Retroscoop - Peter Helck, Chevrolet en de American Way of Life RetroScoop
 
   Transport
    
 
 
thesportscoupe.com

Peter Helck, Chevrolet
en de "American way of life"

Benoit Vanhees

    

 

Inleiding 

"Drove my Chevy to the levy, but the levy was dry….” Iedereen kent wel deze regel uit Don McLean’s “American pie”, dat nieuw leven werd ingeblazen door Madonna. Net zoals appeltaart, kalkoen op Thanksgiving Day en Halloween, maakt Chevrolet integraal deel uit van de “American way of life”. Het legendarische merk uit Detroit, Michigan blies dit jaar honderd kaarsjes uit. Dank zij de verovering van nieuwe markten in het buitenland, is deze eeuweling trouwens nog steeds springlevend….

De pers en het internet besteedde terecht heel wat aandacht aan deze verjaardag. Om niet de zoveelste maal hetzelfde verhaal in andere woorden te vertellen, koos Retroscoop ervoor om de Chevy’s  vanuit een aparte invalshoek in de bloemetjes te zetten. In dit artikel kijken we naar het legendarische merk uit de VS doorheen de ogen van de uiterst getalenteerde reclame-illustrator Peter Helck (1893-1988).

  

Chevrolet wordt 100

In 1908 richtte William Durant General Motors op. Twee jaar later verloor de man echter de controle over zijn bedrijf aan een aantal schuldeisers. In 1911 stichtten hij daarop, samen met zijn schoonzoon en de Zwitser Louis Chevrolet , een gevierde racewagenpiloot het merk Chevrolet. In 1914 lanceerde deze nieuwkomer haar H-model als antwoord op de Ford T. Henri Ford was in 1913 de eerste geweest die de productie van auto’s per stuk had ingeruild voor massaproductie. In zijn fabriek van Highland Park, Michigan had hij een ware revolutie ontketend, door de invoering van de bewegende assemblagelijn en automatisering in de productie van onderdelen.

 

De rivaliteit tussen Ford en Chevrolet was meteen ingezet. Beide merken vochten een lange en verbeten concurrentiestrijd uit. Een belangrijk deel van auto-kopend Amerika was ofwel absoluut verknocht aan Ford, of een die hard Chevrolet-fan. In 1927 verkocht Chevrolet meer dan 1 miljoen wagens en vrachtwagens, en versloeg daarmee zijn eeuwige rivaal uit de Motor City Detroit. Het merk drukte ook na de oorlog flink zijn stempel op de Amerikaanse samenleving, met legendarische modellen als de Fleetline, Bel Air, el Camino, de “Chevy van” en de indrukwekkende Camarro´s en Corvettes.

Ook vandaag nog is Chevrolet de speerpunt van een sterk geherstructureerd General Motors. Het huidige gamma omvat zowel kleine wagens, zoals de Aveo, limousines als de Malibu en SUV´s. De mythische Corvette werd reeds enkele malen aan een grondige restyling onderworpen. De opvolger van de huidige versie grijpt terug naar het stoere model uit de 1970´s. De vloeiende lijnen maken plaats voor een erg hoekig ontwerp, halfweg tussen een Viper en een moderne Lamborgini, dat nogal agressief oogt.


De haast mythische Bel Air Coupe uit ´57
met zijn fantasierijke voorkant

Reclame in de 1950’s

Reclame heeft -volgens een oude maar nog steeds geldige AIDA formule- een vierledig doel. Het moet de aandacht van mensen trekken,hun  belangstelling opwekken en al dan niet reële behoeftes aanwakkeren. Deze drie fasen moeten dan uiteindelijk leiden naar het hoofddoel: kopen !

Om reclame op een succesvolle manier de verkoopscijfers te laten beïnvloeden, worden een resem van trucjes gebruikt, sommige gloednieuw, andere zo oud als de straatstenen in Pompei. Omdat veel merken elkaar verdringen op een soms krappe markt, wordt de grootste zorg besteed aan het kleinste detail. Daartoe worden doorwinterde specialisten en keien op hun domein op de consument en zijn beurs losgelaten. Bij dit offensief worden ondermeer niet alleen gewiekste tekstschrijvers betrokken, maar ook geniale sloganbedenkers, mensen met een grondige ervaring in het “casten” van de juiste modellen, en weer anderen, die een fantasierijk of juist een vertrouwenwekkend totaalconcept kunnen bedenken.

Omdat beelden meer dan 1000 woorden kunnen zeggen, is de rol van top kwaliteit beeldmateriaal in de geschreven pers van doorslaggevend belang. Tot voor de doorbraak van fotobewerkingsprogramma’s werden naast eerste klas fotografen bijvoorbeeld ook “food stylisten” ingeschakeld. Het was hun taak om ervoor te zorgen dat de fotograaf een soep op beeld kon vastleggen, die als een hoorn des overvloed van de groenten en balletjes leek te bulken. Met bizarre goochelaarstrucjes als het gebruik van bruine schoensmeer, konden kippen zo gepresenteerd worden, alsof ze net uit de oven van een 5-sterrenchef kwamen. Hoewel de rol van zo’n creatievelingen zeker nog niet is uitgespeeld, is de rol van fotobewerkingsprogramma’s à la Photoshop de laatste jaren ontzaglijk toegenomen.

Tot de eerste helft van de 1950’s werden naast fotografen ook vaak nog top illustrators ingeschakeld om voor beeldmateriaal te zorgen. Sommigen van hen perfectioneerden zo zeer hun savoir faire, dat ze grote faam als kunstenaar verwierven. Dean Cornwell (1892-1960) en Norman Rockwell (1894-1978) bijvoorbeeld, laten een fantastisch oeuvre na, die terecht ook vandaag nog heel wat bewonderaars telt. Rockwell bijvoorbeeld ontwierp 40 jaar lang de omslagpagina van het weekblad Saturday Evening Post.

(more)

Meet the maestro...

Onterecht minder bekend in onze contreien, is de zeer getalenteerde reclameïllustrator en schilder Peter Helck. Met zijn prachtig oeuvre slaagde hij er in de 1940´s en ´50´s in om een onverbrekelijke band te smeden tussen het automerk Chevrolet en het begrip "American way of life". Iets wat Don McLean heel goed begrepen had...

Helck werd in 1893 geboren te New York. Reeds als kind bleek hij een opvallende aanleg te hebben om te tekenen. Als kleine jongen was hij vooral gefascineerd door puffende stoomtreinen en alles wat met spoorwegen te maken had. Hij was dan ook vaak te vinden langs een dubbele spoorlijn langs de Hudson rivier, waar allerhande kleurrijke locomotieven voorbij raasden met hun lading wagons.

Als 12 jarige kreeg hij van een rijke neef die één van de eerste auto’s bezat een aantal exemplaren van Motor Age en The Automobile, opstartende tijdschriften met dit nog uiterst zeldzame nieuwe transportmiddel als thema. Helck was vooral gefascineerd door de tekeningen die een illustrator had gemaakt van de recentste Gordon  Bennett snelheidswedstrijd in Frankrijk. Een nieuwe passie zocht al snel een manier om zich uit te drukken. Helck werd de artistieke verantwoordelijke voor de schoolkrant en voor het jaarboek van zijn school, waarvoor hij dan ook de tekeningen leverde.

Zijn nieuwe passie werd nog verder aangewakkerd, toen hij met een bekende autopiloot een testritje in Central Park mocht maken, en toen hij als 13 jarige de Vanderbilt Cup autowedstrijd op Long Island mocht meemaken. Al deze nieuwe en geweldige indrukken lieten een onuitwisbare indruk na bij de getalenteerde schooljongen.

Gaandeweg verscherpte hij ook zijn techniek, om auto’s op een lichtjes verwrongen manier te tekenen of schilderen, om het dramatisch effect van beweging en snelheid te suggereren. Zijn belangrijkste inspiratiebron in dit verband was de Fransman Edouard Montaut, die ondermeer voor het bandenmerk Michelin zeer mooie illustraties ontwierp. Eén van zijn bekendste ontwerpen toont hoe de auto de trein onttroonde.


Edouard Montaut
beïnvloedde sterk Helck´s stijl

Helck kreeg zijn tekenopleiding aan de Arts Students League in de Big Apple. Hij begon vrij jong te werken als tekenaar voor een grootwarenhuis. Een reeks jobs als illustrator en een bijna even grote reeks ontslagen volgden, omzwervingen die hem ondermeer een tijdje in de filmindustrie deden belanden als ontwerper van posters. Zijn grote frustratie was, dat hij allerlei illustraties moest maken, waarin hij zijn ei voor ware passies niet kwijt kon. Waar Dean Cornwell en Norman Rockwell vooral hoge toppen scheerden met magistrale illustraties van mensen en dieren met een grappige of interessante mimiek en houding, wilde Helck zich in vooral in transportmiddelen specialiseren.

Pas toen hij bij de kleine reclamefirma Korbel en Golwell begon te werken, mocht hij voor het eerst zijn ware talenten ontketenen, en auto’s schilderen… De droom duurde uiteindelijk maar 6 maanden, maar in zijn memoires blikt hij met duidelijke tevredenheid terug naar die periode.

Na WO I belandde Helck in Londen, bij de bekende muurschilder Brangwyn, die hem allerlei nieuwe technieken aanleerde. Helck slaagde er uiteindelijk in, om een bestelling bij het autotijdschrift “The motor owner” van 6 front covers los te peuteren. Deze opdracht zette de garagedeuren wijd open naar werk voor automerken als Napier, Sunbeam en Packard, en voor het prestigieuze autotijdschrift “The Autocar”.

Helck besloot in de 1920’s om als freelancer aan de slag te gaan. Niet zonder risico natuurlijk, maar de man wist maar al te goed waarin hij kon uitblinken, en hield dit doel goed voor ogen. In het begin moest hij weliswaar ook nog werk met andere hoofdthema’s aanvaarden. Vaak kon hij het daarbij niet nalaten om auto’s –al was het maar als schaalmodel- in zo’n reclames te laten binnensluipen, zoals in zijn reclame voor Johnny Walker. Iets gelijkaardigs speelde hij ook klaar, toen hij illustraties moest maken voor de koffiezetapparaten van Silex.


Prachtig stilleven van Helck 

In zijn mooie illustratie voor de luchtvaartmaatschappij TWA, “The flight before Christmas”) getiteld, bewees hij ook zijn mannetje te kunnen staan voor wat betreft het schilderen van vliegtuigen. Een gestroomlijnde Lockheed Super Constellation vliegt boven een idyllisch dorpje in de sneeuw, en brengt zijn lading passagiers veilig en wel naar hun bestemming voor de feestdagen. Of hoe een illustratie een heel verhaal kan vertellen, waarvoor inderdaad veel woorden voor nodig zouden zijn.

Ook een beetje buiten zijn "lievelingsrayon", zijn illustraties voor het aluminiumbedrijf Alcoa, voor het staalbedrijf Republic Steel en voor General Electric. Met zijn werk voor Fisk (autobanden) of bijvoorbeeld Sinclair (pompstations op de omslag van wegenkaarten) zat hij al meer in de richting van zijn ware passie.


Uit 1934, toen pompstations nog
fantasierijke pareltjes waren

 

De meeste voldoening moet hij echter hebben gehaald uit zijn werk voor Ford, Packard, Mack Trucks en natuurlijk Chevrolet.

Hij werd een uiterst succesvolle en populaire schilder van auto’s, bestelwagens, vrachtwagens, maar ook treinen, schepen en vliegtuigen. Hij slaagde erin om zijn van zijn passie voor (snelle) auto’s en zijn tekentalenten zijn beroep te maken, en daar uiteindelijk ook zeer goed van te kunnen leven. Zijn broodwinning stelde hem in 1941 in staat om de legendarische “Old 16”, één van de deelnemende wagens uit de Vanderbilt Cup-race op te kopen. Het was de race, die hij als 13-jarige had meegemaakt, en die hem op het pad zette van zijn uiteindelijke carrière. Helck ontwierp ook de poster in 1936 en ’37, de 2 laatste jaargangen van dit evenement.

   


Programmaboekjes uit 1936 en ´37, alsook een ticket
voor de allerlaatste
Vanderbilt Cup Race in 1937

Zijn talenten werden ook met allerlei onderscheidingen bekroond, iets van essentieel belang in de reclamewereld. Hij ontving een Harvard Award voor zijn “industriële reeks” die hij voor de energieproducent en fabrikant van huishoudtoestellen Westinghouse had gemaakt. Hij won ook vier maal een onderscheiding als Art Director in New York, en behaalde gelijkaardige prijzen in Detroit, Philadelphia, Cleveland en Chicago.

   
Twee Chevrolet-illustraties van Helck

Zijn illustraties voor de reclamewereld ademen het naoorlogse optimisme van de VS uit, toen nog het land van de duizenden mogelijkheden, en de absolute Nummer 1 op tal van vlakken in de wereld. Dit is het geïdealiseerde Amerika van de vrolijke McGuire Sisters, van apple pie, bolle frigo’s, keukens in pasteltinten en van sierlijke auto’s vol chroom. Het Amerika ook van een hard werkend volk, dat op allerhande manieren een bijdrage levert tot de roem en het prestige van hun (nieuwe) land. In deze idealisering geen zweem van Mc Carthy, de Ku Klux Klan of de Maffia te bespeuren…

In zijn vrije tijd perfectioneerde hij zich ook in “fine arts”, en vooral dan in uiterst mooi uitgevoerde landschappen. Hoewel hij enkele malen op tentoonstellingen te zien was, lijkt hij geen van deze werken te hebben verkocht. Volgens hem was zijn loyaliteit ten opzichte van de oude schilderstechnieken de verklaring hiervoor. Zijn werken en onderwerpen werden als te ouderwets ervaren.


Helck´s "Regenmeister" uit 1938 toont hoe Rudi Caracciola
behendig het weer trotseert in zijn Mercedes W 154


Helck´s Goldenrod (1965)

Helck bleef zijn hele leven gefascineerd door snelle auto’s. Zo schilderde hij nog in 1965 de Goldenrod recordwagen, zoevend aan 658.64 km/h op een zoutwoestijn in Utah. De goudkleurige bolide van de gebroeders Summers behield daarmee tot 1991 het absolute snelheidsrecord voor de “flying mile”. Hij bleef ook zeer gepassioneerd door de restauratie van oude racewagens die uit zijn kindertijd dateerden. Helck schreef ook talrijke artikels, alsook twee boeken over racewagens, “The Checkered Flag” en “Great Auto Races”(Abrams, 1975), en gold dan ook als een soort historicus op het vlak van autoraces. Beide boeken werden voorzien van illustraties uit het atelier van de auteur. Gezien de beperkte oplage en de grote belangstelling ervoor zijn deze twee werken echt moeilijk te vinden. De vraagprijs ervoor is ook navenant: bedragen tussen de 200 en de 500 $ voor "Great Auto Races" zijn niet uitzonderlijk.

   

Peter Helck’s kleinzoon Timothy heeft een zeer interessante officiële website aan zijn beroemde grootvader gewijd, waarin hij gaandeweg al zijn werk probeert samen te brengen. Ook Deel 1 van de memoires van Helck werden op deze site toegevoegd. De lezer vindt hierin zeer waardevolle informatie over zijn invloeden, en over grappige anekdotes die zijn interessant leven hebben gekruid. Neem zeker ook eens een kijkje naar de links die op deze website werden toegevoegd. 

(more

Helck´s Chevrolet retrospectieve

Wij laten het Retroscoop-publiek alvast kennis maken met nog een aantal van zijn uiterst geslaagde illustraties voor Chevrolet, die op zo´n onnavolgbare manier een geïdealiseerde sfeer van de 1950’s wist vast te leggen. Daarbij begaf hij zich zoveel mogelijk ter plaatse, eerder dan te vertrekken van een reeks foto´s. Zijn tekeningen bestrijken een aantal thema´s, waarin diverse modellen van Chevrolet een hoofdrol in spelen: scènes uit het landbouwleven, de industrie, de mijnbouw enz.

Gezien het enorme aantal illustraties die hij ooit gemaakt heeft, moesten we noodgedwongen een selectie maken. Mocht dit artikel evenwel de nieuwsgierigheid van de lezer hebben geprikkeld, en hem of haar aanzetten tot verdere naspeuringen, dan is het beoogde doel zeker bereikt.


"Trains and boats and planes", zoals Dionne Warwick het zo met veel gevoel zong... Voor Helck allemaal een koud kunstje, zo lijkt het toch....

(more)

Bedankingen / Acknowledgements

A sincere "thank you" to Timothy Helck for his valuable information, his support for this article and for allowing me to use the pictures of his famous grandfather. 

Links

Ga zeker ook een kijkje nemen op: American Gallery- Greatest American Painters - Helck, Peter. Het feit dat Helck hierin opgenomen is, bevestigt alleszins zijn prestige in de VS.

 

 
 
database afsluiten