentijds”, wat voor heel wat gezinnen uit de late 1950’s en 1960’s als muziek in de oren klonk. Dit liet ook wel toe om de prijzen enigszins wat te drukken. Dat is wat onder meer gebeurde met de opvolger van de eerste Easy Spindriers.

Voor een deel van de verzamelaars die meer dan een halve eeuw later op zoek gaan naar fraaie aanwinsten, komen zulke toestellen door die systematische en zeer bewuste versobering echter veel minder charmant over. Maar natuurlijk zijn er ook weer andere collectioneurs, die net deze eerste sobere ontwerpen als de pioniers van de huidige moderne ontwerpen zien. Ieder zijn meug, om het met een volkswijsheid te zeggen.. En hoe meer verzamelaars hun aandacht op iets anders storten dan op de eigen invalshoek, hoe meer kans om af en toe iets interessant op de kop te kunnen tikken. En hoe beter de evolutie van zo’n evoluerende marktsegmenten gedocumenteerd blijven.

  


Reclames voor de Bendix Automatic Washer en
de fraai vormgegeven Westinghouse Laundromats

Zoals gezegd, in de tweede helft van de 1950’s braken de eerste volautomatische wasmachines beetje bij beetje op de Belgische markt door. In de VS hadden merken als Bendix en Westinghouse (met hun spectaculaire maar toen peperdure Laundromat-reeks) die weg al sinds de 1940´s ingezet.

Deze volautomatische toestellen gingen de concurrentie aan met de combo-apparaten. Ze waren een stuk gebruiksvriendelijker, namen ook minder plaats in. Toch zijn er dus nog altijd merken die tot op de dag van vandaag twin tubs produceren voor in gebieden waar er niet altijd voldoende water is of voor op de camping. (6) 

Goed, laten we er maar eens aan beginnen. In deel 1 is het alvast de beurt -na een inleidend deel over de geschiedenis van de firma Easy aan hun opmerkelijke Spindrier. In deel 2 zullen de Sauter Elida en de "Combiné van SEM samen aan de beurt komen, al was het maar dat er over beide toestellen veel minder informatie terug te vinden is dan over de Easy.

Daar waar het merk Easy zich tijdens haar bestaan quasi uitsluitend op was- en strijkmachines richtte, was dit zeker niet het geval voor de twee overige producenten. Sauter was vooral actief op de markt van fornuizen en waterkokers, terwijl SEM zich eerder toelegde op zware dieselmotoren en de verlichting van straten en grote gebouwen.

1 De Easy Spindrier

 

De eerste in het rijtje is de Spindrier van het Amerikaanse merk Easy. Meer bepaald de versie die tussen 1942 en 1952 geproduceerd werd, en gemakkelijk te herkennen is aan drie chroomkleurige sierstrips, die beide kuipen van het toestel versierden.

Deze elegante apparaten zijn vandaag de dag ware klassiekers geworden in het kleine wereldje van verzamelaars en erfgoedfanaten met een warm hart voor oude huishoudtoestellen. Op gespecialiseerde websites voor wasmachine-verzamelaars zoals het Imperial Forum van www.automaticwasher.org komt dit duidelijk aan bod.

  

Deze toestellen verkochten destijds zeer goed, wat maakt dat er in de VS toch nog een zeker aantal van in omloop zijn, in erg uiteenlopende staat. Zo duiken er op eBay USA zo nu en dan wel zulke Spindriers op, zodat Ameriaanse verzamelaars wat dat betreft bevoorrecht zijn ten opzichte van Europese. Hoewel.... wie bv. in Lansing Michigan woont, heeft niet noodzakelijkerwijze zin en tijd om zo’n Easy “eventjes” in Santa Barbara, Californië of zo te gaan afhalen. Dus zelfs in de VS is het dus voor verzamelaars vaak wachten geblazen tot zo’n oud toestel in goede staat op een niet al te grote afstand van huis opduikt.

In ons land werden naar alle waarschijnlijkheid geen duizenden dure Spindriers verkocht, en schieten er vermoedelijk ook geen honderden meer over. Wie dus echt zo’n prachtige machine in huis wil halen, zal er dus allicht ook een kleine binnenlandse verplaatsing voor over moeten hebben. Want heel vaak duiken ze hier zeker niet op. Met dit voordeel in het achterhoofd, dat de afstanden hier veel kleiner zijn dan in de VS. Ons landje past 12 keer in Californië alleen al… Hoe dan ook, dank zij een gouden tip kon ook aan de Retroscoop-collectie zo’n decoratieve machine in zeer goede staat worden toegevoegd.

1.1) De beginjaren van Easy

Op 25 juli 1876 vroeg de Amerikaan Cyrus A. Dodge een patent aan voor een “clothes pounder”, een apparaat dat bij ons bekend werd onder de benaming “wasklok”. Dodge was aanvankelijk een landbouwer uit de staat Vermont, die aan het denken was geslagen, nadat hij zijn vrouw had gadegeslagen, terwijl ze de was aan het doen was op een wasbord, een zeer zware taak.

Een beetje hetzelfde verhaal dus als dat van de Belgische uitvinder van de roerzeef Passe-Vite, dat ook op deze webiste aan bod komt. Net als Victor Simon trachtte Dodge dus iets uit te vinden, die het werk van zijn eega aanzienlijk zou verlichten. Zijn basisidee was dat hij iets moest maken, dat op de één of andere manier een vacuüm zou creëren, die het water en het zeepsop beter door het wasgoed zou jagen. Echt goed uitgerust om ingewikkelde toestellen te maken was hij niet, dus behielp hij zich met eenvoudige dingen die hij op de boerderij vond: een metalen trechter, een bezemsteel… Zijn echtgenote was erg opgetogen met het eindresultaat, en Dodge besloot zijn eenvoudige maar efficiënte uitvinding te patenteren. (1)

Dodge was op het moment van de aanvraag van zijn patent blijkbaar niet langer in Vermont woonachtig, maar in Chicago. De aanvraag werd het jaar daarop goedgekeurd in het US patent 180210. De nieuwe uitvinding werd beschreven als een “improvement” (ten opzichte van het wassen met een wasbord).

 

1877: the first device for washing clothes by means of air pressure and suction consisted of a stick with one plunger attached”

Dodge begon zijn uitvinding te verkopen onder de benamingen “funnel on a (broomstick)stick” of “cone on a stick”, een “trechter” of een holle “kegel” vastgemaakt aan een stok dus. (2)

  

Wasklokken zijn inderdaad relatief eenvoudige en goedkope toestellen. Doorheen de jaren werden ze evenwel steeds meer geperfectioneerd door Dodge, en later door andere firma´s die een overeenkomst met zijn firma bereikt hadden. Gaandeweg kwam men uit op twee omgekeerde, in elkaar passende en min of meer trechtervormige of halfronde elementen. Op een aantal plaatsen werden openingen voorzien, waardoor hierin “gevangen” water onder opwaartse druk kon ontsnappen.

Door met de wasklok verticaal op en af te bewegen in een wastobbe met te wassen kledij, wordt een speciale beweging in het water met zeepsop teweeg gebracht. Daardoor ontstond er een krachtige stroming, die het vuil uit het te wassen textiel mee hielp verwijderen. Door de klok ontstaat er in zekere zin ook een “vacuüm”, en wordt het vuil uit het textiel gezogen. (“laver par aspiration”).

De daarop volgende jaren begon Dodge dit systeem te perfectioneren. Zijn achterliggende bedoeling was om een toestel te ontwerpen, die de fysieke inspanning nodig om de was te doen zoveel mogelijk zou verlichten. De volgende patenten die Dodge aanvroeg laten zien dat hij van Chicago naar Vermont, en vervolgens naar Syracuse in de staat New York verhuisde. In 1877 besloot hij daar de krachten te bundelen met een zekere Walter J. Zuill, een leraar uit North Dakota, die met heel veel succes in zijn vrije tijd wasklokken van Dodge verkocht. Deze laatste nodigde hem uit om mee in het bedrijf te stappen, hetgeen leidde tot de oprichting van de firma Dodge & Zuill. Zuill bleek niet alleen een goede verkoper, maar dacht ook volop mee hoe de wasklok verder te perfectioneren. Het bedrijf begon daarop een soort mechanische hefboom te ontwikkelen waarin een wasklok bevestigd kon worden.

 

Dit apparaat, dat op om het even welke wastobbe bevestigd kon worden, verscheen ca. 1878 op de markt. De hefboom liet toe om de wasklok met een kleinere fysische inspanning op en af te bewegen.

 

In 1899 werd een patent aangevraagd voor hun eerste nog zuiver mechanische “wasmachine”, die eveneens gebruik maakte van een wasklok. Dit patent werd in 1900 goedgekeurd.

Volgens de twee bovenstaande reclames uit 1905 bevond de firma zich toen op het nr. 520, S Clinton Street te Syracuse. (sommige bronnen menen dat de firma zich daarvoor op het nr. 537 bevond)

Het bedrijf zette er de ontwikkeling van haar mechanische wasmachines verder. Als merknaam voor hun borelingen werd de naam Easy weerhouden en officieel geregistreerd.

In een advertentie uit 1905 werd verwezen naar de recente uitvinding van de wringer door een ander bedrijf:

The wringer was a wonderful invention, but the Syracuse Easy Washer saves hours where the wringer saves minutes, saves the whole body where the wringer saves only hands and arms, saves dollars on wear and tear of clothes where the wringer saves dimes.”

Het zou de firma er evenwel niet van weerhouden om op gegeven moment ook zelf wringers te produceren. Op die manier werden immers de minder begoede klanten een alternatief aangeboden. Wie wel over het nodige budget beschikte, maar het toestel eerst aan een kritische beoordeling wilden onderwerpen konden de Easy kosteloos gedurende 30 dagen uitproberen.

Dodge & Zuill bleven mechanische wasmachines uitgerust met een wasklok verder perfectioneren. In de volgende jaren volgden de patenten elkaar in snel tempo op.

In 1906 bijvoorbeeld verkreeg het bedrijf andermaal een patent voor verbeteringen aan het wasklokken-mechanisme. De werking hiervan werd in vrij een uitgebreide tekst in US patent 834370 uiteen gezet. (3) In 1908 verscheen een verbeterde versie van hun eerste wasmachine uit 1899. Deze werd uitgerust met twee “vacuum cups”, die ook enigszins ronddraaiden wanneer de hefboom bediend werd. De kuip werd op poten gemonteerd. De hefboom kon ofwel met de hand, ofwel met de voet op en af bewogen worden.

  

Het kleine atelier was in de vroege 1900’s gevestigd op het nr. 507 in de E. Water Street. Het was echt maar een kleine speler, en produceerde maar één “wasmachine” per dag.

De Wereldtentoonstelling van Parijs in 1900 was een ware ode aan de “Fée Electricité” geweest. De mogelijkheden die deze nieuwe, snel opkomende energiebron aanbood zou ook al snel de producenten van wasmachines beginnen te interesseren. Naar alle waarschijnlijkheid verschenen de allereerste elektrische wasmachines ca. 1905. Ook Dodge en Zuill zouden omstreeks 1907 met deze nieuwe energiebron aan het experimenteren zijn geslagen.

Dit leidde in 1910 tot de allereerste door elektriciteit aangedreven wasmachine van deze firma. Dit apparaat met gegalvaniseerde kuip werd “Model F” gedoopt. Dit werd het vertrekpunt voor latere modellen, zoals de M en de K.

In die periode stierf Cyrus A. Dodge, en zette Walter J. Zuill de zaak verder.

Blijkbaar volgde de firma niet trouw het alfabet om haar modellen chronologisch mee aan te duiden. Zo werd met een Model C "Vacuum Electric Washer” in 1915 de hoogste onderscheiding binnen de categorie Engineers’ tools tijdens de Panama Pacific International Exhibition (PPIE) te San Francisco behaald. Dit was een internationale tentoonstelling, deels naar aanleiding van de opening van het Panamakanaal, deels om de heropbouw van San Francisco na de tragische aardbeving van 1906 in de schijnwerpers te zetten. De wasmachine van de firma stond er opgesteld in een modelkeuken. (4) Aan geïnteresseerden die enkel over een gasaansluiting beschikten werd meegedeeld dat deze wasmachine ook zo aangepast kon worden dat het op stadsgas kon werken. Het zou op heel wat plaatsen in de VS immers nog decennia duren eer er een elektriciteitsnet tot stand kwam. (Een belofte waarop heel wat lokale politici hun carrière op wisten te bouwen)

1.2 De Derschug-jaren: van kleine producent tot wereldspeler

In hetzelfde jaar trad John N. Derschug tot het bedrijf toe, dat hij uiteindelijk ook zou overkopen. Derschug werd op 20 juni 1880 in Buffalo geboren. Hij begon zijn carrière als drukker, en werkte zich vervolgens snel op in het reclamedepartement van de winkelketen Sears Roebuck Co. in Chicago.

Hij werkte vervolgens korte tijd voor de English Woolen Mills Co. Omdat hij er onvoldoende naar zijn zin kon doorgroeien, besloot hij op eigen benen te staan. Hij verhuisde naar Syracuse, en begon er zijn eigen reclamebureau onder de naam National Catalogue Company. In die hoedanigheid kwam hij al snel in contact met de kleine wasmachineproducent Dodge & Zuill. Hij voelde snel aan, dat deze sector een enorm ontwikkelingspotentieel had.

Dank zij zijn ijzersterke commerciële ervaring en enorme ambitie wist hij de kleine firma met veel brio een nieuw elan te geven, en gaandeweg tot een wereldspeler uit te bouwen. Hij investeerde er een deel van zijn spaargeld in, en kocht in 1917 de firma volledig over van Zuill. Daarop werd Dodge & Zuill herdoopt in Syracuse Washer Corporation. Derschug was er tegelijkertijd president, verkoopsdirecteur, productiemanager, reclameverantwoordelijke… Derschug wist ook leningen los te peuteren om nieuwe productieapparatuur aan te kunnen kopen. Het bedrijf dat hij in 1915 had overgekocht was immers hopeloos verouderd, en hij had al zijn geld al gebruikt om het bedrijfje zelf over te kopen. Het zou erop of eronder worden, maar Derschug had een onwrikbaar vertrouwen in de toekomst van het bedrijfje. De verkoop van wasmachines begon enorm aan te trekken tijdens WO 1. Toen de Amerikaanse regering het gebruik van koper voor andere dan militaire doeleinden aan banden wou leggen, wist Derschug een uitzondering voor wasmachines af te dwingen. Wasmachines konden immers een bijdrage leveren om manschappen vrij te houden voor gevechtstaken. De verkoop groeide nu zo sterk, dat er 8 gebouwen nodig waren om de vraag bij te kunnen houden. Dit was onhoudbaar: er moest snel een nieuw gebouw komen, om de verkoopcijfers van maar liefst 1 500 000 $ te kunnen handhaven. 

In 1919 werd bijkomend kapitaal aangetrokken voor grote, moderne productiehallen. Een peceel werd aangekocht, en de gebouwen opgetrokken. In 1920 trok een nog maar eens herdoopte Syracuse Washing Machine Corp. naar deze nieuwe gebouwen op de hoek van de Spencer Street (nr. 128) en de Solar Street. De hele 1 500 000 $ werd in deze nieuwe gebouwen geïnvesteerd. Deze buurt ligt op beperkte afstand van de binnenhaven van Syracuse. (5) Behalve de productiehallen kwam er ook wat verderop ook nog een administratief gebouw. (6)

In 1920 begon de economie echter te sputteren, en verschillende kleine producenten van wasmachines moesten de boeken sluiten. Niet zo met Derschug’s bedrijf. In 1923 draaide de firma op volle toeren. In 1921 werd al een aanmoedigende groei bereikt, in 1922 werden de verkoopresultaten zelfs verdubbeld. Volgens sommige bronnen behaalde het bedrijf daarmee de hoogste verkoopcijfers ter wereld in zijn marktsegment.

 

Het mechanisme met wasklokken dat Syracuse ontwikkelde, werd over de jaren steeds meer geperfectioneerd. Na een hefboom met 1 wasklok werden op latere modellen twee en zelfs drie wasklokken gemonteerd. In werkelijkheid had het systeem al lang niet meer de vorm van een trechter of klok, maar waren de "vacuum cups" halfrond. Het mechanisme werd door de Amerikaanse producent beschreven als het "bell plunger"-systeem.

Syracuse was -voor zover bekend- het enige merk die deze piste de volgende decennia zou bewandelen. Het mechanisme was dan ook beschermd door patenten. Andere producenten gebruikten alternatieve manieren om het water en het zeepsop waarin de was sudderde in beweging te brengen, zoals schoepensystemen en agitatoren allerhande.


Gewichtig nieuws van Easy, zowel commercieel
als op het vlak van de geschiedenis van wasmachines

In 1926 kwam de firma andermaal met belangrijk nieuws in het kader van de evolutie van wasmachines aandragen. Tot hiertoe kon -wie dat wou- zijn Easy wasmachine aabvullen met een wringer, al dan niet van dezelfde firma. Nu bracht het bedrijf een twee-in-één toestel op de markt, dat behalve een wasmachine ook een kleine droogzwierder ("damp dryer" of ook wel "whirling drier") zou bevatten, die zo’n wringer overbodig zou maken. Wel bleef Easy nog steeds toestellen uitgerust met een wringer aanbieden voor haar minder kapitaalkrachtige klanten.

Het neusje van de zalm uit de catalogus van de firma uit Syracuse was voorts uitgerust met een “three way” kraan en een pomp, die toeliet zuinig om te springen met het water en een gasvuur om het waswater warm te houden.

Zoals al gezien was dit dus weliswaar niet de eerste elektrische "twin tub", want in het verleden waren er al de toestellen waarin men kon wassen èn spoelen. Of dit nieuwe toestel van Easy de eerste was die uitgerust was met een soort droogzwierder echter, vereist verder onderzoek van de reclames van andere Amerikaanse merken.

Per droogbeurt kon men tot 8 grote lakens in de kuip van de droogzwierder plaatsen. Dit betekende dus zeker een zekere tijdswinst ten opzichte van het werken met een wringer. Verdere tijdswinst kon geboekt worden, doordat de droogzwierder ter zelfde tijd een lading was kon drogen als de wasmachine een andere lading aan het wassen was.

In een periode dat "time is money" een geliefde slogan was geworden, was dit zeker een stevig verkoopargument. Zeker bij mensen met een minstens even stevig gevulde beurs. Al bood Easy -net zoals al haar belangrijke concurrenten- ook allerlei afbetalingsschema´s aan, die de aankoop door een groter publiek toeliet.

De firma begon weer volop reclames te plaatsen in tijdschriften als de Saturday Evening Post, de Country Gentleman, Good Housekeeping enz. Die waren soms zelfs een dubbele pagina groot, er was daar dus zeker een belangrijk budget voor gereserveerd.

Ook dank zij demonstraties door vlotte verkopers in speciaal ingerichte zalen in grotere steden, begon de verkoop van dit nieuw soort toestellen bij de elite en de hogere burgerij goed aan te trekken.

Natuurlijk, de VS is een zeer uitgestrekt land, en heel wat mensen hadden geen zin om bv. hun boerderij lang te verlaten om naar een demonstratie van wasmachines te gaan kijken in grote steden. Daarom besloot het bedrijf ook naar de mensen toe te gaan. Er werden daarvoor commerciële voertuigen ingezet. (Mogelijk kregen lokale vertegenwoordigers daarvoor een zeker budget, of investeerden ze zelf in zo´n transportmiddelen, die natuurlijk eventueel ook gebruikt konden worden voor leveringen.

Van meet af aan zou het bedrijf benadrukken dat zo´n twin tub het werk van de huisvrouw in die mate zou verlichten, dat ze voortaan voldoende tijd zou overhouden om ´s avonds te gaan bridgen (zie de glasplaat hieronder) of zelfs "halve the night" te gaan dansen.

De bevrijding van de vrouw werd in de VS inderdaad al vroeg ingezet, mede dank zij rolmodellen als bvb. de pilote en waaghals Amelia Earhardt. Zelfs al is die strijd tot op de dag van vandaag nog lang niet uitgestreden. Maar da´s natuurlijk een heel ander verhaal.

In 1932 werd de naam van het bedrijf nog maar eens veranderd, ditmaal in Easy Washing Machine Corp. Zoals eerder aan bod kwam, werden reeds ten tijde van Dogde & Zuill “Easy´s” verkocht. De naam werd ook volop verder gebruikt toen de producent zich naar de vestigingsplaats Syracuse noemde. Op den duur werd de firma zo vereenzelvigd met dit stermodel, dat men voor een grotere herkenbaarheid besloot om “Syracuse” te vervangen door “Easy”. In navolging van het Taylorisme werd systematisch gekeken hoe het productieproces zoveel mogelijk te rationaliseren, tijdverlies waar mogelijk uit te sluiten.

De fabriek werd in dat verband op een zo doordacht mogelijke manier uitgerust met transportbanden. Daar waar in de tijd van Walter Zuill 1 wasmachine per dag geproduceerd werd, waren dat er nu… 1 per minuut !


De "bell plunger" en een Easy Model R in rood koper

Vanaf de 1930’s (of eerder ?) begon Easy diverse “twin tubs” in rood koper op de markt te brengen. (7) Uit dezelfde periode dateren evenwel ook "twin tubs" in een soort "depressie-groen" geëmailleerd.

Circa 1929 werd afgestapt van de historische wasklokken en “bell plunger”. De firma uit Syracuse bood vanaf dan twee nieuwe systemen om het water en het zeepsop beter door de was te laten circuleren.


Een demonstratie van de twee soorten
mechanismen, met rechts de "bell plunger"

Inderdaad, in de vroege 1930´s werden sommige modellen wasmachines van Easy uitgerust met een agitator, andere modellen met de door Easy ontwikkelde “Spiralator”. Met deze laatste kwam het bedrijf uit Syracuse andermaal aandragen met een mechanisme, waarmee het zich van haar concurrenten zou weten te onderscheiden. De Spiralator was een conisch onderdeel, voorzien van een soort glijbaan zoals deze die hout of metaalschilfers uit een boorkop naar boven laten komen.


De Spiralator en daaronder een klassieke agitator
zoals te vinden in het Model 5F

De Spiralator was zo ontworpen om de was op een veilige manier een bepaalde beweging doorheen het zeepsop te laten maken. Blijkbaar was het een succesvolle vernieuwing, want het bleef tot de sluiting van het bedrijf een standaard onderdeel van de meeste Easy wasmachines. De firma produceerde ook strijkmachines. Voorts werd het bedrijf ingeschakeld bij de productie van een model wasmachine voor General Electric, en was het betrokken bij de distributie van ventilatoren (in Canada). 

 
Italiaanse reclame uit de 1930´s en een verkopersbadge

Derschug zorgde voorts voor een netwerk van verkopers in heel de VS, tot in Hawaii, maar ook bvb. in Australië, Groot-Brittannië, in Zwitserland, Frankrijk, Italië of Spanje. In ons land was een zekere Adolphe Blondeel de algemene vertegenwoordiger van Easy.

 

In de eerste helft van de 1930’s had Derschug zich omringd met een top-team van mensen waarop hij volledig kon vertrouwen. Dit waren:

– J.C. Nelson: vice-president en general manager
– L.R. Boulware: general sales manager
– H.L. Babcock: financieel verantwoordelijke
– P.E. Geldhof: hoofdingenieur
– A.J. Hall: fabrieksdirecteur
– C.A. Houseknecht: factory superintendent


Easy Model 5F

Naast hun twin tub produceerde Easy nog tal van andere modellen van wasmachines, wringers alsook strijkmachines. Deze zullen in een latere fase aan bod komen in de International Register of Household Appliances op deze website.

Er werd in die periode op gegeven moment ook een Easy fabriek opgericht in Canada. Dit moet zeker voor of in het jaar 1932 zijn geweest, want de onderstaande foto dateert van dat jaar. Noteer dat het feit dat dit toestel in Canada gemaakt werd trots op de rollen van de wringer genoteerd werd...

 

De dynamische Derschug stierf echter in 1936 tijdens een banaal auto-ongeval. Zijn chauffeur had de wagen verlaten om de deuren van een garage te openen. Toen de wagen opeens vanzelf begon te rollen, sprong Derschug eruit, maar kwam op de één of andere manier toch met zijn been onder de wagen terecht. Hij overleed niet aan de zware verwondingen, maar aan de schok. De succesvolle magnaat werd amper 55 jaar. (8) Dankzij zijn blitse hervormingen verkocht het bedrijf maar liefst voor zowat 100 miljoen dollar aan wasmachines ! 100 miljoen dollar uit die tijd, wel te verstaan...

1.3 Glorie... en verval

Rond ca. 1940 kwam Easy dan op de proppen met een aantal nieuwe modellen. Naast de Spira-matic verscheen in dat jaar ook de fameuze “Spindrier”. Deze laatste was een zeer opmerkelijke nieuwkomer, een ontwerp dat we in dit artikel graag meer in detail aan het retro-minnend publiek die het nog niet mocht kennen willen voorstellen.

Ondertussen was WO 2 in Europa uitgebroken. De VS bleven evenwel tot in december 1941 afzijdig. Zoals verder zal blijken, verschenen in 1940-´41 een aantal variaties op de nieuwe Spindrier. Mensen als de wereldberoemde piloot Charles Lindbergh pleitten trouwens met aandrang voor een permanente non-interventie in Europa. De Japanse aanval op Pearl Harbor maakte zo´n houding echter niet langer mogelijk.

Vanaf dan werden de meeste arbeiders onder de wapens geroepen. Niettemin bleef Easy vanaf dan op geregelde tijdstippen reclame maken voor een toestel dat voorlopig nog niet geproduceerd en dus niet geleverd kon worden. Niemand wist op dat ogenblik ook hoe lang de oorlog zou duren. Deze situatie werd in een aantal Easy-reclames samengevat in de kernachtige formule “ordnance today, washers tomorrow”. Die advertenties toonden een toestel, dat net als de Amerikaanse auto’s uit die tijd kon pronken met een aantal verfraaiende chroomonderdelen.

 
Rechts de Easy 5BP

Na de oorlog groeide dit toestel uit tot één van de verkoopsuccessen van Easy, al bleef het bedrijf ook andere modellen van wasmachines produceren.

De Spindrier liet toe dat Easy ook na de oorlog nog een aantal jaren bleef groeien. In 1948 werd een nieuwe piek in de productie bereikt, toen in totaal bijna 475 000 machines van de band rolden. Behalve was- en strijkmachines begaf het bedrijf zich op gegeven moment ook op de markt van ventilators, type bureaumodel.

Ondanks vernieuwingen in en uitbreidingen van het productengamma moet het bedrijf gaandeweg echter toch in slechte papieren zijn geraakt. Te sterke concurrentie van merken als General Electric, Kenmore, Maytag en andere Speed Queens ? Onvoldoende innovatief gebleven ? Enkel een veel diepgaander wetenschappelijk onderzoek zou het antwoord op deze vraag kunnen geven. In 1955 werd de firma overgekocht door een bedrijf dat door meerdere bronnen als Union Chemical and Material Co. wordt opgegeven. Een andere bron vermeldt dat de extreem rechtse oliemagnaat en financier Clint Murchison uit Dallas Texas geld in het bedrijf uit Syracuse gestopt heeft, zonder daar evenwel een jaartal bij te zetten. In dezelfde korte biografie van Murchison wordt gesproken van de Union Chemicals and Materials Corp., Ook hier weer zou het diepgaander onderzoek vereisen of dit hetzelfde bedrijf is. Zoals de naam van deze nieuwe eigenaar echter aangeeft, ging het niet om een concurrent van Easy, noch om een bedrijf dat zelfs maar andere huishoudtoestellen dan wasmachines maakte. Het lijkt gewoon een investering in een noodlijdend bedrijf te zijn geweest, in de hoop op beterschap. Murchison had ook geld gestoken in bv. een busbedrijf, in de horeca enz. (9)

De nieuwe kapitaalinjectie leidde naar nieuwe en uiterst moderne wasmachines. Onder meer het zeer populaire CBS-radio- en TV-anker Arthur Godfrey werd gestrikt om reclame te maken voor de “Space-savingest Combination Washer-Dryer”, in de hoop een nieuw elan op gang te brengen. Het mocht evenwel niet baten.

In 1957 verkocht het bedrijf Easy alweer door, ditmaal aan de Murray Corp. of America. Dit bedrijf uit Detroit, Michigan was in het interbellum een toeleverancier van volledige metalen koetswerken voor Ford. Tijdens de Tweede Wereldoorlog schakelde de firma over op vleugels voor vliegtuigen. Na de oorlog verlegde het bedrijf zijn activiteiten meer naar inox-toepassingen in keukens en badkamers, maar dus ook wasmachines. Dit gebeurde binnen de schoot van de Murray Easy Laundry Aplliances Division.

Daarnaast produceerde Murray ook snijwerktuigen en onderdelen voor vrachtwagenmotoren. Ook deze firma was blijkbaar snel ontevreden over de aankoop van Easy.

  

Opnieuw werd het bedrijf te koop aangeboden, waarna de Hupp Corporation uit Cleveland Ohio op de proppen kwam. Ook dit bedrijf was aanvankelijk actief geweest in de auto-industrie. Zo had de firma in 1908 de Hupmobile op de markt gebracht. Het werd in 1955 gekocht en geleid door John O. Ekblom. Met zijn financiële inbreng kon Hupp op zeer korte tijd 7 (noodlijdende ?) bedrijven overkopen. De firma haalde bijna de helft van haar inkomsten uit de productie van airco- en verwarmingsinstallaties, een derde uit de productie van huishoudtoestellen en voor één vijfde uit onderdelen voor auto’s en vliegtuigen en hydraulica. (10) Ook deze nieuwe eigenaar wist blijkbaar niet hoe het tij te keren. In 1963 besloot de moederfirma om Easy op te doeken, de harde wetten van de economie. Dat betekende de doodsteek voor 5 productiesites in de VS en één in Toronto, Canada. Easy had in die periode nog ongeveer 1400 werknemers. (11)


Een gebruiksaanwijzing van de Spindrier
"copyright" 1964

Wanneer het doek precies definitief viel werd nog niet achterhaald. Zo werden er blijkbaar in 1964 nog steeds diverse Easy brochures uitgebracht. (12)

Ook wanneer Easy uit de historische gebouwen in Syracuse trok nog voor of tijdens deze sarabande van nieuwe eigenaars werd voorlopig nog niet achterhaald. Hoe dan ook, deze gebouwen werden op gegeven moment door Esselte, een Zweeds bedrijf overgenomen. Deze firma produceerde er mappen met drie ringen voor de Amerikaanse markt. Later betrok Baby´s Bedroom Inc. de gebouwen. Deze producent van kinderslaapkamers bleef er tot 1996 in gevestigd. Een deel van de gebouwen bestaan nog steeds, zij het in eerder belabberde staat. Men kan er zowaar nog vaag de letters "Washers" op ontwaren. Het zou vandaag de dag een grote aantrekkingskracht hebben op daklozen en… vleermuizen.

Wat bijzonder interessant zou zijn om te weten is wat er gebeurd is met het “museum” die Easy alleszins nog in de 1940´s bezat. Hierin zat toen een exemplaar van elk tot dan toe geproduceerd model.

1.4 De Spindrier op de markt: na de munitie, hoog tijd voor wasmachines 

 

Circa 1940 verscheen de eerste versie van de Spindrier van Easy. Het hierboven afgebeelde decoratief reclame-item geeft weliswaar nog een eerdere jaartal op, namelijk 1937. Alleen gaat het daarbij om een copyright-jaartal: het is totaal onduidelijk of het slaat op het afgebeelde toestel, op de vormgeving van het reclamevoorwerp enz.

Tussen 1940 en 1942 onderging het prototype meermaals kleine of belangrijke wijzigingen, die in 1942 leidden naar het model dat ons hier interesseert. Om die voorgeschiedenis helemaal in kaart te brengen, zou een verregaande analyse van de Amerikaanse pers uit die twee jaren nodig zijn. Op basis van enkele reclames kunnen niettemin toch al een aantal stappen in die evolutie getoond worden. En zoals blijkt, moet dit toch wel een beetje een proces van Echternach geweest zijn. 

20 mei 1940

In de Evening Review, een krant uit East Liverpool in de staat Ohio verscheen op p. 2 een reclame voor een toestel dat toen nog Spiralator Spindrier genoemd werd. Dit moet ongeveer het startpunt zijn geweest van het Spindrier-verhaal, want dit toestel werd aan de introductieprijs van 99,95 $ verkocht in de Ogylvie-winkels. Volgens de reclame betekende dit een afslag van 40 $. Helaas werd enkel een redelijk slechte scan van deze reclame gevonden, maar het belangrijkste hier is toch het fotootje. Dit toont een twintub op drie korte pootjes, die tot net onder een dubbele chroomkleurige sierstrip doorlopen. Het ziet ernaar uit, dat de spoeler/droogzwierder iets hoger is als de wasmachine. De twee machines zijn verbonden door een smal tussenstuk.

15 mei 1941

Een jaar later verscheen een reclame voor de Easy Spindrier in de Journal Patriot uit North Wiklesboro uit North Carolina. In vergelijking met mei 1940 lijkt het toestel maar op één puntje gewijzigd te zijn: de drie poten lopen nu langs de romp van de twintub naar boven door, tot net onder de bovenste rand van de wasmachine.

15.06.1941

Amper één maand later laat een advertentie in de Courier Journal van Louisville, Kentucky echter een bijkomende wijziging zien. Het tussenstuk dat de twee kuipen met elkaar verbindt lijkt breder geworden te zijn. De scan van de reclame is niet goed genoeg om het hierop te kunnen zijn, maar zoals uit een latere publiciteit uit 1942 zal blijken, werden er ondertussen ook twee hendels op dit tussenstuk toegevoegd. Deze dienen om respectievelijk de wasmachine en de spoeler / droger in gang te zetten. Het model werd verkocht als de "New Jubilee Easy Spindrier".

10 november 1941

Vervolgens gebeuren er vanuit het standpunt van vormgeving bekeken iets eigenaardigs. Het nieuwe model van de Spindrier dat men in de Indianapolis Star kon zien, bleek plots zijn dubbele chroomkleurige sierstrips te zijn verloren. Belangrijker evenwel is dat de twee hendels van het tussenstuk vervangen werden door twee poken met een rubberen handvat. Ze werden evenwel verplaatst naar de onderzijde van de wasmachine enerzijds, de spoeler/droogzwierder anderzijds. Ook kan men zien dat de bovenzijde van deze spoeler/droogzwierder geperfectioneerd werd. Het deksel werd omgeven door een soort plateau met opgerichte rand. (In feite lijkt dit versoberde toestel op deze manier zeer sterk op het model dat in 1952 op de markt werd gebracht)

24 maart 1942

De firma bleef blijkbaar maar twijfelen over de vormgeving van hun twin tub. Ondanks het feit dat de VS ondertussen in de oorlog was gestapt, besloot het bedrijf uit Syracuse om de sierstrips toch weer in te voeren, maar dan niet twee maar zowaar drie per kuip. Deze drie evenwijdige lijnen werd het in het oog springend kenmerk van de Spindrier voor de volgende 10 jaar. Vreemd genoeg werden de poken alweer afgeschaft, en opnieuw vervangen door de kortere hendels op het tussenstuk.

Korte tijd later werd ook die beslissing teruggedraaid, en de poken weer in ere hersteld. Of dit nog in 1942 het geval was, of pas na de beëindiging van de oorlog is voorlopig niet geweten. Wel kreeg op die manier de Spindrier die ons in dit artikel interesseert nog in de 1940´s haar definitieve vorm.

Tijdens WO 2 werd Easy evenwel ingeschakeld in de oorlogseconomie. De plannen rond de nieuwe Spindrier dienden opgeborgen te worden, en de firma begon vanaf dan starters te maken voor militaire vliegtuigen.


Twee reclames uit 1943 ademen de oorlogssfeer uit
"Ordnance today, washers tomorrow"...
 

Wel zorgde de firma ondertussen voor twee dingen

a) de klanten die reeds een Spindrier hadden konden nog steeds de speciale olie die nodig was om de tandraderen te smeren bij het bedrijf bestellen

b) om de belangstelling voor de Spindrier levendig te houden bleven tijdens de oorlog reclames voor het toestel verschijnen. Hoewel het bedrijf geen wasmachines meer produceerde, werden de potentiële klanten aangemoedigd om nu reeds te beginnen sparen voor hun Spindrier, door "War Bonds" te kopen. Niemand wist in 1942 hoe lang de oorlog nog zou duren. Maar dus ondanks de oorlog ging Easy gewoon door met reclames te doen verschijnen in tijdschriften als de Saturday Evening Post, Country Gentleman of Good Housekeeping.


Na de overwinning van de Gealliëerden waren Spindriers niet onmiddellijk beschikbaar. De firma trachtte de spanning er ondertussen in te houden... Nog even geduld mensen, ze komen eraan !

Na de finale overwinning tegen Japan in augustus 1945, doken opnieuw verschillende advertenties in groot formaat op in populaire Amerikaanse tijdschriften voor de recentste telg en commerciële hoop van Easy, de “Spindrier”. De firma had haar vooroorlogse spruit tijdens de oorlogsjaren zoveel mogelijk in de belangstelling trachten te houden, door geregeld reclames te laten verschijnen. Ook vlak na de overgave van Japan was het toch nog even wachten, eer geïnteresseerden naar hun plaatselijke verkoper konden sprinten, om de hand te kunnen leggen op zo’n mooie Spindrier. In een reclame uit oktober 1945 werd dit als volgt geformuleerd:

We wish we could say ‘Here they are… Come and get them”. We hope we’ll be able to, soon. Meanwhile we promise one thing: the new Easy Spindrier, product of 68 years of specializing in home laundry equipment, is worth while waiting for.”

Elders werd verduidelijkt:
"As soon as Government restrictions are lifted, Easy will start making your new Spindrier ! It will be well worth waiting for !

En na een reeks verkoopargumenten (zie de rode reclame hierboven)

“ Start saving for an Easy Spindrier now. Support the 7th War Loan Drive by buying bonds and keeping ‘em.”

En wie weet, wie geduldig en vooruitziend was, kon misschien wel de buurvrouw groen van jaloezie krijgen, wanneer men de felbegeerde Spindrier leverde. Alle registers werden duidelijk open getrokken, de meest verborgen motieven van sommige eerzuchtige vrouwen aangesproken...

 

Vanaf 1946 en zeker de volgende jaren was de situatie "genormaliseerd", en kon Easy nu eindelijk volop Spindriers produceren en verkopen. Dat betekende dat de verkoopspunten ingericht moesten worden om deze gedistingeerde gast te kunnen ontvangen. Grote uitgesneden kleurige kartonnen borden ("diecuts") met opgetogen kijkende jonge vrouwen moesten potentiële klanten mee helpen overtuigen om de koop van hun leven vandaag nog af te ronden. (De inhoud van de hieronder afgebeelde verkoopzaal alleen al zou vandaag van een museum een interessante stopplaats maken, mocht het zoiets in de collectie hebben. Zo´n "diecut"-reclames zijn evenwel nog veel zeldzamer en prijziger dan de Spindriers zelf...)

Om de werking van de Spiralator goed te kunnen illustreren, kwamen er ook speciale demonstratiemodellen met deels doorzichtige wanden. In de verkoopzaal hieronder afgebeeld is zo´n toestel links te zien.

De Spindrier viel meteen op door haar sierlijke lijnen, een van bovenuit gezien enigszins peervormige behuizing op drie hoge poten met rubberen wieltjes. Eén van de opgemerkte versierende elementen van de vormgeving waren de driedubbele horizontale chroomkleurige sierstrips.

 

Een op zich kleine cosmetische ingeving, die evenwel tonnen extra charme opleverde. Een leuke vormgeving, waarmee Easy zich sterk van zijn concurrenten wist te onderscheiden. Hoewel techniek en prijs natuurlijk veel belangrijkere verkoopargumenten zijn, is het zeker de vormgeving die maakt dat de Spindrier door heel wat verzamelaars in de wereld meer dan 70 jaar na de introductie nog steeds als een klassieker gezien wordt.

Het toestel liet volgens een Franstalige reclamefolder toe om de was van een hele week -zo ongeveer 5 kg.- in minder dan 1 uur te verwerken.

In sommige Easy-reclames werd de bediening ervan voorgesteld als zijnde simpel als 1, 2, 3. Een knopje indrukken, een pook bedienen, of dat door dochterlief laten doen. In feite kwam er toch wel iets meer bij kijken, al was het maar omdat het wasgoed "meestal" niet zo maar door het drukken op een knopje eventjes van zelf van de wasmachine naar de droogzwierder wou wippen. En het water dat het toestel nodig had, dat moest toch ook van ergens komen... Wat dat laatste betreft, begon het werk dus natuurlijk met het vastkoppelen van de Spindrier aan het elektriciteits- en het waternet...

Het wassen kon beginnen van zodra het toestel met een Y-vormige rubberen slang aan de kranen voor koud en warm water van bv. de afwasbakken in de keuken aangesloten was. De firma voorzag ook een rechte rubberen slang voor hen die (toen al) een mengkraan bezaten.

De Spiralator van de wasmachine moest beetje bij beetje “gevoed” worden met bv. een laken. De was werd dus niet in één soepele beweging in de kuip van de wasmachine gegooid, maar beetje bij beetje. Een inscriptie op de Spiralator gaf aan waar dit moest gebeuren.

 

Dit wasgoed werd dan dank zij de zachte heen-en-weer bewegingen van de Spiralator degelijk gewassen. Zoals gezien verschenen er speciale demonstratiemodellen van de Spindrier om dit mooi in de winkel te kunnen tonen. Easy besteedde er ook aandacht aan in haar reclames.

  


De mand van de spoeler/droogzwierder en 
de instructies rond de draaibare kranen ("swing faucets")
Links "Suds", rechts "Rinse"

Van zodra het wassen afgelopen was, kon men de was overbrengen naar de kuip van de spoeler-droogzwierder, waar het wasgoed eerst met warm en vervolgens met koud water gespoeld kon worden. Het was de gebruiker zelf die daarvoor moest instaan. De gebruiker laadde eerst de spoeler-droogzwierder, zette deze in gang door een pook vooraan het toestel naar rechts te draaien, en vervolgens de keuken- of badkamerkraan met warm water gedurende 30 seconden open te draaien. Vervolgens diende men de kraan met koud water ongeveer 3 minuten open te draaien.


Het logo en de tijdschakelaar ("timer")
 

Het verwijderen van de laatste zeeprestjes enz. gebeurde dank zij een holle kegel met daarin zeer kleine gaatjes, waardoor het kraantjeswater onder hoge druk doorheen gespoten werd, recht in het wasgoed:

With a steady but controlled flow of fresh rinse water surging up through the hollow cone, a full load of clothes is needle-sprayed in a whirling basket as all suds and soap curds are removed. It leaves the clothes cleaner, brighter and whiter.” (13)

Het spreekt voor zich dat wie in een gebied woonde waar het kraantjeswater nogal kalkhoudend was, voldoende wasverzachter moest toevoegen. De machine verbruikte daarbij 13 liter water, dus iets meer dan een tot de rand gevulde emmer. Terwijl in de ene mand het wasgoed gespoeld werd, kon men ook de wasmachine van een nieuwe lading te wassen kleren voorzien.


In deze reclame van 1949 worden de spaarzame
kanten van de Spindrier opgesomd

Wanneer het spoelen afgelopen was, kon het droogzwieren beginnen. De gebruiker sloot daartoe de twee waterkranen af, en liet de mand gedurende ongeveer drie minuten aan hoge snelheid roteren. Daarbij opende men de afwateringsklep (“drain valve”), waardoor het water dat uit het wasgoed gezwierd werd, terug naar de wasmachine werd gepompt. Op die manier kon men dus kosten sparen op het waterverbruik. (Volautomatische wasmachines waren wat dat betreft vaak duurder in gebruik. Easy benadrukte in tal van reclames de spaarzame kant van haar Spindrier.

Na deze centrifuge-operatie restte dus nog dit wasgoed op de wasdraad te hangen, waar het volledig kon drogen. Of gewoon langer dan 3 minuten in de droogzwierder te laten. Het water dat zeepresten tijdens het spoelen oploste, werd weer gebruikt in de wasmachine, wat dus toeliet om minder zeep en water te gebruiken dan een volautomatische wasmachine nodig heeft. In Amerikaanse tijdschriften werd dezelfde boodschap in de vorm van een stripverhaaltje verteld.


Na het gebruik diende men nog de twee kuipen van de machine te reinigen. De Spiralator in de wasmachine kon daarbij heel eenvoudig uit de kuip verwijderd worden. Ook de Spiralator en de holle kegel in de kuip van de spoeler-droogzwierder diende na gebruik trouwens wat gereinigd te worden, net als de rubberen slangen.

Men ziet dus, producent Easy sprak weliswaar opgetogen over de “automatic” spin-rinse capaciteit van haar combo-toestel: in werkelijkheid werd van de gebruiker verwacht er toch geconcentreerd bij te lopen, bij het verrichten van het redelijk gecompliceerd wasritueel. Maar uiteraard was dit al een hele vooruitgang ten opzichte van grootmoeder´s wasbord, dat spreekt voor zich.

Het tandraderwerk van de Easy Spindrier was verwerkt in een gesloten “carter”. De olie die hierin zat, zorgde voor een continue smering, zodat de klant lang zelf niets diende te doen. Pas wanneer het oliereservoir na een zeer lange periode leeg was geraakt, diende men gele olie toe te voegen. Hoe lang die periode was, hing natuurlijk af van hoe vaak men de machine gebruikte.

Opvallend: tot hiertoe werd geen reclame gevonden die het heeft over de motor van de Spindrier. Er werd weliswaar benadrukt dat men tegelijkertijd kon wassen en droogzwieren, maar was er nu één motor of twee ? Wie maakte die krachtbron, en hoe krachtig was die ? Hoe lang bedroeg de waarborg op die motor ? Bij gebrek aan technische informatie hierover moeten we zelf het antwoord schuldig blijven. Wel lijkt de onderzijde van het toestel te suggeren dat er maar 1 motor was (?)

In 1949 verscheen een reclame, waarin uitgelegd werd dat verschillende onderdelen van de Spindrier in aluminium van de firma Reynolds gemaakt waren. Dat was ondermeer het geval voor de kuipen, de mand van de droogzwierder, de Spiralator en de "gear case". Er bestaan niettemin ook Spiralators die blijkbaar in rubber (?) uitgevoerd werden, en een zwarte kleur hadden. Voorlopig is onduidelijk of deze ook in de Spindrier gebruikt werd, waarom er twee versies bestonden, of dat op hetzelfde moment was of met een tijdsinterval.

De poten, behuizing en deksels werden met drie verschillende lagen bedekt. Voor de eerste laag werd Bonderite gebruikt, een product dat het ijzer roestvrij maakt. Daarover kwam een tweede laag van “plastic primer”. Pas hierop werd dan de laag gebakken email op aangebracht.


Easy-reclame uit 1951

Geen wonder dat de firma graag vergelijkende reclames maakte, waarbij potentiële klanten gevraagd werd om de Spindrier te vergelijken met "model A" en "model B" van de concurrentie... Zoveel sterke verkooppunten zouden niet alleen de gemiddelde huisvrouw wat draaierig gemaakt hebben...

Wat minder gunstig was, was de evolutie van de prijs van deze aardige huisvriend op drie poten. Kostten de eerste Spindriers in 1940 net geen 100 $, dan verkochten sommige winkels de ondertussen natuurlijk reeds flink verbeterde Spindriers aan 179,95 $ voor een gewone versie, en zelfs 199,95 $ voor een "super de luxe" versie. (Al wordt niet echt glashelder uitgelegd wat die "automatic spin rinse" was en wat de duurdere versie dus beter deed of gemakkelijker maakte).

Natuurlijk moet men aspecten als inflatie en misschien ook stijgende lonen in rekening brengen. Deze prijzen zouden voorts met het gemiddeld loon uit die tijd moeten vergeleken worden, alsook met die van de toestellen van de concurrentie om hier echt conclusies uit te kunnen trekken. Benieuwd dus hoeveel mama´s of "honey´s" een blinkende Spindrier onder de Kerstboom gevonden hebben.... Misschien iets voor een doctoraatsthesis ?

1.5 Fraaie set: twin tub + strijkmachine

De drie kenmerkende sierstrips waarmee de Spindrier uit de periode 1942-1952 zich onderscheid van andere modellen, verscheen ook nog op ten minste twee andere Easy producten. Zo verscheen er eveneens een "klassieke" wasmachine in dezelfde stijl.

e firma zorgde eveneens voor een fraaie strijkmachine met de opvallende versiering. De oudste aanwijzing hiervoor is een reclame uit de kerstperiode 1940, in het jaar dus dat ook de eerste versie van de Spindrier verscheen. Op de onderstaande reclame voor de nieuwe Spira-Matic probeert een heuse kerstman in de linker benedenhoek de andere nieuwigheid, de laatste strijkmachine ("Ironer") van Easy uit.

amen met de Twin Tub moet het een heel mooi geheel hebben gevormd, een visuele presentatie die ooit toch eens ten minste in één museum eens opnieuw gerealiseerd zou moeten worden...

  

Tot hiertoe werden evenwel geen reclames gevonden, waarbij een afbeelding van een "model-wasplaats", uitgerust met beide toestellen getoond werd. Een beetje verrassend toch, als men bedenkt dat de afdeling vormgeving van Easy nu net een band heeft willen scheppen tussen deze twee apparaten, door ze gelijkaardige decoratieve elementen mee te geven. Mogelijk is echter een diepgravendere speurtocht in dit verband nodig, meer specifiek naar Easy-reclames uit 1940 en 1941 in veelbelovende Amerikaanse tijdschriften.

 

Easy bleef ook na WO 2 strijkmachines produceren, doch om onduidelijke redenen werden de gelijkenissen qua vormgeving met de Spindrier niet aangehouden.

Wel verscheen ook een klassieke, ronde wasmachine van Easy, die eveneens versierd was met de driedubbele sierstrip waarmee de Spindrier zo´n apart uiterlijk had gekregen.

1.6 Variaties en speciale versies

 
Aanvankelijk was het deksel van de spoeler/
droogzwierder min of meer vierkantig en openklapbaar

Doorheen de jaren verschenen verschillende modellen Spindriers, telkens met kleine wijzigingen. Er werden bijvoorbeeld eerst 1 en vervolgens een 2de draaibare kraan("swing faucet") toegevoegd, de vorm van het deksel van de droogzwierder werd veranderd (van oorspronkelijk vierkantig naar rond), er kwam een sproeikop in de kegel van de droogzwierder om het spoelen mogelijk te maken, allerhande wijzigingen aan het controlepaneel in het verbindingsstuk tussen de twee toestellen enz.


Model met twee ronde deksels, één beweegbare kraan
voor de spoeler/droogzwierder, geen timer

Zo werd in 1951 werd ook nog een “new overload switch – prevents costly burned-out motors, fuses due to overload” toegevoegd. Ook de “timer” wijzigde enkele malen van vorm, hoewel blijkbaar nooit een timer kwam, die het toestel automatisch afzette, eens de ingestelde tijd verstreken was.

  

Een ideale manier om de complete evolutie in kaart te brengen is op zoek te gaan naar de verschillende gebruiksaanwijzingen die doorheen de jaren uitgebracht werden. Helaas zijn deze bijzonder zeldzaam en soms nogal prijzig, zeker als daar nog eens transatlantische verzendkosten bovenop komen. Pas van zodra voldoende documentatie over dit toestel bijeen gebracht zal zijn, kunnen deze verschillende adaptaties met zorg in chronologisch en technisch correct in kaart gebracht worden. Dit is evenwel een werkje van langere adem, bijvoorbeeld op basis van de verschillende boekjes met gebruiksaanwijzingen die in de 1940’s en 1950’s werden uitgebracht, aan de hand van reclames enz. (Een dergelijke aanpak werd bv. reeds door enthousiastelingen voor de legendarische Frigidaire frigo’s aangepakt)

Hoeveel de prijs van dit toestel in België bedroeg werd nog niet gevonden, maar in 1951 werden Spindrier tijdens speciale acties voor 189,95 $ verkocht.

Omdat dit artikel eerder gewoon een wasmachine met een fraaie vormgeving aan het grote publiek wil voorstellen, gaan we voorlopig dus niet dieper in op die kleine vernieuwingen en aanpassingen. Wij concentreren ons hier enkel op de eerste modellen van de Easy Spindrier, die zich van de latere modellen onderscheidde door een driedubbele verchroomde band rond de de twee kuipen. Een ander opvallend kenmerk waren de zogenaamde “broomstick controls” waarmee verschillende functies van het toestel in gang gezet konden worden.

Dit toestel schijnt niet alleen in een volledig witte livrei verkocht te zijn geweest. Af en toe duiken inderdaad modellen op met gekleurde details of onderdelen. Noteer evenwel: voorlopig werden nog geen reclames gevonden die over zo’n 2-kleurige uitvoering spreken. Dat wil niet zeggen dat de firma daartoe nooit overging, maar er mag ook niet uitgesloten worden dat het om ingrepen ging van individuele knutselaars, die het zo al mooie toestel extra “cachet” wilden meegeven.

– met blauwe of geel-oranje onderdelen

 

 

Dit is zeker een zonderling toestel. De timer en de afwezigheid van de "poken" (broomstick controls) doen vermoeden dat het één van de laatste modellen met drie sierstrips was. Maar het vierkantige deksel op de droogzwierder doet dan weer aan het tegenovergestelde denken. Of de knopjes op de plaats waar deze poken stonden "officieel" zijn, is zeker de vraag. Het meest eigenaardige aan dit toestel -naast de tweekleurige livrei wel te verstaan- is het onderdeel dat tussen de drie poten gemonteerd werd. Tot hiertoe werd nog geen reclame gevonden die het daarover heeft. Het is niet uitgesloten dat de twee kuipen gemakkelijk van het onderstel met de drie uitstekende poten verwijderd kan worden, en dat mensen zelf zo´n tweekleurige versies bedacht hebben. Voorlopig roept dit toestel dus meer vragen dan antwoorden op. 

Er lijkt ook een tweekleurige versie met onderdelen in het gebroken wit en één met gele onderdelen te zjn geweest. Of in die kleuren opgespoten te zijn geweest. Het onderstaand model had wel zijn poken en een lichtjes andere timer als de blauw-witte.

– met rode sierstrips

 

Noteer dat de droogzwierder van dit toestel ook bedekt is met het oorspronkelijke vierkantige deksel. Het gaat dus om een exemplaar uit de oudste reeks van het model met de drie sierstrips, ergens uit 1945-1948 ongeveer. Het rode logo verhoogt de kans dat alleszins deze "gekleurde" versie een "officiële" is geweest, hoewel ook in dit geval nog geen bevestiging werd gevonden in reclames uit die tijd.

Ook het klassieke model van de Easy wasmachine met drie sierstrips verscheen met rode decoratieve elementen (ca. 1942)

– met rode accenten

Versie met twee ronde deksels en enkele rode accenten.

Wat zeker is, is dat onderstaand model geen "officiële" Easy-versie was, maar het geesteskind van een handige Harry... Wat de achtergrond van het peper- en zoutsetje in de vorm van Spindriers is, is totaal onbekend.

 
Links: bron: Design against the grain

1.7 Andere naoorlogse wasmachines en producten

De productie van Easy beperkte zich niet tot de Spindrier. Het zou ons te ver leiden om hier heel het productengamma van het bedrijf in Syracuse weer te geven. Om toch een idee te geven worden hier enkele opvallende voorbeelden getoond. Een zo volledig mogelijke lijst zal in een later stadium gaandeweg aangelegd worden in de International Register of Household Appliances (IRHA) op deze website.

Wat alleszins opvalt is dat de firma Easy niet erg handig was in het bedenken van namen voor hun modellen die gemakkelijk te onthouden waren. Zo ware het bvb. veel gemakkelijker geweest als ze elk van hun modellen een vrouwennaam (Daisy, Ruby, Wendy...) of de naam van een planeet (Venus-model, Saturn-model...) of iets dergelijks hadden meegegeven. Op de Whirldry en Spindrier na kregen de meeste van hun toestellen in de reclames namen mee, die niet echt bevorderlijk waren voor de herkenbaarheid.

Easy Whirldry

 

Dit klein, draagbaar toestel verscheen vanaf 1950 in reclames van Easy. Het toestelletje liet toe om bv. babykleren, ondergoed enz. te wassen. De firma omschreef hun spruit trots als de "Biggest little washer in the world". Niets meer of niets minder.

Spiralator Automatic

Zoals eerder opgemerkt, waren merken als Bendix en Westinghouse reeds in de tweede helft van de 1940´s afgekomen met zeer vooruitstrevende, mooigevormde maar nog erg dure volautomatische wasmachines. Bij Easy besloot men om die trein niet te missen, en eveneens met zo´n toestellen af te komen. De aanwezigheid van de Spiralator in dit nieuwe toestel, dat ca. 1953 aan het publiek werd voorgesteld, maakte dat het opnieuw een "bovenlader" werd. Bij Bendix en Westinghouse was men ondertussen al overgeschakeld op toestellen met deurtjes aan de voorzijde van de wasmachine, zogenaamde "voorladers".

Washer-Dryer

In de tweede helft van de 1950´s werden huishoudtoestellen al aanmerkelijk soberder en modern ogend, een evolutie die zich in de 1960´s nog sterk zou doorzetten. Frigo´s verloren hun fraaie bolle deuren, hun fantasierijke hendels en pastelkleuren, en kregen hooguit nog wat sierstrips mee. Frigo´s uit de tweede helft van de 1950´s lijken opvallend sterk op die van de 21ste eeuw, met uitzondering van de binnenzijde.

Iets gelijkaardigs gebeurde met wasmachines. De Spindrier behield weliswaar zijn peervormig bovenzicht, maar werd ontdaan van de driedubbele sierstrips. De nieuwe volautomatische wasmachines van onder meer Easy werden veel strakker qua vormgeving, in die mate dat ze zelfs vandaag de dag nog altijd best modern ogen. Ook de reclames zelf beginnen steeds moderner te ogen. Op technisch vlak kan men noteren dat Easy met de Washer-Dryer in 1956 ook voor de optie "voorlader" gekozen heeft.

5 Temp Automatic

Het laatste model dat hier getoond wordt, werd in reclames uit 1957 de "5 Temp Automatic" genoemd. Deze bezat een selectieknop, waarmeer bepaalde temperaturen ingesteld konden worden, afhankelijk van de type was.

 

Automatic Clothes Drier

Easy lanceerde in de eerste helft van de 1950´s eveneens een droogmachine die langs de voorzijde gevuld werd. Omdat dit ons te ver zou leiden van het eigenlijke onderwerp werd voorlopig geen verder onderzoek verricht naar dit toestel.

Behalve de eerder vermelde wasmachines bracht Easy o.a de Cavalier Dryer uit, de Holiday, de Riviera Automatic Washer, de Regent Automatic Washer op de markt. Voorlopig werden evenwel nog geen opzoekingen over deze modellen opgestart. De firma lijkt ook actief te zijn geweest op het vlak van professionele toestellen, wasmachines voor in wassalons enz. Deze vallen evenwel buiten het studiegebied van dit artikel en van de IRHA.

Easy is tot op het einde van het bedrijf in 1963 Spindriers blijven produceren. Dit wijst er wel op dat het model erg populair gebleven was. Tot hiertoe werd evenwel nauwelijks reclame uit de 1960’s voor dit model gevonden, wel voor de nieuwe modellen. Zoals reeds aan bod kwam, wist Easy blijkbaar niet meer de concurrentie aan te kunnen met merken als GE, en stierf het merk een stille dood, na nog geen eeuw bedrijfsgeschiedenis.

1.8 Versobering

 

Circa 1952 werd besloten het “design” van de Spindrier te herzien. Aanvankelijk behield de Spindrier nog zijn twee typische "poken" of "broomstick controls" om de wasmachine of de droogzwierder in gang te zetten.

Tijdens de daaropvolgende jaren werden de bediening van deze "twin tub" echter zoveel mogelijk geconcentreerd op een centrale schakelaar. Hieronder de aanvankelijke versie uit 1952, die ook op de publicaties hierboven getoond afgebeeld staat. Daaronder de versies met de schuifschakelaar, die vanaf 1953 zou zijn verschenen.

Op de uiteindelijke versies kon de hele bediening beheerd worden door aanvankelijk 3, later 4 schuifschakelaars. Deze centrale commandoknop werd door het bedrijf de "single shift control" genoemd.

Simpelweg door de drie kenmerkende chroomkleurige banden achterwege te laten kreeg men echter een veel minder fantasierijk ogend toestel, dat o.i. toch veel aan charme had ingeboet. Vermoedelijk gaan ook de meeste verzamelaars die uit de twee modellen zouden mogen kiezen voor de frivolere oudere variant.

Wat huisvrouwen en hun echtgenotes er in de 1950’s echter van dachten zullen we allicht nooit echt weten. Misschien stonden er lovende commentaren in tijdschriften als Good Housekeeping. Het ging per slot van rekening om een generatie die ook automerken elk jaar met allerlei kleine nieuwigheden zag afkomen, en klanten handig deden geloven dat ze niet meer het meest recente hadden, en dus niet meer mee waren met de Jones… Al zette men natuurlijk niet de Easy Spindrier op de oprijlaan, maar de laatste Ford, Pontiac of Studebaker wel…

Bibliografie en opmerkingen Deel 1

Inleiding

(1) http://www.oldewash.com/articles/Electric_Washer.pdf

(2) Soms stoot men wel op oude documenten, maar die onmogelijk juist te dateren zijn. Met de poging om geleidelijk aan de International Register for Household Appliances (IRHA) hier op Retroscoop uit te bouwen, hopen we alvast een eerste aanzet hiertoe te geven.

(3) Richland County Digital History Room: Haag Twin Wooden Washing Machine, ca. 1915

https://content.mpl.org/digital/collection/rchr/id/3404

(4) Lee Maxwell Washing Machines Saving Women’s lives website 

http://www.oldewash.com/articles/lives.htm alsook: 

http://www.oldewash.com/cf/detail_report.cfm?machine_num=400

(5) Meer over dit merk in de IRHA artikels op deze website. Een exemplaar van dit toestel is te zien in het Musée de la Lessive in Spa.

(6) “Because you can choose exactly how much water to use in each wash, Twin Tub washers can be quite handy in drought-affected areas and other water-restricted homes. Because they don’t drain their water until you tell them to, it’s pretty easy to recycle your wash water, either to clean some more clothes or to collect to use on the garden (make sure you use a natural detergent)”

Mark Bristow What the heck is a Twin Tub washing machine; Appliances online blog 28 juli 2015 https://www.appliancesonline.com.au/academy/appliance-questions/what-the-heck-is-a-twin-tub-washing-machine/

 

Deel 1 Easy

(1) Easy Washer brings world wide trade to Syracuse, Syracuse Journal, zat. 11 aug. 1934 p. 8, artikel van Richard E. Welch.

(2) https://patents.google.com/patent/US180210 Cyrus A Dodge Patentaanvraag voor zijn Clothes Pounder, 1906

(3) https://patents.google.com/patent/US834370

(4) Zie de Full text of "State of New York at the Panama-Pacific international exposition, San Francisco, California, February twentieth to December fourth, 1915" Cornell University Library TC 781.F3N8

New York (State). Panama-Pacific Exposition Commission.
State of New York at the Panama-Pacific International Exposition. Albany, J.B. Lyon Co., printers, 1916 488 p.

(5) Er wordt nog bij de lokale heemkring nagegaan of er aanwijzingen bestaan dat de wasmachineproducent ook effectief van deze binnenhaven gebruik heeft gemaakt.

(6) Een deel van de productiehallen en dit administratief gebouw bestaan nog steeds. Investeerders maakten betaalbare grote appartementen met “industriële look” aan de binnenzijde van het administratief gebouw. Blijkbaar is een herwaardering van de sedert lang leegstaande en dus sterk verloederde overblijfselen van de productiehallen eveneens voorzien. Boven deuren die eens uitgaven op loskaden kan men nog steeds het sterk verbleekt woord “Washer” zien. (bron: Google Street View)

(7) Op elk van die toestellen werd via metalen labels verwezen naar een patent uit 1912

(8) Washing Machine Firm Head dies after accident in: Binghampton Press, Vol. 58 n° 44 2 juni 1936

(9Warren, Mark; The Training Within Industry report 1940-1945 2nd edition p. 107 / Ingham John n.; Biographical Dictionairy of American Business Leaders Deel H-M p. 995 Greenwood Press, Westport Connecticut, London England, 1983

(10) Encyclopedia of Cleveland History, Case Western Reserve University https://case.edu/ech/articles/h/hupp-corp

(11http://www.gasenginemagazine.com/company-history/easy-washing-machine-company.aspx

www.automaticwasher.org: What suggestions do you have to get this old girl going again?

(12) Automatic Ephemera Vintage owner’s manuals, service manuals and publications https://www.automatice.org/cgi-bin/index.cgi?showdoc~94~Easy~ 

 
 
database afsluiten