Retroscoop - IRHA Cat. 4.C Droogzwierders: de Belgische productie Deel 2 RetroScoop
 
   Toestellen
    
 
 
De ´klik´ naar je gedroomde Klassiekers

International Register of Household Appliances

De productie van droogzwierders in België (1930´s-1960)
Deel 2: Brussel en Wallonië

Benoit Vanhees
Versie 1: april 2021

    

Springmenu

Deel 2.a) Brussel (hoofdstedelijk gewest)

- Basile (Brussel + Frankrijk)
-
Bico Wash (Ets. Lemal)
-
Elca
-
Incomparable l´
-
International
-
LVC
-
Maloni / Maloens (Schaarbeek)
-
Prodigieuse
-
Riby

Deel 2.b) Wallonië

- Alsa (Mont-sur-Marchiennes)
-
Bertrand & Cie. (Lodelinsart, Charleroi)
-
Colinet & Astra (Peruwelz)
-
Comet (Luik ?)
- Compagnie Auxiliaire Industrielle & Commerciale: zie Eleda
- Demény-Ménin: zie Mon Rêve
-
Econome l´ (Montigny-sur-Sambre)
-
Eleda (Tournai)
-
Elite (Ransart)
-
Falda (Ransart)
-
Ferroba (La Louvière)
-
Industrie de l´Escaut / Vator (Tournai)
- Kaise: zie Elite
- Lanoy & Cie zie l´Econome
-
Lenoble (Ransart)
-
Magic (Wanze, Huy)
-
Mon Rêve / Demény-Ménin (Montigny-sur-Sambre)
-
Mondiale / Ets. Maurice Castreman & Cie. (Charleroi)
-
Pécriaux (Marcinelle)
-
Rafale (Rosières)
-
Réussie, La (Charleroi)
-
Rinber Ateliers de construction / Lucien Rainchon
(Marchienne-au-Pont) 
-
Robin (Ransart)
-
Soleil (Jumet)
-
Tomeca (Arville, St.-Hubert)
-
Torvit (Dison)
-
Triomphe / Piette (Huy)

Twijfelgevallen
- A.D.K. (Brussel-Luik)
- Moderna (idem)

In dit tweede en laatste deel over de inventarisatie van de productie van droogzwierders in ons land voor 1960 komen de Brusselse en Waalse firma´s aan bod.

Hierin komen een aantal firma´s aan bod, die hun sporen verdienden bij de productie van niet-verplaatsbare droogzwierders. Het ging om modellen die nog zo hevig trilden, dat als ze niet in de vloer werden vastgeschroefd, ze tijdens het zwieren "op wandel" gingen. Enkele namen in dat verband zijn bv. Colinet, Magic en La Prodigieuse.

Daarnaast vinden we ook enkele pioniers terug, die zich al vanaf ca. 1934 op de markt van de verplaatsbare elektrische droogzwierders begaven. De twee belangrijkste waren:

- Falda: het merk uit Ransart bracht omstreeks 1935 een droogzwierder op de markt, die niet langer in de grond vastgeschroefd moest worden. Tot dan toe was dat courant, omdat de toestellen anders "op wandel" gingen. Falda nam patenten op een nieuw soort ophanging, met horizontaal en radiaal aangebrachte veren. Deze zorgden voor een stabiliteit zonder weerga.

- Soleil: een sectorgenoot uit Jumet. Er zijn verschillende aanwijzingen die erop duiden dat het deze firma was, die als eerste een min of meer gelijkaardig toestel rond 1935 op de markt bracht, dat door verschillende andere firma´s onder hun eigen naam verdeeld werd.

Men vindt dan ook dit vooroorlogs model terug in het productengamma van l´Incomparable in Brussel, l´Econome uit Montigny-sur-Sambre, Elite en Lenoble uit Ransart en Mon Rêve, ook uit Montigny-sur-Sambre. In Vlaanderen stapte ook Flandria uit Tiegem in dit samenwerkingsakkoord. In hun respectievelijke reclames repten deze verdelers met geen woord over Soleil, zodat het leek alsof de droogzwierder uit hun eigen fabriek gerold was. Uiteraard gebeurde dit met het OK van Soleil, dat in ruil een belangrijk deel van de winst opstreek.

Dit akkoord had voordelen voor zowel de producent als voor de verdelers. Soleil moest geen vertegenwoordigers sturen naar regio´s waar andere bedrijven al een heel netwerk van contacten hadden opgebouwd. De bedrijven die voor de verdeling van de Soleil droogzwierder zorgden konden van hun kant een breder productengamma aanbieden aan hun klanten aanbieden, en moesten niet meteen zelf in de ontwikkeling van een eigen droogzwierder investeren.

Zo´n samenwerkingsverbanden kwamen wel frequenter voor, en maken de correcte inventarisatie van huishoudtoestellen nog complexer dan het zo al is. Het viel in dit geval echter extra op, omdat ten minste 6 verdelers betrokken waren, en deze allemaal dezelfde foto van de droogzwierder gebruikten.

Deze inventaris toont voorts ook enkele erg verzamelwaardige toestellen qua vormgeving. Onder de modellen uit de periode 1945-1960 lijken de merken Soleil en Magic er nogal bovenuit te hebben gestoken. Chroombanden, frivole details en logo´s, ze droegen er allemaal bij toe dat een praktische huishoudhulp ook heel wat esthetische kwaliteiten meekregen. Uiteraard had dit invloed op de prijs, maar voor de minder begoede klanten was er ook voldoende aanbod aan droogzwierders zonder tierlantijntjes. In een goede museumcollectie horen eigenlijk vertegenwoordigers van deze twee "scholen" qua vormgeving.

Deel 2.a) Brussel (hoofdstedelijk gewest)
Basile (Brussel + Frankrijk)

Alternatieve naam: Ateliers de Construction Basile
Bedrijfsstructuur: N.V.
Adres: rue Léopold Ier, nr. 191
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar: bestond minstens sedert 1948
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek: 
- de origine van Basile blijkt in Frankrijk te liggen, de Brusselse afdeling was wellicht een dochterbedrijf van de Société Française des Ateliers de Construction Basile te Rueil in het departement Seine-et-Oise. (Al is het ook niet uitgesloten dat het omgekeerde gebeurde, nl. dat de Brusselse firma naar Frankrijk uitbreidde, een beetje zoals Nestor Martin dat in de 19de eeuw deed. Zelfs de term "Française" in de naam biedt geen garantie dat het oorspronkelijk bedrijf effectief Frans was) Online is er echter zo goed als geen informatie over zowel de Franse firma als de Belgische Basile fabriek te vinden die al niet op Retroscoop staat

- Basile lijkt wel degelijk toestellen in België te hebben geproduceerd of geassembleerd, alleen is het onduidelijk of dit op de frigo´s, de wasmachines en/of de droogzwierders sloeg. Deze fiche wordt dus ten voorlopige titel "onder voorbehoud" toegevoegd, maar het is niet uitgesloten dat Basile eigenlijk best enkel onder Franse producenten wordt opgenomen. Contact werd opgenomen met de heemkring van Rueil, misschien, heel misschien levert dit nieuwe inzichten op.
Productengamma: wasmachines, droogzwierders, frigo´s
Verkooppunten:
- Cado Radio (Brussel)
- (...)
Extra informatie:
- IRHA de Belgische koelkastindustrie, fiche Basile
- IRHA Wasmachines deel 1 B Belgische merken / Brussel fiche Basile
Bronnen en verdere literatuur:

Basile Press-o-Matic

Naam: Press-o-Matic
Model:
Jaartal / Periode: minstens sedert 1949
Prijs in die periode: 2250 Bfr. (bij de winkel Cado-Radio)
Afmetingen: H 72 cm B 32 cm D 32 cm
Technische data:
- capaciteit: 4 kg.
- "fonctionne sans moteur, sans panne et sans ennui" Hoe het dan de was kon drogen wordt helaas niet uitgelegd. Het toestel lijkt geen afvoerbuis te hebben
Extra informatie:
Bronnen: reclame van Cado-Radio voor de Basile-droogzwierder uit 1949

Bico Wash

Alternatieve naam: Ets. Lemal
Bedrijfsstructuur: PVBA
Adres: De Bruynstraat, 7-11 Brussel
Telefoon: 18 54 03
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar: bestond minstens sinds 1954
Bestond tot:
Stichter: Jacques Lemal (?)
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
- Central Electric Elsensesteenweg, 190 Brussel
- (...)

Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

 

Bico Wash Essoreuse

Naam: Essoreuse (links op de afbeelding)
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 3350 Bfr. (1954) 4200 Bfr. (2de helft 1950´s)
Technische data:
- capaciteit: 4 kg.
Extra informatie:
Bronnen: reclamefolder "Bico Wash 1954" en ongedateerd maar iets recenter reclameblad (zie bedrijfsfiche)

Bico Wash Pico

Naam: Pico (rechts op de afbeelding)
Model:
Jaartal / Periode: 2de helft 1950´s
Prijs in die periode: 2 990 Bfr.
Technische data:
- capaciteit: 2 kg.
Extra informatie:
Bronnen:
ongedateerd reclameblad (zie bedrijfsfiche) 2de helft 1950´s

Elca

Alternatieve naam: The Ellenby Cy.
Bedrijfsstructuur:
Adres: Jozef II-straat, 125 in Brussel (dit moeten enkel burelen zijn geweest)
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders "100 % belges"
Verkooppunten:
Extra informatie:
- dit bedrijf levert momenteel nog heel wat interpretatieproblemen op. Enerzijds is er een zeer Engels- of Amerikaans klinkende naam ("The Ellenby Cy.") (maar niet "Co."), anderzijds onderstreept de firma dat haar huishoudtoestellen wel degelijk "100 % belges" zijn... En: "vendues sans intermédiaires, directement de l´Usine, productrice chez vous (...)"

Gaat het dan om een buitenlands bedrijf met een productie-eenheid hier in België ? Zo ja, uit welk land was de firma, en waar was de productie-eenheid in België ?
Bronnen en verdere literatuur:

Elca SR

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen: reclame uit Chez Nous uit 1957: voorlopig de enige bron die de naam van een firma, een bedrijfslogo, een vaag idee van hoe hun droogzwierder eruit zag en een tijdsaanduiding oplevert.

Incomparable l´

Alternatieve naam: Ets. J. De Decker
Bedrijfsstructuur:
Adres: Gaucheretstraat, 43 Brussel Noord
Telefoon: 02/ 17 86 73
H.R. nummer: Brussel 96 144
Oprichtingsjaar: bestond minstens sedert 1932
Bestond tot: zeker tot in ca. 1952
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines en droogzwierders
- de wasmachines van het bedrijf lijken eerder voor kleine hotels, scholen, kloosters, hospitalen, rusthuizen enz. geweest te zijn
- de firma bood een waarborg van 10 jaar aan, iets dat voorzover geweten (zo goed als) geen enkele andere firma aanbood. Hun toestellen waren dan ook relatief duur

- behalve droogzwierders met de naam "l´Incomparable" bood de firma eveneens ACME en Angola-wringers te koop aan 
Verkooppunten:
Extra informatie:
- de firma bevond zich zeer dicht bij het vroegere Brusselse Noord-Station (dat destijds op de Rogierplaats uitgaf)
- net zoals heel de buurt rond het Noordstation onderging ook het voorste stuk van de Gaucheretstraat zeer drastische wijzigingen. Alle huizen die zich in dat gedeelte bevonden, inclusief het nr. 44 werden allemaal ondertussen met de grond gelijk gemaakt.
Bronnen en verdere literatuur:

Incomparable Essoreuse Centrifuge Portative

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: ca. 1935
Prijs in die periode: 4040 Bfr. volgens één reclame, een andere vermeldt zelfs 3 hogere prijzen, eveneens manueel toegevoegd (in potlood): 4750, 5950 en 6250 Bfr. Mogelijk werd de droogzwierder in verschillende metalen uitgevoerd, of waren er drie verschillende motoren beschikbaar
Materialen: geëmailleerd koper, gepolijst koper (deksel)
Technische data:

Extra informatie:
dit model werd door verschillende andere Belgische (wasmachine)producenten verdeeld (maar wellicht enkel door Soleil geproduceerd, zie aldaar):
- Econome l´ (Montigny sur Sambre)
- Elite (Ransart)
- Lenoble (Ransart)
- Mon Rêve (Montigny sur Sambre)
- Flandria (Tiegem)
- Soleil (Jumet)

- onder "portative" werd in die periode iets anders bedoeld dan in de late 1950´s (zoals de "Falda portative", die effectief licht was, en een handvatje had om getransporteerd te worden. In de 1930´s echter waren droogzwierders nog erg zwaar, en werd met "portative" eigenlijk eerder "verplaatsbaar" bedoeld, in tegenstelling tot modellen die vastgeschroefd moesten worden in de vloer. Technisch betekent dit dat deze droogzwierder een mechanisme had, die maakte dat deze droogzwierder niet "op wandel" ging tijdens het zwieren.
Bronnen: ongedateerde verkoopbrochure van Incomparable / Ets. J. De Decker met hun wasmachines, te koop aangeboden wringers en één verplaatsbare droogzwierder. (collectie Retroscoop)

International

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur: N.V.
Adres: rue Elise, 31 Brussel
Telefoon: 02/ 47 20 00
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma:
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

International Essofix

Naam: Essofix automatische spoel- en droogmachine
Model:
Jaartal / Periode: 1955-1965
Prijs in die periode: 4900 Bfr.
Technische data:
- capaciteit: 5 kg. droog linnengoed
- spoelsysteem in directe verbinding met de waterleiding, waardoor in enkele minuten 5 kg. linnengoed in één handeling gespoeld en gedroogd worden. Het resultaat van het spoelen is beter en met minder waterverbruik
- stabiliteit 100 % waardoor het gelijkmatig verdelen van het linnengoed overbodig is

- algehele geruisloosheid
- gemakkelijk verplaatsbaar op (drie) wieltjes
- radio storingsvrij
Extra informatie:
Bronnen:

International Monofix

Naam: Monofix
Model:
Jaartal / Periode: 1955-1965
Prijs in die periode: 3890 Bfr.
Technische data:
- wisselstroommotor 110 / 220 V
- grote capaciteit: 5 kg.
- gemakkelijk verplaatsbaar op (drie) wieltjes
- radio storingsvrij
- absoluut geruisloos, zonder trillingen, aldus de producent
- stabiliteit zonder weerga, waardoor het vullen van de mand geen aandacht eist, opnieuw volgens de producent
Extra informatie:
- verschilt van de Essofix o.a. qua handvatten en deksel
Bronnen:

LVC

Alternatieve naam: Louis Van Cutsem
Bedrijfsstructuur:
Adres: Avenue Charles Brassine, 38
Telefoon: 02/ 33 59 16
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar: 1900
Bestond tot:
Stichter: Louis Van Cutsem (?)
Directie- en kaderleden: Berlanger, A (?) (zo vermeld in telefoonboek)
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines en droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
- maakte mogelijk enkel semi-professionele toestellen maakte, bestemd voor in hotels, homes, ziekenhuizen, eventueel voor in het leger enz.
- zolang er geen informatie wordt gevonden die aantoont dat deze firma ook actief was op de markt van huishoudens wordt ze hier niet verder behandeld.
- "Diplôme d´honneur / Grand Prix Exposition Bruxelles 1935", dus op de Wereldtentoonstelling die dat jaar in de hoofdstad doorging
Bronnen en verdere literatuur:

LVC Stabil

Naam: Stabil
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s (cf. "plus de 50 ans d´expertise")
Prijs in die periode:
Technische data:
- "muni d´un moteur universel" Het is voorlopig onduidelijk wat hiermee bedoeld werd, maar meerdere producenten vermeldden iets gelijkaardig in hun reclames
Extra informatie:
Bronnen:

LVC Essoreuse fixe

Naam: Essoreuse fixe
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s (cf. "plus de 50 ans d´expertise")
Prijs in die periode:
Technische data:
- à fixer, sans moteur (het toestel werd geleverd samen met een wasmachine als een "groupe lessiveuse-essoreuse". De droogzwierder werd in dat geval aangedreven door de motor van een wasmachine.
Extra informatie:
Bronnen:

Maloni (Schaarbeek)

Alternatieve naam: Ets. Nicolas Maloens
Bedrijfsstructuur:
Adres:
- Josephatstraat, 118
later kwam er ter zelfde tijd een tweede adres:

- Josse Impensstraat, 50-52
rond 1930 bleef enkel dit laatste adres over

Telefoon:
H.R. nummer: Brussel 275
Oprichtingsjaar: 1880 (?)
Bestond tot:
Stichter: Nicolas Maloni
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: 
wasmachines, droogzwierders, "lessiveuses Françaises" (kookdouches)

Verkooppunten:
Extra informatie:
- de merknaam "Maloni" was een samentrekking van de naam van de stichter, MALOens NIcolas
- de woning in de Josse Impensstraat was een Art Deco-ontwerp van de architect Edouard Feyaerts.
- op dit adres werden burelen, de productieateliers en een tentoonstellingszaal opgericht. Men kon langs de grote poort naar achter doorlopen. Daar kwamen een grotere kuiperij / productieatelier.
- reclamebrochures leren wel dat de firma een leverancier was van het Belgisch Leger, meer bepaald aan de Genietroepen.
- zie IRHA Wasmachines Deel 1 B Belgische merken / Brussel fiche Maloni
Bronnen en verdere literatuur:

Maloni Essoreuse-Centrifuge

Naam: Essoreuse-centrifuge
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
4 971 Bfr. werd in rood inkt in een reclamebrochure doorstreept en vervangen worden door 5 575 Bfr.

Materialen
- buitenzijde: metaal bedekt met witte emaillaag
- mand: vernikkeld koper (afmetingen: 28 cm hoog, 33 cm diameter)
- "tête": nikkel
- voetjes in rubber
Technische data:
- capaciteit: 5 kg. droge was
- 1500 t/min
- motor op 110, 130 of 220 V
- automatische onderbreker
Extra informatie:
Bronnen:

Prodigieuse (Vorst)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur: N.V.
Adres: rue des Anciens Etangs / Boulevard de Ceinture, Vorst
Telefoon: 02/44 10 88
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines en droogzwierders. De wasmachines van dit bedrijf richtten zich eerder op hotels, hospitalen enz., met capaciteiten van 7, 11 en 17,5 kg.
Verkooppunten:
- G. Vander Lugt, Vooruitgangsstraat nr. 237 Brussel Noord ("dépositaire")
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Prodigieuse Essoreuse n° 1

Naam: Essoreuse
Model: n° 1 (de firma had ook een wasmachine n° 1)
Jaartal / Periode: 1950´s ? (cf. opgegeven telefoonnummer. Niettemin lijkt het toestel wat op de "Wäsche Zentrifuge" modellen van Miele uit  1930 !)
Prijs in die periode:
Afmetingen:
- afmetingen mand: H 25 cm Diameter 35 cm

Technische data:
- 1100 t/min
- "moteur tri-phasé ou mono-phasé" (lichtstroom of drijstroom) van 1/3de PK
- dit apparaat moest door middel van 4 bouten in de vloer vastgehecht worden
- werd ook samen met een wasmachine verkocht (als een "groupe éléctro-laveur complet"), waarbij de motor van de droogzwierder (!) de wasmachine aandreef (zie hieronder)

Extra informatie:
Bronnen: Prodigieuse reclamefolder La lessiveuse à tambour laveur rotatif pourra seul vous donner satisfaction... (collectie Retroscoop)

Riby

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres:
- constructie-ateliers: Avenue Henri Schoofs, 4-8 Oudergem (constructieateliers) later verhuisd naar de Sans Soucisstraat, 131 (Etterbeek)
- showroom: rue de l´Hopital, 43
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar: minstens sedert 1927 actief (gedateerde reclameposter)
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Riby commercialiseerde al voor WO 2 een vooruitstrevend combi-toestel (wasmachine + droogzwierder), dat in die periode een klein fortuin gekost moet hebben. (Het musée de la Lessive in Spa heeft een prachtig exemplaar in haar collectie)

Het is erg waarschijnlijk dat het productengamma in die tijd uitgebreider was, dan enkel deze "Washer". Ofwel werden in de volgende drie jaar serieus wat tandjes bijgestokern. In 1935 immers pakte de Brusselse firma uit met een frivool en duidelijk optimistisch paviljoentje op de wereldtentoonstelling in Brussel. Op de rand van het plat dak worden verschillende soorten huishoudtoestellen opgesomd die de bezoeker er kon vinden, waaronder "cireuses" en "aspirateurs".

Een reclame uit 1936 geeft een goed overzicht van dat vrij luxueuze en vooruitstrevend gamma. Waar Kalorik vooral grote naam begon te maken met kleine toestellen zoals strijkijzers en wafelijzers, moet Riby zich in het bovenste echelon voor wat grote huishoudtoestellen betreft hebben bevonden.

Wat wel geweten is, is dat de firma in deze periode naar een nieuw adres verhuisde, meer bepaald naar de Sans Soucistraat nr. 131, schuin tegenover de Ecole des Arts d´Ixelles (Elsene).

De reclamebrochure met op de voorzijde het paviljoen op de Expo 1935 is een zeer zonderling document, los van de talrijke pijnlijke fouten in de Nederlandse teksten. Het is alsof deze folder bestaat uit onderdelen, die doorheen de jaren aan elkaar gevoegd werden.

Het feit dat er van het paviljoen en de onderscheidingen behaald op de Expo ´35 wordt gesproken, zou kunnen doen denken dat het document uit die periode dateert.  De Nederlandse spelling lijkt in sommige stukken van voor 1948 te dateren (voor de afschaffing van de "sch"-regel), Wanneer men het openplooit ziet men echter een aantal toestellen, waaronder de mixer Mixtou en een "was en droogmachiene" die uit de (late ?) 1950´s lijkten te dateren. Onderaan heeft iemand met potlood zowaar "9/1961" geschreven, zonder dat duidelijk is waarom.

Wie zou nog in 1961 met de Expo 1935 uitpakken, als die van 1958 nog zeer vers in het geheugen ligt. Het zou ook meer onderzoek vergen of zo´n gouden medaille op een Expo echt uitzonderlijk was, of zo heel wat bedrijven zo´n medaille kregen. Ook bv. de Waalse producent Colinet & Astra (Peruwelz) behaalde een gouden medaille op de Expo 1935.

Los van die mysteries heeft deze belangrijke bron een zeer groot belang in de poging om toch al de grote lijnen van de bedrijfsgeschiedenis van Riby te reconstrueren. Zo wordt de structuur van het bedrijf op een overzichtelijke manier verduidelijkt. Een structuur die erg aan die van sectorgenoot Kalorik doet denken: 

Afdeling A) Huishoudtoestellen
stofzuigers, boenmachines, droogzwierders, strijkijzers, ijskasten.

Op de voorzijde prijkte voorts een wasmachine, dus ook dit soort toestellen moet aan het gamma worden toegevoegd. Of Riby al deze toestellen zelf produceerde, enkel assembleerde, importeerde enz. is niet duidelijk. Ze vereisen immers elk andere productielijnen, en dus ook vrij grote productieateliers.

Wie echter via Google Earth op zoek gaat naar het adres in de Sans Souci-straat ziet achter het vier verdiepingen tellend gebouw inderdaad een atelier, dat evenwel niet groot genoeg lijkt om er alle opgesomde toestellen te produceren. Wat wel zeker is, is dat de firma toch "iets" geproduceerd of geassembleerd moet hebben, want er wordt aangegeven dat zich op het adres in de Sans-Soucistraat een "magazijn, fabriek en bureel" bevond.

Afdeling B) Elektrische motoren, ventilatoren voor huishoudtoestellen en de nijverheid

Het bedrijf overleefde blijkbaar de troebele oorlogsjaren. In de 1950´s commercialiseerde Riby alvast een blender (en mogelijk een stofzuiger).

Het gebouw dat zich thans in de Sans-Soucistraat 131 bevindt lijkt uit de periode na WO 2 te dateren. Wellicht moet er ook een soort showroom verspreid over een gelijkvloers en een eerste verdieping geweest zijn, te oordelen naar de structuur van het gebouw.

Bijzonderheden fabriek:
Productengamma:
- wasmachines en droogzwierders, een strijkmachine
- huishoudtoestellen voor in de keuken, waaronder minstens één blender, een frigo
- een stofzuiger, een boenmachine
Zie opmerkingen korte historiek en sleuteldata
Verkooppunten:
- Arthur Rottiers uit Westrem
Extra informatie:
- zie IRHA Cat. 1 P.a Blenders fiche Riby
- zie IRHA Cat. 4.K Wasmacines 1 B Belgische merken / Brussel fiche Riby
Bronnen en verdere literatuur:

Riby Nofix ("droogmachine draagbaar")

Naam: Nofix
Model:
Jaartal / Periode: 1930´s (!) zowel in technisch opzicht als qua design een bijzonder vooruitstrevend apparaat. Het toestel werd in 1935 tijdens de Wereldtentoonstelling in Brussel getoond. Het tijdschrift l´Art Ménager uit feb. 1932 vermeldde dat Riby zeker al in dat jaar naast wasmachines ook droogzwierders maakt, maar mogelijk ging er nog een model vooraf aan de Nofix (?)
Prijs in die periode:
Materialen:
- "gansch in rood koper, vernikkeld of geëmailleerd"
Technische data:
- capaciteit: "droogd (sic) 6 Kg. in 2 minuten"
Extra informatie:
- gezien zowel de technische als esthetische kwaliteiten van dit vooruitstrevende toestel zou ten minste één Belgisch museum een exemplaar moeten bezitten. Het valt evenwel te betwijfelen dat er veel zo´n toestellen verkcoht werden, laat staan tot op de dag van vandaag bewaard bleven. Retroscoop staat ook altijd open voor voorstellen van verkopers die zo´n toestel van de hand willen doen, of voor beeldmateriaal van verzamelaars die zo´n toestel aan hun collectie wisten toe te voegen. (info@retroscoop.com)
- noteer dat het logo of embleem op dit toestel hetzelfde is als deze die men op de blender van Riby aantrof (zie extra afbeeldingen hieronder). Ook op een reclameposter voor de "Washer" van Riby wordt dit logo gebruikt

Bronnen:
- Riby brochure Ja maar Riby is zoveel beter
- Riby reclame (1936) hieronder afgebeeld
(beide documenten: collectie Retroscoop)
- Riby reclame in Pourquoi Pas n° 930 (1935)
Extra afbeeldingen:

  
rechts: Collectie Retroscoop (1936)

Deel 2.b) Wallonië
Alsa (Mont-sur-Marchiennes)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres:
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie: de enige tot hiertoe bekende reclame van deze firma is wat teleurstellend: ze bevat noch een adres, noch andere informatie die in de rubrieken van deze fiche horen. Er wordt aangenomen dat deze firma van Mont-sur-Marchienne of omgeving was, omdat de reclame aldaar werd gedrukt. Voor 1977 was Mont-sur-Marchienne een autonome gemeente, dat jaar werd het een deelgemeente van Charleroi
Bronnen en verdere literatuur:

Alsa model ?

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

Bertrand & Cie. (Lodelinsart, Charleroi)

Alternatieve naam: Hervé Bertrand & Cie / Extra
Bedrijfsstructuur:
Adres: chaussée de Bruxelles, 74, Lodelinsart
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar: bestond minstens sedert 1945
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma:
wasmachines, droogzwierders, gasvuren, frietmachines, soldeerbouten, koperen gebruiksvoorwerpen

Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Bertrand Extra n° 102

Naam: Extra
Model: n° 102
Jaartal / Periode: vroege 1950´s
Prijs in die periode:
Afmetingen: H 73 cm D 50 cm gewicht: 26 kg
Materialen
- omhulsel: niet roestende metalen, rubberen boord
- korf: koper
Technische data:
- stabiliteit: uitstekend, dankzij 12 horizontaal geplaatste veren. Rustte op drie voetjes
- bescherming: rubberen boord
Extra informatie:
- "moteur blindé" 2 jaar garantie
Bronnen:

Colinet & Astra (Peruwelz)

Alternatieve naam: Colinet, Hector Colinet, Tonnelerie Mécanique
Bedrijfsstructuur:
Adres:
- rue des Américains, Peruwelz (nabij Doornik en de Franse grens)
In de 1950´s werden twee andere adressen vermeld:
- Antwerpsesteenweg 211, Brussel
- Antoine Dansaertstraat 150 Brussel
Wellicht ging het hier om verkooppunten of dienst na verkoop (reparaties)

Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar: minstens sedert 1935 maar wellicht eerder (cf. gouden medaille op de Wereldtentoonstelling in Brussel. De firma moet toen wellicht al enkele jaren actief geweest zijn
Bestond tot:
Stichter: Hector Colinet (?)
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
- 1935: deelname aan de Wereldtentoonstelling van Brussel (gouden medaille)
- 1947: deelname aan het Salon de l´Alimentation (standen 105-106 en 205-206)

Bijzonderheden fabriek:
- had een winkel/toonzaal op de Bergensesteenweg, 190 te Brussel (tel. 21 84 27) info uit telefoonboek uit 1950´s
- er lijkt een verband te bestaan met de in dit artikel eveneens behandelde firma van Eugène Descamps rond de modellen Cerès-Cybele, maar momenteel is onvoldoende duidelijk hoe deze te interpreteren

Productengamma:
- interessant assortiment aan wasmachines, inclusief een fraaie combiné wasmachine + droogzwierder alsook droogzwierders
- "buanderies" (Conty -avec engrenages- en de Rotuly zonder "engrenages".... (dezelfde twee namen werden ook gebruikt voor de wasmachine nr. 10, zie hieronder)
- zgn. "groupes", een installatie van twee apparaten waarmee men de was kon "koken", wassen, spoelen en drogen. De prijs daarvan lag in de late 1940´s evenwel zeer hoog, dit was duidelijk niet iets voor het doorsnee gezinnetje, zo vlak na de oorlog
- droogzwierders
- Colinet bood de klanten voorts de mogelijkheid aan om haar wasmachines uit te rusten met wringers van merken als Acmé, Elfson, Parnall, Pilot, Qualcast, of Taylor. Het produceerde zelf een goedkoper elektrisch model die door middel van een ketting aan het draaien ging
- daarnaast produceerde dit bedrijf ook toestellen en benodigdheden om boter te maken (barattes, cuves pour malaxer le beurre...)
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:
Extra beeldmateriaal:

*   *   *   *   *

De firma lijkt te zijn herbegonnen met het nummeren van haar modellen van droogzwierders. Zo wordt in één van haar reclamebrochures gesproken van een "n° 2 ancien type" gesproken. De firma gaf voorts aan dat sommige van haar modellen "ondertussen" er wat anders konden uitzien dan op de afbeeldingen in de brochure. Dit is allemaal uiteraard van het grootste belang bij de registratie van zulke toestellen in erfgoeddatabanken en voor verzamelaars.

Colinet n° 1

Naam:
Model: n° 1
Jaartal / Periode: 1940´s
Prijs in die periode:
- zonder motor: 825 Bfr.
- met LMB motor: 1175 Bfr.
- met ACEC motor: 1260 Bfr.
- met ACB motor: 1260 Bfr.
Afmetingen
- afmetingen binnenzijde mand: H 23 cm D 35 cm 
Technische data:
- alle beschikbare motoren: monofase en 1/3de PK. Deze motor was zo gebouwd dat hij tegelijkertijd ook een wasmachine kon aandrijven
- het model zonder motor werd aangeboden om samen met een wasmachine gebruikt te worden. De motor van deze laatste zorgde dan voor het zwieren van de mand

Bronnen:
Ongedateerde brochure "Lessiveuses Hector Colinet" (collectie Retroscoop)

Colinet n° 1 type A en type C

Naam:
Model: n° 1 type A en type C (zie materialen voor het verschil)
Type: niet verplaatsbaar model (vastgeschroefd op bodem)
Jaartal / Periode: 1940´s

Prijs in die periode:
- zonder motor: type A: 4250 Bfr. type C 5250 Bfr.
- met motor: type A: 5250 Bfr. type C 6250 Bfr.
Materialen:
- type A: toren in gelakt metaal, mand in koper en onderstel in gechromeerd koper
- type C: toren, mand en onderstel in gechromeerd koper
Technische data:
- motor: "2 bouts d´arbres et poulie à friction"
mono-phase of lichtstroom, 1/3de PK

Bronnen:
Extra beeldmateriaal:
de firma stelde aan haar meest welstellende klanten onderstaande "groupe" van een wasmachine + droogzwierder voor. De motor van de droogzwierder heeft twee aandrijfpunten ("bouts d´arbres"), één die de korf doet zwieren, de andere die het vliegwiel en dus onrechtstreeks ook de klopper van de wasmachine doet draaien.

Colinet n° 2

Naam:
Model: n° 2
Type: niet verplaatsbaar model (vastgehecht in de bodem)
Jaartal / Periode: 1950´s

Prijs in die periode:
- zonder motor: 1060 Bfr.
met monofase motor
- van LMB: 1435 Bfr. (1/3de PK)
- van ACEC: 1490 Bfr. (1/3de PK)
- van ACB : 1490 Bfr. (1/3de PK)
met trifase motor
- van LMB: 1535 Bfr. (1/3de PK)
- van ACEC: 1640 Bfr. (1/2de PK)
mono direct motor
- van LMB: 1635 Bfr. (1/3de PK)
Afmetingen:
- binnenafmetingen korf: H 25 cm D 40 cm
- toestel: H    D
- gewicht: 85 kg (zonder motor)
Materialen
- kuip: staal ("acier") van 3 mm, daar waar de meeste concurrenten slechts plaatijzer ("tôle") gebruikten (wellicht betere bescherming tegen blutsen)
Technische data:
- motor van LMB, ACEC of ACB, doorgaans van 1/3de PK, maar in één geval met een ACEC motor van 1/2de PK
- afhankelijk van het type motor, 900 à 1000 t/min
- de firma beweerde dat de bedieningshendel toeliet om de korf ogenblikkelijk tot stilstand te brengen, daar waar deze van de concurrentie door de kracht van het zwieren nog eventjes door bleven draaien. Colinet bereikte dit resultaat dank zij een "lévrier de commande, objet d´un récent brevet"
Bronnen:
- Ongedateerde brochure "Lessiveuses Hector Colinet" (collectie Retroscoop)
Extra beeldmateriaal:

Colinet n° 4, 4A, 5

Naam:
Model: n° 4, 4A, 5
Type: verplaatsbaar of "half-verplaatsbaar" (wellicht wordt bedoeld dat de droogzwierder met één bout vastgemaakt is in de vloer, maar wel bewogen kan worden in een cirkel met die bout als middelpunt)
Jaartal / Periode: 2de helft 1940´s

Prijs in die periode:
- n° 4: 4200 Bfr.
- n° 4 B: 4400 Bfr.
- n° 5: 5750 Bfr.
Technische data:
De firma gaf op een nogal frivole manier wat technische informatie per model, die de preciese verschillen tussen deze drie modellen maar deels uitleggen. Er blijken verschillen in de kracht van de motoren te zijn, maar bij twee modellen wordt gesproken over het aantal PK, bij een derde model over Watt.

Mogelijk waren er ook verschillen qua capaciteit, maar er werden maar bij twee van de drie modellen afmetingen van de korf vermeld, niet bij de derde. Bovendien waren de twee opgegeven afmetingen dezelfde. Vergelijking met het derde model is echter op deze manier niet mogelijk. Er wordt zelfs niet uitgelegd of de opgegeven afmeting de diameter (wellicht) of de hoogte van de korf is

- model n° 4: koperen mand 36 cm universele motor 1/6 (PK) 
- model n° 4 B: koperen mand 36 cm universele motor 200 W
- model n° 5: half verplaatsbaar met "mono-phase" of lichtstroom motor 1/3 (PK)
Extra informatie:
Bronnen:
- reclamefolder Colinet & Astra: "Achetez moins cher" verwijzend naar het Salon de l´Alimentation dat van 4 tot 19 oktober 1947 in Brussel doorging (collectie Retroscoop)
Extra beeldmateriaal:
de firma stelde aan haar meest welstellende klanten volgende "groupe" van een wasmachine + droogzwierder voor:

Colinet n° 6

Naam:
Model: n° 6
Type: verplaatsbaar
Jaartal / Periode: 2de helft 1940´s
Prijs in die periode: 4950 Bfr.
Afmetingen
- mand: 38 cm (diameter ? hoogte ?)
Materialen:
- korf: koper
- deksel en kader: verchroomd koper
Technische data:
- universele motor 200 W
- korf versterkt met een centrale kegel ("cône central")
Extra informatie:
Bronnen:
- reclamefolder Colinet & Astra: "Achetez moins cher" verwijzend naar het Salon de l´Alimentation dat van 4 tot 19 oktober 1947 in Brussel doorging (collectie Retroscoop)


Comet (Luik ?)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres: Luik (?) Twee reclamefolders van het bedrijf - waarva, één tweetalig F/Ned - zijn gekend. Geen enkele vermeldt een adres, een telefoonnummer enz. Eén van de twee werd evenwel gedrukt in Luik
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders, koffiemolens
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Comet 1325

Naam:
Model: 1325
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- capaciteit: 3 kg.
Extra informatie:
Bronnen:
- titelloze reclamefolder uit de 1950´s met de wasmachines, droogzwierders en de koffiemolen van Comet, gedrukt door Imprimerie Massoz, Liège (collectie Retroscoop)

Comet 1326

Naam:
Model: 1326
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- capaciteit: 4 kg.
- automatische rem
Extra informatie:
Bronnen:
- titelloze reclamefolder uit de 1950´s met de wasmachines, droogzwierders en de koffiemolen van Comet, gedrukt door Imprimerie Massoz, Liège (collectie Retroscoop)

Comet Essoreuse Comet

Naam: Comet
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4750 Bfr.
Technische data:
- capaciteit: 5 kg.
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde 1950´s Comet folder "C´est grâce à Comet que votre linge est si net" (collectie Retroscoop)


Econome l´(Montigny-sur-Sambre)

Alternatieve naam: Lanoy & Cie (constructions électriques et mécaniques)
Bedrijfsstructuur: N.V.
Adres: rue de la Paix, 42-50 Montigny-sur-Sambre (Neuville)
Telefoon: Charleroi 21 748 (andere documenten vermelden 11 748)
H.R. nummer: (Charleroi) 78588
Oprichtingsjaar: bestaat minstens sedert de 2de helft van de 1930´s
Bestond tot: minstens tot 1964
Stichter: Lanoy ?
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
- in de eerste helft van de 1960´s heette de firma Ets. Gilson-Lanoy en werd het productengamma blijkbaar sterk uitgebreid: constructions métalliques, cuisines modernes sur mesure, appareils électro-ménagers, frigos, radios, télévisions naast de lessiveuses, essoreuses. Of de firma ook daadwerkelijk al deze producten zelf maakte is echter de vraag
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

l´Econome Z 1 (enkel verdeling ?)

Naam:
Model: Z 1
Type: verplaatsbaar model
Jaartal / Periode: ca. 1935

Prijs in die periode:
- met gegalvaniseerde toren: 950 Bfr.
- toren in rood koper: 1025 Bfr.
- toren in vernikkeld koper: 1150 Bfr.
Technische data:
Extra informatie:
dit model werd door verschillende andere Belgische (wasmachine)producenten verdeeld (maar wellicht enkel door Soleil geproduceerd, zie aldaar):
- l´Incomparable (Brussel)
- Elite (Ransart)
- Lenoble (Ransart)

- Mon Rêve (Montigny sur Sambre)
- Flandria (Tiegem)
- Soleil (Jumet)
Bronnen:
- brochure: Lanoy & Cie Algemeene prijslijst mei 1939

l´Econome Z 2

Naam:
Model: Z 2
Type: verplaatsbaar model
Jaartal / Periode: tweede helft 1930´s

Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
- met een gegoten grondstuk
Bronnen:
- brochure: Lanoy & Cie Algemeene prijslijst mei 1939

Eleda (Tournai)

Alternatieve naam: Compagnie Auxiliaire Industrielle & Commerciale
Bedrijfsstructuur:
Adres: Tournai (Doornik)
Telefoon: 110 81
H.R. nummer: 2118
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines en droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:
- ongedateerde folder "Eleda Une gamme complète - des prix imbattables" (collectie Retroscoop) Bevat helaas zeer weinig info die toelaat deze fiche verder aan te vullen, en andere bronnen doken voorlopig niet op. Zo is het onduidelijk waarop de term "compagnie auxiliaire" slaat, auxiliaire voor wie ?

Eleda Essoreuse

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: 2de helft 1930´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- universele motor
Extra informatie:
Bronnen: ongedateerde folder "Eleda Une gamme complète - des prix imbattables" (collectie Retroscoop) Bevat naast de afbeeldingen helaas nauwelijks uitleg en de prijzen werden niet ingevuld op het daartoe voorziene lijntje.

Elite (Ransart)

Alternatieve naam: Marcel Kaise / Ets. Kaise
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue Flanière, 78 Ransart
Telefoon:
Charleroi 505 48 (1940´s)
Charleroi
35 09 56 (1950´s)

H.R. nummer: Charleroi 25 433
Oprichtingsjaar: minstens sedert de 1930´s actief
Bestond tot: minstens tot 1959
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
- aanvankelijk was er sprake van Marcel en Roger Kaise. In latere benamingen verdween de voornaam Roger (was dit misschien de vader, een broer ?)

Bijzonderheden fabriek:
Productengamma:
wasmachines, droogzwierders, zaagmachines, onderdelen

Verkooppunten:
- in Frankrijk: Ets. Francq-Nisolle (Quivrechain, dept. Nord) Dit verkooppunt bestond reeds vanaf de 1930´s
Extra informatie:
- de firma produceerde (ten minste) 1 droogzwierder voor WO 2 en (ten minste) 2 na WO 2.
Bronnen en verdere literatuur:

Elite (Essoreuse centrifuge) (enkel verdeling ?)

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: ca. 1935
Prijs in die periode:
Technische data:
- 1200 t/min
Extra informatie:
dit model werd door verschillende andere Belgische (wasmachine)producenten verdeeld (maar wellicht enkel door Soleil geproduceerd, zie aldaar):
- l´Incomparable (Brussel)
- Econome (Montigny sur Sambre)

- Lenoble (Ransart)
- Mon Rêve (Montigny sur Sambre)
- Flandria (Tiegem)
- Soleil (Jumet)

- interessant, in één van haar publiciteitsbrochures met het productengamma onderstreepte de firma dat deze droogzwieder "construite selon la loi" was. Er was dus ondertussen regelgeving rond deze toestellen ontstaan, waarin men inderdaad een hand of arm behoorlijk in kan kwetsen of zelfs verliezen bij "oneigenlijk gebruik", zoals verzekeraars dat zo zwierig verwoorden. (een aantal vroege modellen van droogzwierders had geen deksel)
Bronnen:

Elite Christiana

Naam: Christiana
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4800 Bfr.
Technische data:
- capaciteit: 5 kg
- repulsiemotor 1500 t/min, 130 of 220 V
- motor gestabiliseerd door 12 volledig vernikkelde veren
- "Essoreuse de grand luxe conçue comme l´Elite Violetta mais avec dispositif de suspension entièrement modifié"

Extra informatie:
- het zou natuurlijk een leuke meerwaarde zijn om te weten te komen of de vrouwelijke namen Christiana en Violetta toevallig gekozen werden, of verwezen naar familieleden van de producent.
Bronnen:
- ongedateerde folder "Lessiveuses et essoreuses Elite" (collectie Retroscoop)

Elite Violetta

Naam: Violetta
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4500 Bfr.
Materialen
- mand in geëmailleerd plaatstaal ("tôle d´acier")
- gietijzeren onderstel (fonte) met drie rubberen zuignappen (ventouses) voor extra grip

Technische data:
- capaciteit: 4 kg.
- repulsiemotor 1500 t/min, 130 of 220 V
- motor gestabiliseerd door 12 veren

Extra informatie:
- het zou natuurlijk een leuke meerwaarde zijn om te weten te komen of de vrouwelijke namen Christiana en Violetta toevallig gekozen werden, of verwezen naar familieleden van de producent.

Bronnen:
- ongedateerde folder "Lessiveuses et essoreuses Elite" (collectie Retroscoop)

Falda (Ransart)

We verwijzen voor de historiek van deze firma naar het aparte artikel op Retroscoop

Falda Essoreuse-centrifuge

 

Naam: Essoreuse-Centrifuge
Model:
Type: verplaatsbaar model
Jaartal / Periode: ca. 1935 (cf. brochure Franq-Nisolle uit dat jaar) tot ca. 1950
Prijs in die periode: ca. 1939:
- standaard versie: in verlakt gegalvaniseerd staal (lichtgroen): 950 Bfr.
- standaard versie: in verlakt koper (ivoor): 1100 Bfr.
- Ruban bleu versie: wit verglaasd email: 1250 Bfr.
Technische data:
- internationaal gepatenteerd systeem om het toestel te stabilizeren d.m.v. 6 radiaal opgestelde veren
Extra informatie:
- de firma omschreef haar toestel medio 1930´s als "la plus perfectionnée du monde".
- behalve de standaardversie verscheen ook een "cordon bleu"-variant. Deze was herkenaar aan een blauwe wimpel als extra logo en een horizontale versierende band op halve hoogte. Het precies verschil tussen de twee is voorlopig niet gekend. Wellicht verklaart de buitenafwerking (gelakt versus wit verglaasd email) het beperkte prijsverschil tussen beide.

Bronnen:
- Falda De centrifugaal-droogmachine Falda, de meest geperfectionneerde ter wereld - Onderrichtingen (1940)
- Falda folder: "Voldaan - verrukt"
- Falda folder: "Volkomen voldoening - blijvende voldoening" (nov. 1939)
- Francq-Nisolle productiecatalogus uit april 1935. De Ets. Francq-Nisolle was de vertegenwoordiger van Falda in Noord-Frankrijk (Quiévrechain, département du Nord)
(alle vier: collectie Retroscoop)
Extra beeldmateriaal:
- voor veel meer afbeeldingen, bv. van de gebruiksaanwijzing, zie het apart artikel over Falda hier op Retroscoop

Falda 5 Etoiles

 

Naam: Cinq Etoiles / 5 Etoiles
Model:
Jaartal / Periode: eerste helft 1950´s minstens tot in de 1960´s
Prijs in die periode:
4200 Bfr, op gegeven moment 4600 Bfr. hetgeen doorstreept werd en vervangen door 5150 Bfr (afhankelijk van het model, de periode en de bron)
Technische data:
Extra informatie:
- de opvolger van de vooroorlogse Essoreuse-Centrifuge
- Falda gaf 5 jaar garantie op dit toestel, met uitzondering op de motor (1 jaar)

- werd uitgevoerd in wit, melkwit en pistachegroen gekleurde email. Deze laatste versie komt maar zelden voor
- voor de lichte verschillen qua materiaal waarin de korf was vervaardigd en aan het deksel, verwijzen we naar het aparte artikel dat aan dit toestel hier op Retroscoop gewijd werd
- afgaande op het aantal toestellen dat anno 2021 nog op tweedehandssites aangeboden wordt, moet het toestel ofwel heel goed verkocht hebben, en/of uiterst betrouwbaar zijn geweest. Dat laatste is zeker waar, veel van de aangeboden 5 Etoiles werken vandaag de dag nog perfect.

Bronnen:
- Falda brochure Un placement or (1952) (collectie Retroscoop)
- Falda brochure Le promoteur de l´émail vitrifié (juni 1957)
- Falda brochure L´essoreuse centrifuge Falda type 5 Etoiles (ongedateerd)
alle drie collectie Retroscoop
Extra beeldmateriaal:

 

 

Falda Type 400

 

Naam: Type 400
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s - 1960´s
Prijs in die periode: 3700 Bfr.
Afmetingen: de foto hierboven naast een Falda 1001 wasmachine toont dat het om een relatief klein toestel gaat. De Cinq Etoiles bv. is bijna even hoog als die wasmachine. 
Technische data:
Extra informatie:
- net zoals bij de 5 Etoiles bestaat er een versie met een volledig metalen deksel en een versie waarvan het deksel in doorzichtige kunststof uitgevoerd werd
Bronnen:
- Falda brochure Le promoteur de l´émail vitrifié (juni 1957)
Extra beeldmateriaal:

Falda Portative

Naam: Portative
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s (introductie), wellicht tot in de 1970´s (cf. speciale kleuren als oranje en mosgroen)
Prijs in die periode: 2190 Bfr.
Technische data:
- capaciteit: 2 kg.
Extra informatie:
- reeds in de 1930´s werd de term "portative" gebruikt om alle droogzwierders aan te duiden die niet vastgeschroefd werden in de grond. Aanvankelijk rustten deze toestellen op rubberen voetjes, later verschenen modellen op wieltjes. Hoewel deze modellen wel "transporteerbaar" waren, en met enige moeite ook wel optilbaar waren, was "portative" een wat overdreven term. De Portative die Falda in de 1950´s uitbracht, beantwoordde helemaal aan wat dat woord zou moeten betekenen. Het was een heel licht toestel, en kon inderdaad, dank zij een handig handvat met één hand opgetild en verplaatst worden.
- 3 jaar garantie
Bronnen:
- Falda brochure Le promoteur de l´émail vitrifié (juni 1957)
Extra beeldmateriaal:

 

Ferroba Ets. (La Louvière)

Alternatieve naam: 
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue de Baume, 68 La Louvière
Telefoon: 23 964, hetgeen doorstreept werd en vervangen door 25 075 (in 1959)
H.R. nummer: Bergen 662
Oprichtingsjaar:
Bestond tot: minstens tot 1959
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: 
Div. A: elektrische en manuele wasmachines, droogzwierders (centrifuge en hydraulisch), wringers, afkookdouches (in koper) 
Div. B: branders ("bruleurs"), broodovens, Pratic (hout- en steekolen)ovens

Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Ferroba model ?

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: 1ste helft 1950´s ? (cf. chroomstrips, minder waarschijnlijk in de 2de helft van de 1940´s)
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
- wellicht hetzelfde toestel als de Magic Perfect en de Pécriaux n° 3
Bronnen:
- ongedateerde handelsbrief van het bedrijf, waarin het aan de voorzijde uitlegt dat het exclusief vertegenwoordiger in ons land geworden is van de Britse wringer Metoluk, en dat het van de gelegenheid gebruik maakt om op de achterzijde een overzicht te geven van haar productengamma (van Div. A). Hierop staan 8 wasmachines en dus 1 droogzwierder, helaas zonder enige technische uitleg


Industrie de l´Escaut / Vator (Tournai)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres: service C, rue Saint Eleuthère, 129, Tournai
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines en droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Industrie de l´Escaut Vator

Naam: Vator
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 3240 Bfr. (wanneer contant betaald, anders 3600 Bfr.)
Technische data:
- uitgerust met een magnetische rem
Extra informatie:
- garantie van 5 jaar
Bronnen: reclame in Chez Nous, 14 feb. 1957
Extra beeldmateriaal:

Lenoble (Ransart)

Alternatieve naam: Arthur Lenoble (1940´s)
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue Gillard, 53 Ransart (reclamebrochure) later nr. 99 in dezelfde straat (Publibel 1318)
Telefoon: 508 97
H.R. nummer: (Charleroi) 20047
Stichter: Arthur Lenoble ?
Oprichtingsjaar:

Bestond tot:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: 
wasmachines, droogzwierders, wringers, wasdouches, wisselstukken hiervoor

Verkooppunten:
- Maison Cauchie S.A. rue des Trieux 17-19 Houdeng-Goegnies
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Lenoble Essoreuse centrifuge (enkel verdeling ?)

Naam: Essoreuse-Centrifuge
Model:
Jaartal / Periode: ca. 1935
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
dit model werd door verschillende andere Belgische (wasmachine)producenten verdeeld (maar wellicht enkel door Soleil geproduceerd, zie aldaar):
- l´Incomparable (Brussel)
- l´Econome (Montigny sur Sambre)
- Elite (Ransart)
- Mon Rêve (Montigny sur Sambre)
- Flandria (Tiegem)
- Soleil (Jumet)
Bronnen: ongedateerde verkoopbrochure Lessiveuses Lenoble, wellicht 1930´s

Lenoble Essoreuse-centrifuge

Naam: Essoreuse-Centrifuge
Model:
- nr. 1: petit modèle ("ordinaire" zoals een verkoper met een bic in een verkoopcatalogus aan toevoegde)
- nr. 2: moyen
- nr. 3: grand
Type: vastgeschroefd in de vloer (?)
Jaartal / Periode: tweede helft 1940´s (?) 
Prijs in die periode:
nr. 1: 4586 Bfr.
nr. 2: 5160 Bfr.
nr. 3: 6000 Bfr.
(prijzen handmatig door een verkoper in een Lenoble catalogus toegevoegd)
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde verkoopbrochure Lessiveuses Lenoble, wellicht 2de helft 1940´s

Lenoble Essoreuse Centrifuge modèle transportable

Naam: Essoreuse-centrifuge modèle transportable
Model:
Type: verplaatsbaar model
Jaartal / Periode: tweede helft 1940´s (?)
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde verkoopbrochure Lessiveuses Lenoble, wellicht 2de helft 1940´s

Lenoble model ?

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: 2de helft 1950´s ? 1960´s ?
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

Magic (Wanze, Huy)

Alternatieve naam: Ets. Godeau-Marchal
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue Albert Dignef, 8 Wanze Huy (de werkhuizen lijken nog steeds te bestaan)
Telefoon: 122 23 en 133 11
H.R. nummer: Huy, 3766
Oprichtingsjaar: minstens sedert 1946 actief
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
1966: werd een NV (data.be business info) ondernemingsnummer 0405 620 940 (Staatsbladmonitor.be)
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders, handmixers, handendrogers, stofzuigers, koffiemolens... Zoals bij alle merken van huishoudelijke apparaten is het niet uitgesloten dat een aantal van die toestellen niet door Magic zelf geproduceerd werden, maar door sectorgenoten, waarna Magic er haar merkplaatje op liet aanbrengen.

Deze firma had een uitgebreid gamma aan droogzwierders, die doorheen de jaren ook verbeterd of verfraaid werden. Verschillende van hun modellen zijn erg verzamelwaardig
Verkooppunten:
- Magic Nieuwe Kaai, 7 Geraardsbergen: verkoopbureel voor Vlaanderen en Antwerpen tel. 740
- Magic Troonstraat 120 Brussel: verkoopbureel voor Brabant en Limburg
- Huis De Mulder H. Kerststraat 100 (Salvatorstraat) Gent (minstens sedert 1950)
Extra informatie:
- "la grande marque belge de réputation mondiale", wat in het Nederlands iets minder spectaculair vertaald werd als "Met Magic breng magie in uw leven"
Bronnen en verdere literatuur:

  

Magic Select

 

Naam: Select
Model:
Jaartal / Periode: minstens vanaf 1948
Prijs in die periode:
- 3950 Bfr. (tarief geldig vanaf 15 april 1948)
- 4250 Bfr.
- 4750 Bfr. (tarief geldig vanaf 1 sept. 1950)
- 5200 Bfr. (idem, maar dan uitgerust met ontruimingspomp) (tarief geldig vanaf 1 sept. 1950)
Materialen
- kop en deksel: verchroomd
Technische data:
- motor: ofwel Universeel (200 W) ofwel III (1/4de PK)
Extra informatie:
- garantie: 2 jaar, motor 1 jaar
- de (niet ideale) tweede afbeelding toont dat het toestel in de 1950´s een ander handvat op het deksel kreeg, en een emaillaag over het metaal

Bronnen:
- ongedateerde reclamefolder: Magic Essoreuses
 

Magic Perfect

Naam: Perfect
Model:
Jaartal / Periode: minstens vanaf 1948
Prijs in die periode: 4500 Bfr. (tarief geldig vanaf 15 april 1948)
Technische data:
Extra informatie:
- wellicht hetzelfde toestel als de Ferroba en de Pécriaux n° 3 (zie aldaar voor betere afbeeldingen)
- voorlopig enkel een afbeelding van slechte kwaliteit, al laat hij wel toe het model te identificeren mocht zo één zich vandaag nog in een collectie bevinden. (belangrijk, omdat de modelnamen niet op de toestellen vermeld werden) Men ziet een wit geëmailleerd toestel, versierd met twee chroomkleurige banden die de omtrek van het toestel maken. Dit is dan ook de 1950´s uitvoering

Bronnen:
 

Magic Cadette

Naam: Cadette
Model:
Jaartal / Periode: tweede helft 1940´s (?)
Prijs in die periode: 
Technische data:
Extra informatie:
- garantie: 2 jaar, motor 1 jaar

Bronnen:
- ongedateerde reclamefolder Magic Essoreuses

Magic Ultra / Rigide

 

Naam: Ultra / Rigide
- de Ultra werd door de firma beschreven als een toestel met een "arbre rigide" ("sans amortisseurs", zonder schokdempers). In sommige reclamebrochures werd dit model blijkbaar Rigide genoemd. Omdat de reclamebrochures van Magic niet gedateerd werden, kan de juiste chronologie in de benaming voorlopig niet bepaald worden.
- er werd een onderscheid gemaakt tussen de Rigide ordinaire, deze in koper en deze die vernikkeld was (tarief geldig vanaf 15 april 1948)
Model:
Jaartal / Periode: tweede helft 1940´s (?)
Prijs in die periode:
Materialen
- in de latere 1950´s werd de koperen behuizing geëmailleerd en het deksel complexer en verchroomd (zie de illustratie in de "extra afbeeldingen")
Afmetingen:
- gewicht: 80 kg
- mand diameter 40 cm.

Technische data:
- motor "mono-phase ou tri-phase" (lichtstroom of drijstroom)  1/3de PK
Extra informatie:
- garantie: 2 jaar, motor 1 jaar

Bronnen:
- ongedateerde reclamefolder Magic Essoreuses

  

Magic Vedette

Naam: Vedette
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 5750 Bfr.
Technische data:
- capaciteit: 7 kg
- met nieuwe ophanging, drie schokdempers
Extra informatie:
Bronnen:
 

Magic Junior

Naam: Junior
Model:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
- 3200 Bfr. (tarief vanaf 1 sept. 1950)
- 3950 Bfr. (tarief vanaf 25 april 1953)

Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

Magic Démocratique

Naam: Démocratique
Model:
Jaartal / Periode: eerste versie minstens sedert 1948
Prijs in die periode:
- 3250 Bfr.-3500 Bfr (late 1940´s)
- 4000 Bfr. (tarief geldig vanaf 1 sept. 1950)
Het tarief geldig vanaf 1 april 1952 maakte een opdeling
- 4500 Bfr. (met verglaasde mand, "panier vitrifié")
- 4750 Bfr. (koperen mand)
Technische data:
- capaciteit: 5 kg. droog linnen
- motor 200 W
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde brochure "Magic - La grande marque belge de réputation mondiale" (collectie Retroscoop)
 

Magic Electromatic 40

 

Naam: Electromatic
Model: 40
Jaartal / Periode: eerste helft 1950´s
Prijs in die periode: 4250 Bfr. (tarief vanaf 25 april 1953)
Materialen:
- mand in koper
Technische data:
- capaciteit: 4 kg.
Extra informatie:
- men kan via de twee afbeeldingen zien dat het toestel een jaar of 2, 3 nadat het verscheen nog luxueuzer afgewerkt werd, met een extra (chroom?)band. Dit gaf het toestel zeker extra "cachet", een zeer verzamelwaardig toestel, symbool van de sterk aantrekkende economie in die periode
Bronnen:
- ongedateerde brochure "Magic - La grande marque belge de réputation mondiale" (collectie Retroscoop)
- brochure "Met Magic, breng magie in uw leven"

Magic Electromatic 50

Naam: Electromatic
Model: 50 (in 1952: 52)
Jaartal / Periode: eerste helft 1950´s
Prijs in die periode: 5500 Bfr. (tarief vanaf 1 april 1952, bevestigd in dat vanaf 25 april 1953)
Materialen:
- mand in koper
Technische data:
- capaciteit 5 kg.
Extra informatie:
- dezelfde drie (chroom?)banden als de 40 op bepaald moment kreeg. Andermaal een frivool en erg verzamelwaardig toestel
Bronnen:
- brochure "Met Magic, breng magie in uw leven"

Magic Electromatic 75

Naam: Electromatic
Model: 75
Jaartal / Periode: eerste helft 1950´s
Prijs in die periode: 7500 Bfr. (tarief vanaf 25 april 1953)
Materialen:
- mand in koper
Technische data:
- capaciteit: 7,5 kg ( > wat nodig in een gewoon huishouden)
- de firma omschreef dit toestel als een "automatische droogzwierder" (had dit toestel een tijdschakelaar of een pomp, zie de "knobbel" achter het handvat ? De Magic-brochure geeft helaas geen uitleg hierover
Extra informatie:
- dit was wellicht het neusje van de zalm in het aanbod van de firma, met een capaciteit die eerder bedoeld was voor rusthuizen, hospitalen, hotels enz.
- andermaal een erg verzamelwaardig toestel, maar past vanwege de grote capaciteit niet in een collectie die zich op toestellen uit het gemiddeld huishouden richt.
Bronnen:
- brochure "Met Magic, breng magie in uw leven"

Magic Magicienne

Naam: Magicienne
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 6000 Bfr. (gewoon model) 6500 Bfr. (uitgerust met een ontruimingspomp)
Technische data:
- model kon worden uitgerust met een ontruimingspomp
Extra informatie:
Bronnen:

Magic U 200

Naam:
Model: U 200
Jaartal / Periode: 2de helft 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:
- Magic Wasmachines droogzwierders huishoudelijke apparaten (folder van 4 blz. handmatig gedateerd door een verkoper: 13.11.1957, Collectie Retroscoop)

Magic U 250

 

Naam:
Model: U 250
Jaartal / Periode: 2de helft 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
- capaciteit: 4 kg.
Bronnen:
- Magic Wasmachines droogzwierders huishoudelijke apparaten (folder van 4 blz. handmatig gedateerd door een verkoper: 13.11.1957, Collectie Retroscoop)

Magic U 260

Naam:
Model: U 260
Jaartal / Periode: 2de helft 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:
- Magic Wasmachines droogzwierders huishoudelijke apparaten (folder van 4 blz. handmatig gedateerd door een verkoper: 13.11.1957, Collectie Retroscoop)

Magic U 280

Naam:
Model: U 280
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- capaciteit: 5 kg.
Extra informatie:
Bronnen:
- Magic Wasmachines droogzwierders huishoudelijke apparaten (folder van 4 blz. handmatig gedateerd door een verkoper: 13.11.1957, Collectie Retroscoop)


Magic U 315

Naam:
Model: U 315
Jaartal / Periode: tweede helft 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
- eerder zeldzaam, vierkantig model
Bronnen:
- Magic Wasmachines droogzwierders huishoudelijke apparaten (folder van 4 blz. handmatig gedateerd door een verkoper: 13.11.1957, Collectie Retroscoop)

Vanaf de 1960´s kan men zien dat de firma de prijzen probeerde te drukken door systematisch meer en meer kunststof te gebruiken. De foto´s hieronder tonen een model dat blijkbaar zelfs een mand in plastic heeft (?), maar tegelijkertijd een design heeft dat nog erg 1950´s aandoet (chroomband enz.) 

 

 

Mon Rêve (Montigny-sur-Sambre)

Alternatieve naam:
- Fabrique de Machines à Laver Electriques
- Demény-Ménin (?) is dit de naam van de producent of van een verkoper (de reclamebrochure spreekt immers van "Maison Dumény-Ménin, niet van Ateliers -. Of was DM beide ?

Bedrijfsstructuur:
Adres: Chaussée de Charleroi, 339 (= Maison Demény-Ménin)
Telefoon: Charleroi 111 26
H.R. nummer: Charleroi 10 641
Oprichtingsjaar: bestond minstens sedert 1935 (toen het een medaille behaalde op de Wereldtentoonstelling in Brussel)
Bestond tot:
Stichter: Michel Demény-Ménin
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Mon Rêve Essoreuse-Centrifuge (enkel verdeling ?)

Naam: Essoreuse-Centrifuge
Model:
Jaartal / Periode: ca. 1935
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
dit model werd door verschillende andere Belgische (wasmachine)producenten verdeeld (maar wellicht enkel door Soleil geproduceerd, zie aldaar):
- l´Incomparable (Brussel)
- l´Econome (Montigny sur Sambre)
- Elite (Ransart)
- Lenoble (Ransart)
- Flandria (Tiegem)
- Soleil (Jumet)

Bronnen:
- Fabrique de Machines à Laver Electriques "Mon Rêve"

Mon Rêve Essoreuse (sans moteur)

Naam: Essoreuse (sans moteur)
Model:
Jaartal / Periode: tweede helft 1930´s of 1940´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- zonder motor: betekent dat dit toestel door middel van een drijfriem door de motor van een wasmachine in werking gesteld werd. Dit maakte het toestel uiteraard goedkoper in de aanschaf
- omdat de firma geen capaciteit opgaf, is niet geweten of dit toestel bedoeld was voor gezinnen. In dezelfde brochure wordt immers een model getoond met motor, waarbij opgemerkt wordt: "Modèle spécial pour Teintureries et Hotels" Ook hier staat geen capaciteit, zodat het onduidelijk is of dit toestel even groot of groter is dan het model zonder motor
- de open afloop was wellicht niet zo´n goed idee (waterspetters)

Extra informatie:
Bronnen:
- Fabrique de Machines à Laver Electriques "Mon Rêve"

Mondiale (Charleroi)

Alternatieve naam: Ets. Maurice Castreman & Cie
Bedrijfsstructuur: N.V.
Adres: rue de la Broucheterre, 129
Telefoon: Charleroi 148 09
H.R. nummer: Charleroi 4160
Oprichtingsjaar: minstens sedert 1938 actief
Bestond tot: minstens tot 1951
Stichter: Maurice Castreman, constructeur
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Momenteel werden nog geen modellen van dit merk geïdentificeerd.

Pécriaux Ets. J. (Marcinelle)

Alternatieve naam: Fabrique de Lessiveuses et Essoreuses
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue de Charleroi, 20 Marcinelle
Telefoon: 165 46
H.R. nummer: Charleroi 418 94
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:
- ongedateerde folder Fabrique de Lessiveuses et essoreuses Etablissements J. Pecriaux (collectie Retroscoop)

Pécriaux Type Fixe

Naam: type Fixe
Model:
Jaartal / Periode: late 1940´s, vroege 1950´s
Prijs in die periode:
Afmetingen
- gewicht: 80 kg
Technische data:
- capaciteit: 8 kg. ( > wat nodig voor een gewoon huishouden, eerder iets voor in hotels, pensions, hospitalen, wasserijen...
Extra informatie:
- bestond in 3 types volgens de reclame van de firma, maar er werd geen verdere uitleg verstrekt of het ging om een andere capaciteit of het gebruik van andere materialen
Bronnen:
- ongedateerde folder Fabrique de Lessiveuses et essoreuses Etablissements J. Pecriaux (collectie Retroscoop)

Pécriaux Type n° 2

Naam:
Model: n° 2
Jaartal / Periode: late 1940´s, vroege 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- capaciteit: 5 kg.
Extra informatie:
- volgens de firma een "essoreuse de luxe"
Bronnen:
- ongedateerde folder Fabrique de Lessiveuses et essoreuses Etablissements J. Pecriaux (collectie Retroscoop)

Pécriaux Type n° 3

Naam:
Model: n° 3
Jaartal / Periode: late 1940´s, vroege 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- capaciteit: 5 kg.
- "entièrement automatique"

Extra informatie:
- "présantation de grand luxe"
- lijkt hetzelfde toestel te zijn dan de Ferroba en de Magic Perfect

Bronnen:
- ongedateerde folder Fabrique de Lessiveuses et essoreuses Etablissements J. Pecriaux (collectie Retroscoop)


Rafale (Rosières)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue de l´Hôpital, 19 A Rosières
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Rafale Essoreuse

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
- model "émail infra"
     - standaard model: 3950 Bfr.
     - luxe model: 4650 Bfr.
- model "émail vitrifié"
     - standaard model: 4250 Bfr.
     - luxe model: 4950 Bfr.
Afmetingen:
- hoogte: 75 cm
- diameter: 43 cm
Technische data:
- capaciteit: 5 kg.
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde Rafale reclamefolder "Elle est formidable"


Réussie, La M.G.B. (Charleroi)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres: Blv. Audent, 49 Charleroi
Telefoon: 134 01
H.R. nummer: Charleroi 1582
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
- centraal verkooppunt en hoofdverkoper was Léo Symoens, rue du Laboratoire, 29 Charleroi
Extra informatie:
- mogelijk stond M.G.B. voor Matériel Général pour Buanderies. Het is dan ook niet 100 % zeker of hun droogzwierders wel voor huishoudens bestemd waren. Hun keuze qua materialen (aluminium, brons) maakte de toestellen ook relatief duur. De firma gaf ook een zeer ongewoon lange garantie, van 10 tot 25 jaar, iets wat geen enkele andere firma deed
- de firma deed voor "constructions spéciales" een beroep op de Ateliers E & M Pieroux te Monceau-sur-Sambre

Bronnen en verdere literatuur:

 

La Réussie M.G.B.
Essoreuse automatique

Naam: Essoreuse automatique
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 6570 Bfr.
Technische data:
- "à double compensation" (?)
Extra informatie:
- bij gebrek aan meer informatie kon niet met zekerheid worden vastgesteld of dit toestel bestemd was voor huishoudens of voor meer professionele gebruikers
Bronnen:

La Réussie M.G.B.
Essoreuse semi-automatique

Naam: Essoreuse semi-automatique
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- "à simple compensation" (?)
Extra informatie:
- bij gebrek aan meer informatie kon niet met zekerheid worden vastgesteld of dit toestel bestemd was voor huishoudens of voor meer professionele gebruikers
Bronnen:

La Réussie M.G.B.
Essoreuse stationaire automatique Type A

Naam: Essoreuse stationaire automatique
Model: Type A
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

La Réussie M.G.B.
Essoreuse Portative Type A

Naam: Essoreuse Portative
Model: Type A
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Afmetingen
Toestel
- hoogte: 85 cm
- diameter: 50 cm
Mand
- hoogte: 26 cm
- diameter: 38 cm
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

Rinber (Marchienne-au-Pont)

Alternatieve naam: Ateliers de construction Lucien Rainchon
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue Gobeau, 11 Marchienne-au-Pont
Telefoon: Charleroi 112 06
H.R. nummer: Charleroi 37 036
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders, afkookdocues, wafelijzers
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Rinber type 49

Naam:
Model: type 49
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4870 Bfr.
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde reclamebrochure "La Lessiveuse Rinber Trimatic brevetée"

Rinber type 50

Naam:
Model: type 50
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4400 Bfr.
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde reclamebrochure "La Lessiveuse Rinber Trimatic brevetée"

Rinber Simoun

Naam: Simoun
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode: 4800 Bfr.
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:
- ongedateerde reclamebrochure "La Lessiveuse Rinber Trimatic brevetée"


Robin (Ransart)

Alternatieve naam: René Robin fils
Bedrijfsstructuur: N.V.
Adres: Ransart
Telefoon: 519 47
H.R. nummer: Charleroi 27 737
Oprichtingsjaar: 1933 (als N.V.)
Bestond tot:
Stichter: René Robin (sr.) (?)
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines, droogzwierders
Verkooppunten:
- Félicien Nicaise, rue de Montigny, 137 Charleroi
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Robin essoreuse centrifuge fixe

Naam: essoreuse centrifuge fixe
Model:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

Robin essoreuse transportable

Naam: essoreuse transportable
Model:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:


Soleil (Jumet)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres:
rue Paul Janson 30-32 en 50
(op de illustratie van de fabriek werden deze twee sites in de straat netjes aaneengeplakt en een flink stuk groter en ook anders voorgesteld dan de werkhuizen eigenlijk waren. De gebouwen bleven (grotendeels ?) bewaard

Telefoon: 35 21 54
H.R. nummer: Charleroi 48 925 en 48 926
(waarom er twee nummers aangevraagd werden is op dit moment onduidelijk)

Oprichtingsjaar: 1929
Bestond tot: minstens tot in de 1960´s
Stichter: op de oudste toestellen van het merk ziet men in het logo de letters BF. Op een reclamebrochure uit de 1950´s werd helemaal onderaan een lijn met zwarte inkt doorstreeps. Men kan evenwel nog min of meer een naam ontcijferen, nl. F. of Fr. Baudoni (?) Dit vereist verdere onderzoekingen, bv. op basis van de twee handelsregisternummers.
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
1929: oprichting
vroege 1930´s: brengt een eerste droogzwierder op de markt. De firma sloot vervolgens een akkoord met een aantal producenten van wasmachines, die de Soleil droogzwierder vanaf dan mochten verdelen. Het gaat om minstens 6 firma´s, mogelijk waren er nog een paar meer. Deze bedrijven gebruikten allemaal 
dezelfde foto van deze droogzwierder in hun reclame. Wel werd in hun reclames met geen woord over Soleil gerept, zodat het er welhaast op leek dat de droogzwierder uit hun eigen fabriek was gerold.

Soleil had er ook voor kunnen kiezen om de droogzwierder enkel onder de eigen naam te verkopen. Toch deed de firma dat niet. Mogelijk zag het bedrijf uit Jumet meer brood in de lokale netwerken van die andere bedrijven, dan zelf vertegenwoordigers naar daar te sturen ? En sowieso moesten de ca. 6 bedrijven wel een substantieel deel van de winst afstaan aan Soleil.

In zekere zin een win-win: de ca. 6 bedrijven konden een vollediger gamma aanbieden, moesten niet zelf in de ontwikkeling van een droogzwierder investeren, en Soleil moest niet gaan prospecteren in regio´s waar andere bedrijven al een stevige(re) voet aan land hadden. Maar er is zeker meer (archief)onderzoek nodig om de precieze inhoud van de samenwerkingsverbanden proberen te verduidelijken.

na WO 2: blijkbaar begon Soleil pas na de oorlog met de productie van wasmachines
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines en droogzwierders (mogelijk produceerde het enkel droogzwierders voor WO 2, er werd geen voor-oorlogse documentatie gevonden over wasmachines. 
Verkooppunten:
- Verkoopbestuurder: Gillekens, J.: Av. O. Warland, 140 te Jette
Deze werd in een verkoopbrochure van 1952 vermeld, maar in 1954 werd dit blijkbaar terug naar Jumet verplaatst (rue Paul Janson, 50
- S.A. Ets. Van Gobbelschroy te Hornu (St. Gislain). Wat bij dit adres zonderling is, is dat de stempel eveneens "importateurs" vermeldt. Wellicht sloeg dit niet op Soleil maar op de import van andere, buitenlandse merken van bv. huishoudtoestellen
- Descamps, Eugène: rue Neuve, 71 te Boussu-les-Mons
- Vandeneede, P.: Turcksinstraat, 32 te Vilvoorde
- Dominootje Vermeeren, R.: H. Kerkstraat, 57 te Gent
- (...)
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:


Reclamebrochure 1952


Reclamebrochure 1954 


Reclamebrochure 1958

Soleil Essoreuse (transportable)

 

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: ca. 1935
Prijs in die periode:
- "lacqué poli":
- vernikkeld:
- gegalvaniseerd:
Technische data:
- 1200 toeren/minuut
Extra informatie:
dit model werd door verschillende Belgische (wasmachine)producenten verdeeld. Ze sloten blijkbaar een overeenkomst met Soleil, die hen toeliet deze droogzwierder te verdelen. Of de droogzwierder ook hun merkplaatje droeg, is voorlopig niet geweten. Wel verwezen die bedrijven met geen woord naar Soleil
- l´Incomparable (Brussel)
- l´Econome (Montigny sur Sambre)
- Elite (Ransart)
- Lenoble (Ransart)

- Mon Rêve (Montigny-sur-Sambre)
- Flandria (Tiegem)

Er zijn verschillende aanwijzingen dat het wel degelijk Soleil was die dit vooroorlogs model lanceerde:

- de reclames van deze firma bevatten niet alleen een foto maar ook een dwarsdoorsnede (wat men bij de andere merknamen niet ziet opduiken)
- een aantal veelzeggende zinnetjes zoals:
"Aucune marque n´a pu égaler la popularité phénoménale dont jouit l´Essoreuse ´SOLEIL´ " (...)
"La seule essoreuse construite par des techniciens qui depuis 10 ANS étudient son perfectionnement."

Bronnen: ongedateerde Soleil folder "Une machine merveilleuse", uitgebracht in de tweede helft van de 1940´s of ca. 1950, op een moment dat Soleil aan haar 10de productiejaar van dit model begonnen was (naar alle waarschijnlijkheid was de productie tijdens WO 2 stilgelegd) 


Soleil Essoreuse Rigide

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: tweede helft 1940´s (?) 
Prijs in die periode:
- zonder motor: 4290 Bfr.
- met motor: 5330 Bfr.
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

 

 

Soleil Essoreuse Transportable

Naam: Essoreuse transportable
Model:
Jaartal / Periode: tweede helft 1940´s (?)
Prijs in die periode: 3835 Bfr.
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

 

Soleil type 1952

Naam:
Model: type 1952
Jaartal / Periode: 1952
Prijs in die periode:
Materialen
- mand: vernikkeld koper
Technische data:

Extra informatie:
- 5 jaar waarborg, behalve op de motor, waarvoor 1 jaar garantie gold
- zeer verzamelwaardig toestel met een fraaie, frivole, fantasierijke vormgeving

Bronnen:
- Soleil brochure "Au sommet de la perfection", 1952 (collectie Retroscoop)
 

Soleil Essoreuse

Naam: Essoreuse
(de firma mocht dan al zeer creatief zijn op het vlak van vormgeving van haar toestellen in die periode, maar was dit -zoals de meeste concurrenten- absoluut niet qua naamgeving)

Model:
Jaartal / Periode: 1954
Prijs in die periode: 4700 Bfr.
Technische data:
- capaciteit: 5 kg
Extra informatie:
- "het toppunt van de vooruitgang, een stabiliteit zonder weerga"
- zeer verzamelwaardig toestel met een fraaie, frivole, fantasierijke vormgeving
Bronnen:
- tweetalige Soleil reclamebrochure "Wasmachines - Droogtoestellen", 1954 (collectie Retroscoop)
 

Soleil Speedex

Naam: Speedex
Model:
Jaartal / Periode: ca. 1955 ? (het lijkt de opvolger van de type 1952 te zijn)
Prijs in die periode: 4850 Bfr.
Technische data:
Extra informatie:
- zeer verzamelwaardig toestel met een fraaie, frivole, fantasierijke vormgeving
Bronnen:
- ongedateerde tweetalige Soleil reclame "Verlangt u een wasmachine of droogtoestel en eist u de grootste diensten voor uw geld ? Eist dan Soleil" (collectie Retroscoop)
 

Soleil essoreuse Eldorado

Naam: Eldorado
Dit was in feite de naam van enkele toestellen die de firma als een serie op de markt bracht, zie het hoofdstukje over Soleil in de  Retroscoop inventaris Belgische wasmachineproducenten)

Model:
Jaartal / Periode: 1958
Prijs in die periode:
Technische data:
- capaciteit: 5 kg.
Extra informatie:
- opnieuw een zeer verzamelwaardig toestel met een fraai design
Bronnen:
- folder "Soleil présente ses nouvelles créations 1958 série Eldorado", 1958 (Collectie Retroscoop)


Tomeca (Arville, St.-Hubert)

Alternatieve naam: Tonnelerie Mécanique Ardennaise
Bedrijfsstructuur: was zowel een PVBA als een NV, maar de juiste chronologie is niet gekend. Het H.R. nummer wijzigde enkele malen
Adres: Arville-Poix De firma vermeldde blijkbaar nooit (?) een adres op haar reclamefolders, briefhoofden enz., omdat dit in een weinig verstedelijkt gebied voor de postbode niet echt nodig was. Iedereen wist wel waar de "tonnelerie" zich bevond.
Telefoon: St. Hubert 327
H.R. nummer: Neufchâteau 47 (ca. 1939), 3075 en later 7857
Oprichtingsjaar: 1922
Bestond tot:
Stichter: Dosimont, P.J.
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden: zoon Dosimont
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma:
boterkarnen, karnkneeders, tonnen, wasmachines, droogzwierders. Gebruikte aanvankelijk volop het Ardeens hout voor bv. de kuipen van haar wasmachines. Moest meer en meer overschakelen op metaal voor modernere wasmachines en droogzwierders

Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Tomeca model 60

Naam: 60
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s (?)
Prijs in die periode: 4655 Bfr. (detailhandelprijs !)
Technische data:
Extra informatie:
- het is voorlopig niet geweten of het om het toestel ging dat op de voorzijde van de hierboven getoonde Tomeca-reclamebrochure ging. De brochure vermeldt nergens welk toestel daar staat afgebeeld
Bronnen: ongedateerde Tomeca "prix courant de détail"

Tomeca model 80

Naam:
Model: 80
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
- motor: "van wasmachinetype gesloten, met twee voltagen en die iedere storing uitschakelen"
- ophanging: "drie sterke gecadmieerde veren, zuiger model, dewelke een stille werking en een vastheid (stabiliteit, BVH) verzekeren, zodat er geen enkel schijn van trillingen bestaat."
- rem: door Ferrodo, regelbaar naar wens
- kuip: in oven geëmailleerd door infrarood stralen
- elektrische uitrusting: met aardleiding (tweepolig plus nulpunt)
- smering: zonder
Extra informatie:
Bronnen:
- de 3-talige (N-F-D), ongedateerde en titelloze Tomeca reclamebrochure afgebeeld in de bedrijfsfiche (collectie Retroscoop)

Tomeca model ?

 

Naam:
Model:
Jaartal / Periode: 1960´s ?
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
- dit model verscheen zonder verdere uitleg op een veilingsite. Hoewel het toestel qua vormgeving en gebruikte materialen er erg 1950´s uitziet, dateert het mogelijk uit de 1960´s. Wat zonderling is, de foto´s van de korf tonen precies geen gaatjes, noch in de zijwand, noch in de bodem. Voorlopig is het dus onduidelijk hoe het water via de rubberen afvoertuit geëvacueerd wordt.
Bronnen:

 


Torvit (Dison)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres:
Telefoon: 10 676 en 14 487
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar: minstens sedert 1934 actief (cf. deelname aan de "Foire commerciale" van dat jaar
Bestond tot:
Stichter: Pierre Vrithoff
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines "Forvit" en droogzwierders "Torvit"
Verkooppunten:
- Ets. G. Rouvroy & Co. Bagattenstraat, 31 Gent
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:


Torvit / Torvit Ménage

Naam: Torvit / Torvit Ménage
Model:
Jaartal / Periode: 1930´s > 1950´s
(de firma bouwde minstens sedert 1934 zulke modellen, cf. haar deelname aan een Foire Commerciale dat jaar. Op een reclame hierover werd reeds zo´n toestel getoond.)
Prijs in die periode:
- n° 1: 1000 Bfr.
- n° 2: 1390 Bfr.
- n° 3: 1525 Bfr.
- n° 4: 3200 Bfr.
zie extra informatie
Technische data:
- motor C.E.B. van 1/3de PK 110 / 220 V
- capaciteit van 6 kg. (is al wat veel voor een doorsnee gezin)
Extra informatie:
er verschenen verschillende versies, met telkens een grotere mand en dus capaciteit. Zelfs het kleinste toestel was al relatief groot voor een gewoon huishouden
- n° 1: mand: diameter 40 cm hoogte 25 cm
- n° 2:
- n° 3:
- n° 4: mand: diameter 55 cm hoogte 30 cm
Bronnen:

Torvit Vedette

Naam: Vedette
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s (?)
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

Torvit Junior

Naam: Junior
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Materialen:
- mand: rood koper (vervaardigd uit 1 stuk) 
Technische data:
- "triple voltage"
Extra informatie:
Bronnen:

Torvit Essor

Naam: Essor
Model:
Jaartal / Periode: 1950´s
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:


Triomphe (Huy)

Alternatieve naam: A. Piette Constructeur
Bedrijfsstructuur:
Adres: rue de la Motte, 37 Huy (ateliers te Huy en Andenne)
(Interessant, in dezelfde straat bevond zich nog een tweede producent, A. Scherrer & Cie., die met zijn Vaillante wasmachine "construite en 7 grandeurs" eerder op de markt van wasserijen, hotels, pensions, ziekenhuizen... mikte)
Telefoon: 12 615
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma: wasmachines en droogzwierders
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Triomphe Lessiveuse Portative sur Roulettes

Naam: Triomphe (essoreuse portative sur roulettes)
Model:
Jaartal / Periode: 2de helft 1940´s ? 1ste helft 1950´s ? (de firma gaf aan al 20 jaar ervaring en referenties te bezitten)
Prijs in die periode:
Technische data:
- veiligheid: uitgerust met een "mono-phase" of lichtstroom motor van 1/3de PK die "supprime les ennuis du moteur universel" (?)
- model op wieltjes maar niettemin "parfaitement stable"
- freinage progressif ("assure au linge un traitement doux qui prolonge sa durée")
Extra informatie:
- garantie van 5 jaar
Bronnen:

Tot slot

Er werden nog twee producenten geïdentificeerd, die voorlopig om verschillende redenen (nog) niet in de inventaris passen.

- A.D.K. of A. De Krock uit Brussel
Hun "Sans Fatigue" is een zonderling manueel toestel, geen elektrisch toestel, waarvan de werking nog niet 100 % duidelijk is. De zaak had blijkbaar ook twee sites, één in Brussel en één in Luik, wat de inventarisatie niet vergemakkelijkt. Tot slot is het niet duidelijk of dit toestel uit de late 1950´s (cf. tekening) dateert of eerder al uit de 1960´s (cf. algemeen uitzicht reclamedocument)

- Moderna: deze laatste firma had zeker in de 1960´s een tamelijk uitgebreid gamma aan modellen (de Baby, de Carrée met een pomp, die maar liefst 7490 Bfr. kostte, de Electromatic, de Marina, Mignonne, Princesse en de Reina)

Hun pre-1960 modellen zullen ten voorlopige titel hier worden toegevoegd, tot zekerheid werd bereikt omtrent hun precieze vestiging.

Daarnaast is het niet met 100 % zekerheid geweten of Ad. Verstrynghe-Van den Berghe uit Maldegem enkel kookketels, droog- en wasmachines verkocht of ook produceerde. Zijn adres (Markt 12 en Eedestraat 1 (Thans Edestraat) suggereert eerder een winkel)

A.D.K.

Alternatieve naam: A. De Krock
Bedrijfsstructuur:
Adres:
- Ulensstraat, 91-93 Brussel
- rue Gaucet, 39-45 Liège
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma:
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

A.D.K. Sans Fatigue

Naam: Sans Fatigue
Model:
Jaartal / Periode:
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

Moderna (?)

Alternatieve naam:
Bedrijfsstructuur:
Adres:
Telefoon:
H.R. nummer:
Oprichtingsjaar:
Bestond tot:
Stichter:
Directie- en kaderleden:
Personeelsleden:
Korte historiek en sleuteldata:
Bijzonderheden fabriek:
Productengamma:
wasmachines, droogzwierders (vooral vanaf de 1960´s erg actief en groot gamma)
Verkooppunten:
Extra informatie:
Bronnen en verdere literatuur:

Moderna model ?

  

Naam: 
Model:
Jaartal / Periode: 1940´s ? 1950´s ?
Prijs in die periode:
Technische data:
Extra informatie:
Bronnen:

  

 
 
database afsluiten